Мәкалә
Геморрой операциясеннән соңгы авырту өчен метилен зәңгәре: сынаулар нәрсә күрсәтә
Хирург геморроидэктомия тәкъдим итә. Пациент бер сүз генә ишетә: авырту. Шунда ук сорау туа. Операция вакытында кулланып, беренче атнаны җиңеләйтә торган җирле чара бармы? Өч рандомизацияләнгән сынауда шундый бер чара тикшерелә: операция вакытында анус тирәсендәге тирегә инъекция аша кертелгән метилен зәңгәре. Һәр сынауда метилен зәңгәре белән башлангыч чордагы авыртуның кимрәк булуы хәбәр ителә. Һәр сынауның бу нәтиҗәнең ни дәрәҗәдә гомумиләштерелә алуына йогынты ясый торган чикләүләре бар.
Бу биттә өч сынау янәшә чагыштырыла. Ул ике төрле укучы өчен язылган. Пациент аны хирургия командасына сораулар әзерләү өчен куллана ала. Автор исә җирле процедураларга бәйле авыртуны тикшергәндә көн саен нәрсә теркәлгәнен ачыклау өчен файдалана ала.
Бу сынаулар нәрсәне тикшерә һәм нәрсәне тикшерми
Һәр сынауга Milligan-Morgan геморроидэктомиясе — геморрой төеннәрен ачык ысул белән кисеп алу операциясе — үткәрелгән өлкәннәр кертелгән. Һәр сынауда пациент анестезия астында булганда, табиб операция урыны янына метилен зәңгәре керткән. Операциядән соңгы авырту, кирәк булганда өстәмә авыртуны баса торган дарулар куллану һәм өзлегүләр бәяләнгән.
Өч сынауның берсе дә хроник аналь кычынуны, аналь ярыкны дәвалауны яки операциясез геморрой симптомнарын тикшермәгән. Кычыну буенча эшләр тәкъдим ителгән механизмның — җирле сизү нервларының сизгерлеген вакытлыча киметүнең — нигезе буларак кына искә алына, тикшерелгән куллану өлкәсе буларак түгел. 2024 елгы сынауга бер үк вакытта аналь ярыгы яки фистуласы булганнар кертелмәгән. 2026 елгы сынауга ярыгы, фистуласы, абсцессы яки башка эчәк авыруы булганнар кертелмәгән. Авырту шкалаларын аңлау кыен булса, саннарны чагыштырганчы, авырту турындагы сынауны ничек укырга дигән материал VAS һәм NRS төшенчәләрен аңлата. Кычыну һәм ярыклар — төрле проблемалар; тикшерүнең чикләрен төгәл аңлау өчен аналь ярык һәм кычыну белән бәйле халәтләр турында карагыз.
Өч сынау ничек оештырылган
Куллану схемалары шулкадәр аерыла ки, аларны бер үк тәэсир дип карарга ярамый. Дозалар арасында ун тапкыр аерма бар; кертү вакыты, тукыма катламы һәм контроль төркем дә төрле. Операция — геморройны дәвалау вариантларының берсе генә; бу сынаулар операциядән соңгы авыртуны гына өйрәнә.
| Сынау | Анализга кертелгән пациентлар | Метилен зәңгәрен куллану схемасы | Контроль һәм төп дәвалау |
|---|---|---|---|
| Sim һәм Tan 2014 | 67 (метилен зәңгәре 37, контроль 30), ачык диатермияле геморроидэктомия | 4 mL 1 процентлы метилен зәңгәре (40 mg) 16 mL 0.5 процентлы бупивакаин белән катнаштырылган; кисеп алу алдыннан анус тирәсендәге тире эченә инъекция | Шул ук бупивакаин, әмма зәңгәр буяу урынына физиологик эремә; икенчел мәгълүмат җыюда төп дәвалау буларак парацетамол һәм диклофенак күрсәтелгән |
| Azhough 2024 | 97 (метилен зәңгәре 48, контроль 49), III яки IV дәрәҗә, бер хирургия командасы, спиналь анестезия | 5 mL 1 процентлы метилен зәңгәре (50 mg), кисеп алганнан соң, кисем читеннән якынча 2 cm ераклыкта тире эченә биш 1 mL тупланма рәвешендә | Кисеп алганнан соң 5 mL 0.5 процентлы бупивакаин; кеторолак билгеләнгән график буенча, трамадол кирәк булганда өстәмә чара буларак, аннары хастаханәдән чыкканда напроксен, ацетаминофен һәм кодеин |
| Zhu 2026 | 60 (һәр төркемдә 30), катнаш геморрой, бер хирург, бил өлкәсендә анестезия | Сыекландырылган 0.1 процентлы зәңгәр буяу (1 mL 1 процентлы эремәгә 9 mL физиологик эремә), кисеп алганнан соң һәр кисемгә җилпәзә рәвешендә 0.5–1 mL һәм кыска массаж; барлыгы 5 mL яки азрак (5 mg яки азрак) | Җирле инъекция юк; пациент соравы буенча лорноксикам 8 mg, дозалар арасында кимендә 6 сәгать |
Тикшерү төзелешендәге ике үзенчәлек мөһим. Беренчедән, 2014 һәм 2024 елгы сынауларда буяу бупивакаин инфильтрациясе белән чагыштырыла, шуңа күрә теләсә нинди аерма җирле анестетикка өстәп буяу куллану тәэсирен күрсәтә; 2026 елгы сынау исә буяуны җирле инъекция бөтенләй булмау белән чагыштыра. Икенчедән, зәңгәр буялу күренгән очракларда төркем билгеләнешен яшерү зәгыйфь була. 2026 елгы сынау авторлары тукымаларның һәм сидекнең төсе үзгәрү нәтиҗәсендә төркем билгеләнешен нәтиҗәле яшерү мөмкин булмаганын әйтә; бу субъектив авырту балларына системалы тайпылыш йогынтысы өчен мөмкинлек калдыра.
Операциядән соңгы көннәр буенча авырту
Уртак күренеш — башта төркемнәр арасында аерма барлыкка килә, аннары нәтиҗәләр якыная. Һәр сынау төрле шкала куллана, шуңа күрә һәркайсын үз шартлары кысаларында укыгыз. Гомуми ысуллар операциядән соңгы авыртуны контрольдә тоту материалында бирелгән; анда төп авыртуны басу схемасы һәм кирәк булганда өстәмә чаралар куллану тәртибе аңлатыла.
Ачык диатермияле геморроидэктомиядән соң тире эченә метилен зәңгәре кертүнең рандомизацияләнгән, бер яклы «сукыр» сынавында пациентлар визуаль аналог шкаласы буенча көндәлек алып барган. Операциядән соңгы 1–3 көннәрдә метилен зәңгәре белән уртача авырту статистик яктан әһәмиятле дәрәҗәдә түбәнрәк булган, шул ук чорда парацетамол азрак кулланылган, ә 3 көннән соң әһәмиятле өстенлек булмаган. Ачык аннотация текстында төгәл уртача баллар юк, шуңа күрә бу күзәтү көннәр буенча саннар уйлап чыгармый.
Геморроидэктомиядән соң тире эченә метилен зәңгәре кертүнең ике яклы «сукыр» сынавында пациентлар 14 көн дәвамында һәр көнне йокларга ятар алдыннан иң көчле авыртуын 0–10 диапазонлы 11 балллы шкала буенча теркәгән. Аерма 1–7 көннәрдә статистик яктан әһәмиятле булган, һәр көнне p 0.001 дән түбән булган; 8–14 көннәрдә аерма әһәмиятле булмаган:
- 1 көн: зәңгәр буяу 4.08 плюс яки минус 1.23, контроль 5.20 плюс яки минус 1.40.
- 2 көн: зәңгәр буяу 3.94 плюс яки минус 1.17, контроль 5.22 плюс яки минус 0.87.
- 3 көн: зәңгәр буяу 3.90 плюс яки минус 1.10, контроль 5.02 плюс яки минус 0.95.
- 4 көн: зәңгәр буяу 3.71 плюс яки минус 1.25, контроль 4.71 плюс яки минус 1.21.
- 5 көн: зәңгәр буяу 3.60 плюс яки минус 1.27, контроль 4.67 плюс яки минус 1.21.
- 6 көн: зәңгәр буяу 3.46 плюс яки минус 1.27, контроль 4.31 плюс яки минус 1.21.
- 7 көн: зәңгәр буяу 3.35 плюс яки минус 1.27, контроль 3.92 плюс яки минус 1.21.
- 8–14 көннәр: ике төркемдә дә баллар якынча 2.5–3.5 кә кадәр кими; бу соңгы көннәрнең берсендә дә төркемнәр арасында статистик яктан әһәмиятле аерма юк (барлык p 0.2 дән югары).
Milligan-Morgan операциясеннән соң сыекландырылган метилен зәңгәре белән инфильтрациянең 2026 елгы рандомизацияләнгән тикшерүендә тыныч хәлдәге авырту 0–10 визуаль шкала буенча 6, 24, 48 һәм 72 сәгатьтә метилен зәңгәре белән түбәнрәк булган; һәр ноктада p 0.001 дән түбән булган. Төгәл уртача күрсәткечләр санлы таблицада түгел, рәсемдә генә бирелгән, шуңа күрә бу күзәтү графиктагы биеклекләрне ялган төгәл саннарга әйләндермичә, гомуми күренешне тасвирлый.
Кирәк булганда өстәмә авыртуны баса торган дарулар
Өстәмә дарулар куллану турында мәгълүматның сыйфаты сынаулар арасында аерыла.
2014 елгы сынауда метилен зәңгәре белән 1–3 көннәрдә парацетамол куллануның статистик яктан әһәмиятле дәрәҗәдә кимрәк булуы хәбәр ителә; бу авырту кимү чоры белән туры килә. Әмма ачык аннотациядә күләмнәр, өлешләр яки төгәл p кыйммәте бирелмәгән.
2024 елгы сынауда кеторолакны график буенча, трамадолны кирәк булганда өстәмә чара буларак куллану һәм өйдә эчелгән таблеткаларны теркәү каралган, әмма басылган нәтиҗәләрдә төркемнәр буенча куллану күләмнәре бирелмәгән. Бу мәгълүматның булмавы үзе үк әһәмиятле: авыртуны басу турында нәтиҗә авырту балларына гына таяна.
2026 елгы сынауда бу мәгълүмат иң ачык бирелгән. 72 сәгать эчендә лорноксикамның гомуми күләме метилен зәңгәре төркемендә уртача 22.67 плюс яки минус 17.01 mg, ә инъекциясез төркемдә 56.80 плюс яки минус 9.32 mg булган; p 0.001 дән түбән. Асимметриягә игътибар итегез: контроль төркем авыртуны баса торган чараны сораганда гына алган, ә буяу төркеменә операция вакытында бер тапкыр чара кулланылган.
Өзлегүләр һәм күзәтү
Бер сынауда да җирле куркынычсызлыкка бәйле җитди сигнал хәбәр ителми, әмма берсе дә сирәк яки соңлап барлыкка килгән зыянны ачыклау өчен төзелмәгән. Куркынычларны аңлау өчен түбәндәге өзлегүләр таблицалары белән бергә метилен зәңгәренең куркынычсызлык профилен карагыз.
2014 елгы аннотациядә бер игътибарга лаек нәтиҗә аерып күрсәтелә: метилен зәңгәре кулланылмаганда кискен сидек тоткарлануының куркыныч нисбәте 2.32 булган, 95 процентлы ышаныч интервалы 1.75–3.07 тәшкил иткән. Башка өзлегүләрнең ешлыгы статистик яктан әһәмиятле дәрәҗәдә аерылмаган.
2024 елгы сынау 14 көндәге өзлегүләрне хәбәр итә. Сидек тоткарлануы зәңгәр буяу алган 48 пациентның 5 сендә һәм 49 контроль пациентның 5 сендә булган. Вакытлыча тотып тора алмау 3 һәм 1 очракта, икенчел кан китү 0 һәм 2 очракта күзәтелгән. Тире некрозы, инфекция, җирле тире реакциясе һәм стеноз ике төркемдә дә 0 булган, ә кычыну һәр төркемдә бер тапкыр күзәтелгән. Аермаларның берсе дә статистик әһәмияткә ирешмәгән.
2026 елгы сынау 72 сәгать турында гына хәбәр итә. Перианаль целлюлит, тире некрозы һәм перианаль тромбоз ике төркемдә дә 0 булган. Анда сидек тоткарлануы, кан китү, инфекция, тотып тора алмау, төзәлүнең тоткарлануы яки кабатлану буенча системалы саннар бирелмәгән. Тукымаларның һәм сидекнең зәңгәр төскә буялуы вакыйга буларак таблицага кертелми, ә төркем билгеләнешен яшерү проблемасы буларак таныла.
Өч сынау өчен дә төп чикләү — күзәтү озынлыгы: беренче ике сынауда якынча 14 көн, өченчесендә 72 сәгать. Бу мәгълүматлар буенча төзәлүнең тоткарлануын, айлар дәвамында тотып тора алу сәләтен һәм геморройның кабатлануын бәяләп булмый.
Операциядән соңгы көннәр буенча дәлилләр матрицасы
Түбәндәге таблица бу биттәге мәгълүматны берләштерә. Ул авыртуны, өстәмә дарулар куллануны, контроль төркемнәрне, өзлегүләрне һәм күзәтүне бергә күрсәтә.
| Сынау | Көннәр буенча авырту нәтиҗәсе | Өстәмә авыртуны басу чаралары | Контроль белән чагыштыру | Өзлегүләр | Күзәтү |
|---|---|---|---|---|---|
| Sim һәм Tan 2014, n 67 гә тигез | Зәңгәр буяу белән VAS 1–3 көннәрдә түбәнрәк; 3 көннән соң әһәмиятле аерма юк; ачык аннотациядә төгәл уртача күрсәткечләр юк | Зәңгәр буяу белән 1–3 көннәрдә парацетамол азрак кулланылган; күләмнәр бирелмәгән | Зәңгәр буяу һәм бупивакаин бупивакаин һәм физиологик эремә белән чагыштырыла; буяуның өстәмә тәэсирен аерып күрсәтә | Зәңгәр буяусыз сидек тоткарлануының куркыныч нисбәте 2.32; башка вакыйгалар статистик яктан әһәмиятле дәрәҗәдә аерылмаган | Авырту көндәлеге якынча 14 көн |
| Azhough 2024, n 97 гә тигез | Зәңгәр буяу белән көндәлек иң югары NRS 1–7 көннәрдә түбәнрәк (башлангыч чорда аерма якынча 1.1 балл, 7 көндә 0.6); 8–14 көннәрдә аерма юк | Протокол билгеләнгән, әмма төркемнәр буенча куллану хәбәр ителмәгән | Зәңгәр буяу 50 mg бупивакаин белән чагыштырыла; буяуның өстәмә тәэсирен аерып күрсәтә | Сидек тоткарлануы 5 һәм 5; вакытлыча тотып тора алмау 3 һәм 1; кан китү 0 һәм 2; некроз һәм инфекция 0 һәм 0; берсе дә статистик яктан әһәмиятле түгел | 14 көн |
| Zhu 2026, n 60 ка тигез | Зәңгәр буяу белән тыныч хәлдәге VAS 6, 24, 48, 72 сәгатьтә түбәнрәк, һәркайсында p 0.001 дән түбән; уртача күрсәткечләр рәсемдә генә | Лорноксикамның гомуми күләме 22.67 һәм 56.80 mg, p 0.001 дән түбән | Сыекландырылган зәңгәр буяу 5 mg яки азрак инъекция булмау белән чагыштырыла; тикшерү төзелешендәге иң зур аерма | Целлюлит, некроз, тромбоз 0 һәм 0; сидек тоткарлануы, кан китү, төзәлү, кабатлану системалы рәвештә хәбәр ителмәгән | 72 сәгать |
Хирург белән киңәшләшү өчен бу нәрсә аңлата
Бер үзәктә үткәрелгән өч кечкенә сынауда буяуның өч төрле дозасы ике төрле контроль белән чагыштырылган. Алар операция вакытында метилен зәңгәре өстәлгәндә геморроидэктомиядән соңгы беренче көннәрдә авыртуның түбәнрәк булуын күрсәтүдә уртак нәтиҗәгә килгән. Иң озак күзәтелгән аерма 7 көн дәвам итә. Өстәмә дарулар куллану турындагы мәгълүмат ике сынауда бу күренешне раслый, өченчесендә ул юк. Кыска күзәтү һәм кечкенә сайланмалар сирәк яки соңлап барлыкка килгән тәэсирләрне кире кага алмый.
Хирургка бирергә кирәкле сораулар:
- Нинди операция планлаштырыла һәм анда нинди җирле чаралар инде гадәттә кулланыла?
- Зәңгәр буяу белән инфильтрация тәкъдим ителәме, нинди дозада һәм кайсы катламга, ә аның урынына нинди башка чара карала?
- Төп һәм кирәк булганда өстәмә авыртуны баса торган нинди дарулар билгеләнә, һәм аларны куллану ничек теркәлә?
- Сидек тоткарлануы, кан китү, инфекция һәм тотып тора алу сәләте ничек күзәтелә, һәм бу ничә атна дәвам итә?
- Тиренең яки сидекнең вакытлыча зәңгәр буялуы нинди күренештә булырга мөмкин, һәм ул кайчан югала?
Процедураларга бәйле авырту тикшеренүләрен күзәтүче авторлар өчен тикшерү исемлеге кыска: төгәл концентрация, күләм һәм гомуми доза; тукыма катламы һәм кисеп алуга карата кертү вакыты; контроль шприцтагы актив матдә; төп авыртуны басу чараларының график буенча яки сорау буенча бирелүе; төркемнәр буенча өстәмә даруларның гомуми күләмнәре; көн саен хәбәр ителгән авырту баллары; һәм төркемдәге пациентлар санын, күзәтү вакытын күрсәткән өзлегүләр таблицасы. Бу мәгълүматларсыз доза турында гомумиләштерелгән раслау нигезле түгел, чөнки бупивакаин белән чагыштырылган тире эченә кертелә торган 50 mg буяу һәм бернинди чара булмау белән чагыштырылган тире астына кертелә торган 5 mg буяу — төрле интервенцияләр.