Авыз куышлыгының кызыл яссы тимрәвендә метилен зәңгәре: фотодинамик терапия сынавы дәлилләре

Ике пациент бер үк нәтиҗәне укый, әмма аннан төрле вәгъдәләр ишетә. Берсе, җәрәхәтләр төзәлгән икән, димәк авыру юкка чыккан, дип аңлый. Икенчесе, авырту кимегән икән, димәк җәрәхәтләр дә төзәлгән булырга тиеш, дип уйлый. Өченче укучы кабатлану ешлыгының түбәнрәк булуын күрә дә, бу нәтиҗә дәвалана башлаган һәркемгә кагыла, дип фаразлый. Һәр очракта бер төшенчә икенчесе белән бутала. Бу күзәтү аларны аерып карый.

Сүз диагнозы расланган авыз куышлыгының эрозив кызыл яссы тимрәве өчен клиницист үткәрә торган метилен зәңгәре белән фотодинамик терапия турында бара. Терапия гадәттә MB-PDT, ә авыру OLP дип атала. Мондагы дәлил — 2026 елда басылган, 74 пациент очраклы рәвештә төркемнәргә бүленгән бер авыз куышлыгының эрозив кызыл яссы тимрәвендә фотодинамик терапияне җирле кортикостероидка өстәү буенча рандомизацияләнгән сынау. Анда MB-PDT стероидка өстәмә буларак тикшерелә, аны алыштыручы яки өйдә кулланыла торган дәвалау буларак түгел. Фотосенсибилизатор турында башлангыч мәгълүмат кирәк булган укучылар метилен зәңгәренең фотосенсибилизатор буларак ничек эшләвеннән башларга тиеш; беренче чираттагы дәвалау ысулларын чагыштыручыларга исә бу бит белән бергә авыз куышлыгы зарарлануларында җирле кортикостероидлар турында укырга кирәк.

Дәвалауның нигезендәге ике төшенчә

OLP — авыз куышлыгының лайлалы тышчасында иммун механизмнар аша барлыкка килә торган хроник авыру. Бу сынаудагы эрозив OLP формасы лайлалы тышчада, еш кына яңакның эчке ягында, авыртулы зарарланулар барлыкка килүен аңлата; алар төзәлә дә яңадан кайта. Авыруның төп үзенчәлеге — кабатлану. Кыска вакыт эчендә төзәлү озак вакытлы контрольне аңлатмый, шуңа күрә теләсә нинди гадел бәян төзәлүне, симптомнарны һәм кабатлануны аерым хәлләр итеп күзәтергә тиеш.

MB-PDT өч өлештән тора: фотосенсибилизатор, йотыла торган дулкын озынлыгындагы яктылык һәм кислород. Бер өлешен генә алып ташласаң да, бу принцип эшләми. Метилен зәңгәре 660 nm тирәсендәге кызыл яктылыкны йота, кузгалган буягыч энергияне яки электроннарны кислородка бәйле юллар аша тапшыра, ә барлыкка килгән реактив кисәкчәләр максат тукымага җирле зыян китерә. Шул ук буягычны яктылыксыз куллану — башка алым. Шуңа күрә тире күрсәтмәләре өчен метилен зәңгәре белән фотодинамик терапия турындагы материалда һәр куллану өчен препарат, яктылык, доза һәм вакыт аралыгы ачык күрсәтелә. Авыз куышлыгында процедура клиник белгечләр тарафыннан, турыдан-туры күреп контрольдә тотып үткәрелергә тиеш; нурландыру алдыннан зарарланган урын киптерелә һәм аерып куела.

Сынауда чынлыкта нәрсә эшләнде

Сынау Шанхайдагы бер хастаханәдә үткәрелгән. Анда үзгәртелгән 2003 WHO критерийлары буенча биопсия белән расланган, мәйданы 5 квадрат mm дан зуррак эрозив OLP булган өлкәннәр катнашкан. Очраклы бүленештә 37 пациент MB-PDT һәм 0.1 процентлы триамцинолон ацетониды пастасы төркеменә, ә 37 пациент паста гына куллану төркеменә эләккән. Дүрт атналык дәвалау вакытында ике төркемдә дә паста көнгә өч тапкыр сөртелгән. PDT төркемендә, җирле рәвештә һәр mL га 0.1 mg метилен зәңгәре кулланганнан соң, атнага бер тапкыр 660 nm дулкын озынлыгында, һәр квадрат cm га 13.2 J энергия белән, сеанска 60 секунд нурландыру өстәлгән; барлыгы дүрт сеанска кадәр үткәрелгән. Нәтиҗәләрне пациентларның кайсы төркемгә бүленгәнен белмәгән бәйсез бәяләүче үлчәгән. Пациентлар һәм дәвалаучы клиницистлар төркемнәргә бүленешне белгән. Яктылык белән үткәрелә торган процедура өчен бу гадәти хәл, әмма симптомнар турындагы хәбәрләргә көтүләр йогынты ясарга мөмкин. Мондый тикшеренү төзелеше өчен методик кереш фотодинамик сынау хисапларын ничек уку турында материалда тупланган.

4 нче атнага кадәрге кыска вакытлы анализлар, җитмәгән мәгълүматларны исәпләп тулыландырып, башта билгеләнгән дәвалау төркеме буенча үткәрелгән. 8 нче һәм 12 нче атналардагы озаграк күзәтүдә дәвалауга җавап биргән пациентлар гына күзәтелгән. Түбәндә күрсәтелгәнчә, бу кабатлану өчен бик мөһим. Клиникадагы процедураны оештыру һәм иминлекне күзәтү турында еш бирелә торган сорауларга җаваплар авыз куышлыгы өчен фотодинамик терапия турында еш бирелә торган сорауларда бирелә.

Сынауны чагыштыру таблицасы

Төзәлү, авырту, кабатлану һәм көндәлек тормыш аерым үзгәрде

4 нче атнадагы төзәлү нәтиҗәләре кушма дәвалау файдасына булган. MB-PDT һәм стероид белән клиник нәтиҗәлелек 37 пациентның 35 ендә (94.6 процент), ә стероид кына кулланганда 37 пациентның 26 сында (70.3 процент) күзәтелгән. Аерма 24.3 пункт тәшкил иткән, P 0.006 га тигез булган. Бу аерманың күпчелек өлеше тулысынча ябылу хисабына килгән: 37 дән 27 гә каршы 37 дән 21. Зарарланган мәйданның кимү дәрәҗәсе кушма дәвалау төркемендә 4 нче атнада статистик яктан әһәмиятле дәрәҗәдә зуррак булган, 8 нче атнада бу әһәмиятен югалткан, ә 12 нче атнада яңадан алган. Авырлык дәрәҗәсен киңрәк бәяләүче REU баллы ике төркемдә дә яхшырган, әмма бер вакыт ноктасында да төркемнәр арасында статистик яктан әһәмиятле аерма булмаган. Бу иң зур зарарланган урынның бөтен авыз куышлыгын чагылдырмавын искәртә.

Авырту акрынрак үзгәргән. 4 нче атнада санлы бәяләүнең уртача кимүе кушма дәвалауда 3.97 пункт, ә стероид кына кулланганда 2.62 пункт булган, P 0.004 кә тигез булган. Беренче ике атнада төркемнәр арасында аерма булмаган. Аерма 3 нче атнада күренгән һәм 8 нче, 12 нче атналарда сакланган. Бу күренеш тиз арада җиңеллек бирүче түгел, ә кабат сеанслар таләп итүче өстәмә дәвалауга туры килә һәм процедураны бер генә килүдән соң бәяләүдән сак булырга чакыра.

Кабатлануның мәгънәсен исәпләү нигезе билгели. Бу эрозив OLP тикшеренүенең сынау язмасы кабатлануны төзәлгән пациентлар арасында билгели. Саннар исә төзәлгән дип тулы җавап биргәннәрнең саналганын күрсәтә: 8 нче атнада 27 гә каршы 21, 12 нче атнада 26 га каршы 20. 8 нче атнада кабатлану 27 дән 2 (7.4 процент) һәм 21 дән 5 (23.8 процент) булган, аерма статистик яктан әһәмиятле булмаган. 12 нче атнада ул 26 дан 3 (11.5 процент) һәм 20 дән 8 (40.0 процент) булган, P 0.038 гә тигез булган. Бу — дәвалауга җавап биргәннәрнең кече төркеме нәтиҗәсе, башта билгеләнгән дәвалау төркеме буенча нәтиҗә түгел, чөнки төзәлмәгән пациентлар башка терапия өчен кабатлану анализыннан чыккан. 26 га каршы 20 дигән исәпләү нигезен күрсәтмичә, 11.5 кә каршы 40.0 процент дип язучы автор бу мәкалә турында икенчел материаллардагы иң еш хатаны кабатлый.

Тормыш сыйфаты һәм кәеф күрсәткечләре дә шундый ук аерым үзгәрешләр күрсәткән. OHIP-14 буенча авыз сәламәтлегенә бәйле тормыш сыйфаты кушма дәвалауда күбрәк яхшырган, P 0.002 гә тигез булган; GAD-7 буенча борчылу да күбрәк кимегән, P 0.007 гә тигез булган. PHQ-9 буенча депрессиядә аерма булмаган. Башлангыч борчылу һәм депрессия баллары түбән булган, шуңа күрә бу шкалалар клиник борчылу яки депрессияне дәвалауны түгел, ә җиңел дәрәҗәдә тәэсирләнгән катнашучылардагы кечкенә үзгәрешләрне үлчи.

Игътибарлы укучы истә тотарга тиешле чикләүләр

Беренче чикләү — катнашучылар саны. Исәпләүдә нәтиҗәлелек 37 гә каршы 79 процент булыр дип фаразланган, 4 нче атнадагы төп нәтиҗә өчен 80 процент статистик куәт билгеләнгән һәм барлыгы 74 пациент кирәклеге чыккан. Мондый сан 26 га каршы 20 кешедән торган кабатлану кече төркемнәре, тормыш сыйфаты шкалалары яки сирәк зыян турында ныклы нәтиҗәләр ясарга мөмкинлек бирми. 74 пациентта 12 атна эчендә бер дә тискәре вакыйга булмавы еш очрый торган зыянны кире кага, әмма сирәк вакыйгалар турында аз мәгълүмат бирә. Методикада исә стандарт токсиклык критерийлары буенча авыздагы авырту, мукозит һәм тәм тоюның үзгәрүе турында махсус сораштырылган.

Икенче чикләү — күзәтү дәвамлылыгы. Очраклы төркемнәргә бүлүдән соңгы унике атна — соңгы яктылык сеансыннан соң якынча сигез атна. OLP айлар һәм еллар дәвамында кабатлана, шуңа күрә 12 атнадагы кабатлануны чагыштыру — иртә дәлил, нәтиҗәнең озак саклануы турында раслау түгел. Өченче чикләү — тикшеренүнең бер үзәктә үткәрелүе. Бер команда, бер җайланма, бер стероид куллану тәртибе һәм 80 проценттан артыгы 59 яшь тирәсендәге хатын-кызлардан торган катнашучылар төркеме әлеге клиниканы яхшы тасвирлый, әмма башка шартларга начаррак туры килә.

Авторлар кабатламасын өчен, хисаптагы ике төгәлсезлеккә игътибар итәргә кирәк. Мәкаләдә 1.35 куркынычлар нисбәтенә процент пунктларындагы 7.9 дан 40.7 процентка кадәр ышаныч интервалы беркетелгән, әмма бу интервал нисбәткә түгел, ә 24.3 пунктлык абсолют аермага туры килә. Шулай ук фикер алышу өлешендә алдан билгеләнгән 10 пунктлык мөһим аермага ирешелмәгән дип әйтелә, гәрчә хәбәр ителгән нәтиҗәлелек аермасы 10 пункттан артса да. Ике төгәлсезлек тә төп саннарны үзгәртми. Алар — тотрыклы фактлар: нәтиҗәлелек өчен 37 дән 35 кә каршы 37 дән 26, ә тулы җавап биргәннәр арасында 12 нче атнадагы кабатлану өчен 26 дан 3 кә каршы 20 дән 8.

Төп нәтиҗә тар кысаларда кала, һәм аның көче дә шунда. Биопсия белән расланган эрозив OLP булган өлкәннәрдә җирле триамцинолонга метилен зәңгәре белән PDT ның атнага бер үткәрелә торган дүрт яки аннан азрак клиник сеансын өстәү 4 нче атнадагы төзәлүне һәм авыртуның кимүен яхшырткан. 12 нче атнадагы кабатлану буенча уңай сигнал тулы җавап биргәннәр белән генә чикләнгән, ә тормыш сыйфаты өстенлеге авыз сәламәтлегенең тормышка йогынтысы һәм борчылу күрсәткечләрендә күренгән. Сынау буягычны гына, өй җайланмаларын, башка дулкын озынлыкларын яки озак вакытлы контрольне тикшерми. Бу ысулны караучы пациентлар үз клиницистыннан диагнозны раслау, сеанслар саны, өч-дүрт атна дәвамында авыртуның көтелгән үзгәреше һәм беренче сезоннан соң кабатлануны ничек күзәтәчәкләре турында сорарга тиеш.