Мәкалә
Лёффлерның селтеле һәм полихром метилен зәңгәресе белән буяу: аңлатма

Буяу өстәлендә янәшә өч шешә торырга мөмкин, һәм һәркайсының этикеткасында метилен зәңгәресенең бер варианты күрсәтелгән. Берсендә — судагы метилен зәңгәресе 1%. Икенчесендә — Лёффлерның селтеле метилен зәңгәресе. Өченчесендә — полихром метилен зәңгәресе. Эше тыгыз булган хезмәткәр иң якын торганын ала. Шуннан соң мазок артык тонык, йә тулысынча бертөрле зәңгәр, йә көтелмәгән шәмәхә төсмерләр белән буяла, ә нәтиҗәнең сәбәбен үрнәктән эзлиләр.
Бу — үрнәк түгел, ә состав проблемасы. Өч эремәдә дә үзара охшаш буягычлар бар, ләкин алар төрле буяу принципларына нигезләнә. Берсе — нейтральгә якын pH шартларындагы гади катионлы буягыч. Икенчесе — селте ярдәмендә буяу сәләте көчәйтелгән шул ук буягыч. Өченчесе инде бер генә буягыч түгел, ә махсус оксидлаштырылган катнашма. Дөрес булмаганын сайласаң, буяу принцибы эш барышында ук үзгәрә.
Кыска җавап
Гади судагы метилен зәңгәресе — төп чагыштыру ноктасы: суда якынча 1% буягыч, бактерияләр морфологиясе һәм гомуми микроскопия өчен гади катионлы буягыч. Лёффлерның селтеле метилен зәңгәресен әзерләгәндә, суда сыекландырылган спиртлы төп эремәгә төгәл үлчәнгән аз күләмдә сыек селте өстәлә. Бу pH күрсәткечен күтәрә һәм катионлы буягычның бактерияләрдәге кислоталы структураларга бәйләнүен көчәйтә. Полихром метилен зәңгәресе — селтедә оксидлаштыру юлы белән махсус өлгертелгән метилен зәңгәресе. Шуңа күрә шешәдә калган метилен зәңгәресе белән бергә деметиллаштырылган гомологлар (azure A, azure B, azure C), тионин һәм метилен шәмәхәсе катнашмасы була, һәм бу катнашма төрле структураларны төрле төсмерләргә буйый.
Бер генә җөмләне истә калдырасыгыз килсә: селтеләндерү буяу интенсивлыгын үзгәртә, ә полихромлаштыру буяу төсләрен үзгәртә.
Гади судагы метилен зәңгәресе: чагыштыру ноктасы
Иң гади состав — суда эретелгән метилен зәңгәресе, гадәттә 1% w/v, селтесез һәм оксидлаштырусыз. Төсле кисәкчек — хлорид каршы ионы булган метилтиониний катионы; ул кечкенә, яссы фенотиазин буягычы. PubChem базасындагы метилен зәңгәресе язмасында ул метилтиониний хлориды дип тасвирлана. Катион буларак, ул нуклеин кислоталарының фосфатлы төп чылбырларына һәм бактерия күзәнәкләре стеналарындагы кислоталы төркемнәргә бәйләнә, күзәнәкләрне ачык фон өстендә зәңгәр төскә буйый.
Аның өстенлеге — нәтиҗәне алдан фаразлап булу. Төшләр һәм бактерияләр зәңгәр булып күренә. Контраст артык югары түгел. Начар күренгән организмнар зәгыйфь буялырга мөмкин; Лёффлер нәкъ шул чикләүне бетерергә омтылган. Бу эремә кергән гади бактерия буягычларының киңрәк төркеме турында бактерияләрне гади буяуга күзәтүдән укырга мөмкин. Монда да матдәнең дөрес аталышын тикшерү мөһим: метил зәңгәресе — бөтенләй башка молекула, моны метил зәңгәресе һәм метилен зәңгәресе арасындагы аерма аңлата. Шуңа күрә каталогта төс исеме буенча гына эзләү дөрес булмаган класстагы буягычка китерергә мөмкин.
Лёффлерның селтеле метилен зәңгәресе: шул ук буягыч, көчәйтелгән тәэсир
Лёффлерның классик рецепты метилен зәңгәресенең спиртлы төп эремәсен судагы сыек селте белән куша. Дәреслекләрдәге вариантларда 30 mL 95% этанолда 0.3 g буягыч һәм 100 mL 0.01% судагы калий гидроксиды эремәсе күрсәтелә. Шуңа тиң башка вариант — 30 mL туендырылган спиртлы метилен зәңгәресе, 100 mL дистилляцияләнгән су һәм 1 mL 1% KOH. Нәтиҗәдә буягыч күләме якынча 0.3% булган, ачык селтеле pH күрсәткечле эш эремәсе алына. Коммерция вариантлары да шул ук принципка нигезләнә, һәм Thermo Fisher микробиологик буягычлар каталогында Лёффлерның селтеле метилен зәңгәресе полихром һәм судагы вариантлар белән бергә, куллану максатлары аерым булган аерым каталог позицияләре итеп күрсәтелә.
Төп рольне селте башкара. pH күтәрелү үрнәктәге карбоксил һәм фосфат төркемнәрен депротонлаштыра, тискәре корылмалы урыннарның тыгызлыгын арттыра. Спиртлы төп эремә исә буягычны тулысынча эрегән хәлдә тота, шуңа ул бу урыннарга мономер рәвешендә барып җитә. Нәтиҗәдә бактерияләр нейтраль судагы буягычка караганда тизрәк һәм көчлерәк буяла; гадәти бактериологик мазоктагы таныш куе зәңгәр таякчыклар һәм кокклар күренә. Буяу вакыты гадәттә бердән өч минутка кадәр, аннары су белән чайкыйлар.
Классик куллану очрагы — Лёффлерның сывороткалы туклыклы тирәлегендә үстерелгән Corynebacterium diphtheriae: нечкә, еш кына чукмарсыман таякчыклар, тупланган полифосфаттан торган һәм көчле буялган метахроматик Бабеш–Эрнст гранулалары белән. Туклыклы тирәлек белән буягычның бергә кулланылуы тарихи нигезгә ия: икесен дә бер үк бактериологка нисбәт итәләр, ә гранулаларның контрасты диагностик өстенлек бирә. Дифтерия белән эшләүдән тыш, бу буягыч культуралардан алынган мазоклар өчен гомуми бактериологик буягыч буларак, клиник мазокларда Neisseria морфологиясен карау өчен, шулай ук Грам буенча буяу кирәк булмаган, ләкин гади судагы зәңгәр буягыч артык тонык нәтиҗә биргән очракларда кулланыла. Бу — монохром буягыч. Кислоталы структураларның барысы да зәңгәрнең берәр төсмеренә буяла. Протокол төрле төсләр белән аеруны таләп иткәндә, селте генә моны тәэмин итә алмый.
Бер гамәли кисәтү: селтеле буягыч эремәләре саклау һәм углекислый газны сеңдерү барышында бозыла һәм утырма бирә. Лабораторияләр йә аз күләмдә эремә әзерли, йә каталогтагы әзер эремәне сатып алып, аның саклану вакытын үти; һәр предмет пыяласына утырма төшерә башлаган иске шешәне саклап тоту урынына шулай эшлиләр.
Полихром метилен зәңгәресе: бер исем, берничә буягыч
Полихром метилен зәңгәресе шул ук буягычтан әзерләнә, ләкин аны селтедә контрольле оксидлаштыруга дучар итәләр; тарихи яктан бу процесс өлгертү яки полихромлаштыру дип аталган. Селтеле шартларда тоту, карбонат белән җылыту яки дихромат кебек матдәләр белән оксидлаштыру диметиламино урынбасарларыннан метил төркемнәрен этаплап аера. Нәтиҗәдә катнашма барлыкка килә: калган метилен зәңгәресе, azure B (бер метил төркемен югалткан), azure A һәм azure C (деметиллашу алга таба барган), тионин (тулысынча деметиллаштырылган) һәм метилен шәмәхәсе төркеменә кергән оксидлашуның ян продуктлары. Һәр компонентның үз төсмере һәм тукымага бәйләнү үзенчәлеге бар, шуңа катнашма метахроматик рәвештә буйый: төшләр, гранулалар, муциннар һәм кимерчәк һәркайсы зәңгәрдән кызыл-шәмәхәгә кадәр аерым төсмерләр ала.
Шушы ук химик процесслар танылган кан буягычларының нигезендә ята. Беренче тикшерүчеләр селтеләндерелгән метилен зәңгәресенең малярия паразиты төшләрен шәмәхә төсмерләргә буявын ачыклаган, ләкин аларның суда өлгертелгән эремәләре тотрыксыз булган һәм берничә көн эчендә утырма биргән. Шәмәхә кан буягычының ничек уйлап табылуы турындагы күзәтү Малаховский белән Романовскийның 1891 елда бу эффекттан бер-берсеннән бәйсез рәвештә ничек файдалануын, буягыч утырмасын тотрыклыландыру һәм мазокларны җылытмыйча фиксацияләү өчен метанолның ничек кертелүен, аннары Гимзаның үлчәнгән azure B һәм эозин катнашмасын глицерин белән тотрыклыландырып ничек стандартлаштыруын тасвирлый. Хәзерге Гимза тибындагы буягычлар турыдан-туры полихром метилен зәңгәресе белән эозин кушылмасыннан килеп чыккан; нәкъ шул кушылма Романовский эффектын тудыра. Эозин белән кушу һәм azure B компоненты турында тулырак мәгълүмат өчен Романовский тибындагы буягычлар һәм azure B белән эозинның үзара тәэсире мәкаләсен карагыз.
Катнашма булганлыктан, полихром метилен зәңгәресе табигате буенча өчесе арасында иң аз стандартлаштырылганы. Аның төсләр балансы оксидлаштыру юлына һәм дәрәҗәсенә бәйле. Шуңа гистология өчен тәэмин итүчеләр аны искергән Лёффлер эремәсе итеп түгел, ә үзенең буяу сыйфаты аерым тикшерелгән мөстәкыйль продукт итеп сата. Гадәти куллану очракларына тучан күзәнәк гранулаларын, муциннарны һәм кимерчәкне метахроматик рәвештә күрсәтү, плазма күзәнәкләренең детальләрен, шулай ук Гудпасчер тибындагы полихром ысуллар белән тукыма кисемнәрендә Helicobacter pylori күрсәтү керә. Төс буенча аеру кирәк булганда, бу — дөрес сайлау; ә протокол бактериянең ачык монохром силуэтын көткәндә, дөрес түгел.
Составларны һәм куллану максатларын чагыштыру
| Состав | Шешәдә нәрсә бар | pH үзенчәлеге | Буяу принцибы | Кайчан кулланырга |
|---|---|---|---|---|
| Судагы метилен зәңгәресе (~1%) | Судагы метилен зәңгәресе | Нейтральгә якын | Бер катионлы буягыч нуклеин кислоталарына һәм стенадагы кислоталы төркемнәргә бәйләнә; монохром зәңгәр төс | Гадәти морфология, уку мазоклары, контрастка таләпләр югары булмаган гомуми микроскопия |
| Лёффлерның селтеле метилен зәңгәресе (~0.3% буягыч һәм сыек KOH) | Спиртлы төп эремәдән алынган һәм сыекландырылган метилен зәңгәресе, өстәвенә ~0.01% селте | Селтеле | Шул ук катион депротонлаштырылган кислоталы урыннарга көчлерәк бәйләнә; тизрәк һәм көчлерәк монохром буяу | Гомуми бактериология, гранулалар контрастын күрсәткән дифтерия мазоклары, нейтраль буягыч белән начар күренгән организмнар |
| Полихром метилен зәңгәресе | Оксидлаштырып деметиллаштырылган катнашма: azure A, azure B, azure C, тионин, метилен шәмәхәсе, калган метилен зәңгәресе | Әзерләгәндә селтеле; катнашма рәвешендә китерелә | Төрле бәйләнү үзенчәлекләре булган берничә гомолог метахроматик, полихром төсмерләр тудыра; эозин белән бергә Романовский буягычларының нигезе | Тучан күзәнәкләр, муциннар, тукымалар метахромазиясе, Гимза тибындагы вариантлар аша кан һәм паразитлар белән эшләү |
Таблицаны карар кабул итү тәртибе итеп укыгыз. Үрнәк артык тонык буялса, pH принцибын үзгәртеп, Лёффлер эремәсен сайлагыз. Барысы да буялып, ләкин берсе дә аерылып тормаса, буягыч принцибын үзгәртеп, полихром вариантны сайлагыз. Лёффлер белән буялган мазокта гранулалар бик яхшы күренсә дә, җитәкче ни өчен төшләр белән цитоплазма бер үк зәңгәр төстә дип сораса, җавап шундый: бер генә селтеле монохром буягыч та аларны төрле төсләргә аера алмый. Бу мәсьәлә полихром буягычлар төркеменә һәм алардан алынган кан буягычларына карый.
Гадәти буталулардан саклану
Буталуларның күбесе ике хатадан килеп чыга. Беренчесе — Лёффлер эремәсен гади метилен зәңгәресе белән алыштырып була дип санау, чөнки шешәдә икесе дә зәңгәр күренә. Алар pH һәм буяу интенсивлыгы белән аерыла. Лёффлер эремәсе күрсәтелгән урында нейтраль буягыч куллану протокол өчен төп булган гранулалар контрастын югалта. Икенчесе — теләсә нинди иске яки очраклы рәвештә искергән селтеле зәңгәр эремәне полихром дип санау. Контрольсез искерү билгесез көчтәге билгесез катнашма тудыра, ә чын полихром эремәләр билгеләнгән оксидлаштыру юллары белән әзерләнә һәм, кан буягычлары тармагында, үлчәнгән эозин белән кушыла. Монда тарихтан сабак алырга була: 1890 еллардагы тотрыксыз, суда өлгертелгән эремәләр нәкъ менә контрольсез катнашмаларны кабатлап әзерләп булмаганга, метанолда тотрыклыландырылган составларга урын биргән. Яше билгесез шешәдәге эремә белән диагностик предмет пыяласын буяганчы, бу сабакны искә төшерергә кирәк.
Атамаларны төгәл тикшерү бу мәсьәләне йомгаклый. Төскә карап нәтиҗә ясау урынына, этикеткада каталог позициясен (судагы, Лёффлер яки полихром), буягыч күләмен һәм куллану максатын тикшерегез. Өч составның да хромофор нигезе уртак. Ләкин куллану максатлары уртак түгел.