Makala
Pilonidal sinus hirurgiýasynda metilen gögi: ýollary kartalaşdyrmak we gaýtalanma baradaky subutnamalar

Pilonidal sinus guýruk süňküniň golaýynda deriniň astyndan geçýän ýol bolup, köplenç operasiýa wagtynda görmek kyn bolan gapdal şahalary hem bolýar. Keselli dokuma galanda operasiýa şowsuz bolýar, şonuň üçin hirurglar kesmezden öň her şahany tapmagyň ygtybarly usulyny isleýärler. Sinusyň agzyna metilen gögüni sanjym etmek ýollar ulgamyny gök reňke boýaýar we hirurga yzarlamak üçin görünýän karta berýär.
Bu karta bejergi däl-de, göz bilen görmäge kömek edýän serişdedir. Bu tapawut möhümdir, sebäbi metilen gögüniň pilonidal hirurgiýada ulanylmagy baradaky edebiýat iki dürli soragy garyşdyrýar. Birinjisi, boýagyň ähli keselli dokumany takyk belläp-bellemeýändigidir. Ikinjisi bolsa, operasiýasynda boýag ulanylan näsaglarda birnäçe ýyldan soň gaýtalanmanyň az bolup-bolmaýandygydyr. Boýag mikroskop astynda birinji synagdan geçmän biler, ýöne şonda-da klinikada has gowy netijeler bilen baglanyşykly bolup biler ýa-da munuň tersine bolup biler. Bu mesele boýunça iň köp salgylanylýan iki çap edilen barlagyň her biri, dürli barlag gurluşy we dürli dowamlylykdaky soňraky gözegçilik bilen, bu soraglaryň diňe birine jogap berýär.
Hirurg nämäni görmäge synanyşýar
Boýagy gizlin gurluşyň üstündäki bellik hökmünde göz öňüne getiriň. Hirurg deridäki agyzdan gök suwuklygy sanjym edýär, onuň bir-birine birikýän ýollara ýaýramagyna garaşýar, soňra boýalan dokumany kesip aýyrýar. Boýagyň ýetmedik ýerleri ýa-da sanjym edilen ýola hiç haçan birikmedik keselli dokumalar boýalman galýar we ünsden düşüp biler.
Şonuň üçin üç zat biri-birinden garaşsyz nädogry bolup biler. Boýag her şahany doldurman biler. Hirurg boýalan zatlaryň hemmesini aýyrman biler. Boýalan araçäkden daşardaky dokumada bolsa mikroskopik kesel üýtgemeleri bolup biler. Aşakdaky barlaglar bu zynjyryň dürli böleklerini aýratyn öwrenýär; şonuň üçin olaryň netijelerini birleşdirip, ortaça netije çykarmak bolmaýar.
Operasiýa usullaryny deňeşdirýän okyjylar has giňişleýin metilen gögüniň hirurgiýada ulanylyşyna syny, şeýle hem boýag bilen reňklemegiň dokumany bejermekden nähili tapawutlanýandygy we gaýtalanmanyň nähili kesgitlenip ölçelýändigi baradaky aýratyn düşündirişleri hem okamak isläp bilerler.
Uzak möhletli gaýtalanma: synlaýyş kohortasy
Gaýtalanma baradaky subutnamalar Doll we kärdeşleriniň International Journal of Colorectal Disease žurnalynda çap eden retrospektiw kohorta barlagyndan gelýär. Makalanyň ady esasy netijäni göni beýan edýär we ondaky ýiti pilonidal keselde metilen gögüniň ulanylmagyndan soňky uzak möhletli gözegçilik hirurgiki barlaglaryň köpüsinden has uzak dowam edýär.
Barlagçylar 1980 bilen 1996 ýyllaryň arasynda Germaniýanyň üç harby hassahanasynda pilonidal kesel sebäpli ilkinji gezek operasiýa edilen 1,960 näsagy kesgitlediler, soňra telefon arkaly jikme-jik gözegçilik üçin olaryň 247-sini saýladylar. Gözegçiligiň ortaça dowamlylygy takmynan 15 ýyl bolup, çägi takmynan 9-dan 25 ýyla çenli boldy. Gatnaşyjylaryň aglabasy ýaş harby erkeklerdi. Hirurgiki usullar dürli boldy: takmynan üçden iki böleginde dokuma kesilip aýryldy we ýara açyk goýlup bitirildi, dörtden birinde dokuma kesilip aýrylandan soň orta çyzyk boýunça ilkinji gezek ýapyldy, galanlarynda bolsa marsupializasiýa geçirildi.
Toparlaryň tapawudy ýönekeýdi: ýollar ulgamynyň çägini bellemek üçin operasiýanyň başynda 197 näsaga metilen gögi sanjym edildi, 50 näsaga bolsa edilmedi. Boýagyň bir gezek seresaply sanjym edilendigi beýan edildi, ýöne konsentrasiýasy ýa-da göwrümi görkezilmedi. Ulanylyşy tötänleýin kesgitlenmedi. Hirurglar ýiti abseslere garanyňda dowamly fistulaly keselde we sinus agyzlary köp bolanda boýagy has ýygy saýlaýardylar, şonuň üçin iki topar başyndan tapawutlydy.
Gaýtalanma öňünden kesgitlenen telefon sowalnamasy arkaly bahalandyryldy. Näsag diňe ilkinji bitişden soň, soňraky guýruk süňki şikesi bolmazdan, üstesine-de ýa bir berk ölçeg (lukmanyň diagnozy, gaýtadan kesik açylmagy ýa-da kesip aýrylmagy, täze sinus, agyzda tüýüň bolmagy, iriňli akyndy), ýa-da iki ýumşak ölçeg (gyzarma, çişme, agyry, akyndy) bar bolsa gaýtalanma bolan hasaplandy.
Ähli döwür boýunça düzedilmedik gaýtalanma boýag ulanylan 197 näsagyň 32-sinde (16 göterim), boýag ulanylmadyk 50 näsagyň bolsa 15-sinde (30 göterim) ýüze çykdy. Gözegçilik möhletleriniň dürli bolmagyny hasaba alýan 20 ýyllyk Kaplan-Meier bahalary boýag bilen takmynan 20 göterim, boýagsyz bolsa 38 göterim boldy; log-rank p bahasy 0.018 boldy. Köp üýtgeýjili Cox modelinde awtorlar boýagyň ulanylmagy üçin şanslar gatnaşygyna meňzeş 0.45 görkezijini habar berdiler. Gaýtalanmalaryň köpüsi bäş ýylyň içinde ýüze çykdy, ýöne käbirleri operasiýadan 17 ýyl soň hem ýüze çykdy. Şonuň üçin metilen gögi bilen pilonidal keseliň gaýtalanmagy baradaky tassyklamalar üçin uzak möhletli gözegçilik möhümdir.
Kiçi toparlardaky ýagdaý seresaply düşündirilmelidir. Ýiti abses emele getirýän keselde 20 ýyllyk bahalar boýag bilen takmynan 19 göterim, boýagsyz bolsa 43 göterim boldy, ýöne diňe 79 näsagyň bolmagy sebäpli tapawut statistik taýdan ähmiýetli derejä ýetmedi (p = 0.078). Dowamly keselde bahalar takmynan 19 göterim bilen 24 göterim boldy (p = 0.35), ýagny görkezilip bilinjek tapawut ýok diýen ýalydy. Şeýlelikde, umumy baglanyşyk özbaşdak ygtybarly netije çykarmak üçin örän kiçi bolan bir kiçi toparyň täsiri bilen emele geldi; üstesine-de, bu barlagda bejerginiň bellenmegi tötänleýin däldi we gözegçilik toparynda diňe 50 näsag bardy.
Bu barlagyň görkezmeýän zatlary hem edil şonuň ýaly möhümdir. Ol kartalaşdyrmagyň takyklygyny ölçemedi, boýagly we boýagsyz operasiýalaryň arasynda gistologiýany deňeşdirmedi, şeýle hem ýara kynçylyklary ýa-da bitiş wagty boýunça boýagly we boýagsyz toparlaryň ulanyp boljak deňeşdirmesini bermedi. Bu bir taryhy kohortada boýagyň ulanylmagy bilen uzak möhletli gaýtalanmanyň pes bolmagynyň arasyndaky baglanyşygyň subutnamasydyr, ýöne munuň sebäbiniň boýag bolandygyny subut etmeýär. Bejergi görkezmesine bagly garyşdyryjy faktorlar, döwre bagly täsirler we usullaryň garyşyk ulanylmagy ýaly meseleler çözülmän galýar.
Boýag hakykatda nämäni boýaýar: jübüt nusgalaryň barlagy
Ikinji barlag kartalaşdyrmak baradaky soragy gönüden-göni goýýar, ýöne onuň gurluşyny nädogry düşünmek aňsat. Idiz we kärdeşleri özleriniň prospektiw randomizirlenen synag diýip atlandyran barlagyny çap etdiler we metilen gögüniň görkezmesi bilen pilonidal dokumany kesip aýyrmak boýunça jübüt gistopatologiýa barlagyna käwagt häzirem randomizirlenen subutnama hökmünde salgylanylýar. Şol barlagyň synag sanawynda bolsa toparlara bölüniş we maglumatlary gizlemek bolmadyk ýeke topar görkezilýär. Şonuň üçin dogry toparlandyryş boýag bilen boýagsyz ýagdaýyň randomizirlenen deňeşdirmesi däl-de, her näsagdan jübüt nusgalar alnan prospektiw bir toparly barlagdyr.
Gaýrüzülmesiz ilkinji keseli bolan otuz üç näsag gatnaşdy. Ýiti çişme, abses we gaýtalanýan kesel bolanlar barlaga goşulmady, şonuň üçin bu näsaglar topary Doll barlagynda iň uly täsiriň çaklanan ýiti kiçi toparynyň diýen ýaly tersidi. Her näsagyň her sinus agzyndan boýagyň ýoldan syzyp çykmagyna ýeterlik basyş bilen azyndan 4 mL metilen gögi goýberildi. Soňra hirurg ähli gök dokumany sinus agzy bilen bilelikde bir nusga hökmünde kesip aýyrdy (1-nji topar), galan boşlugy barlady we göz bilen seredilende şübheli görünýän boýalmadyk granulýasiýa dokumasyny ikinji nusga hökmünde aýratyn kesip aýyrdy (2-nji topar).
Nusgalaryň topary barada maglumat berilmedik patolog iki nusgada bäş mikroskopik alamaty ballar bilen bahalandyrdy: ulalan tüý follikullary, ýaýran keratin gatlakjyklary, çişme öýjükleriniň infiltrasiýasy, tüý baldaklary we fibroz.
Keseliň iň güýçli ýüze çykan ýerleri boýalan dokumada jemlendi, ýöne boýag keseliň doly çägini görkezmedi. Boýalmadyk ikinji nusgada näsazlyklar henizem ýygy duş geldi: 33 nusganyň 31-inde ulalan follikullar, 33 nusganyň 29-ynda keratin gatlakjyklary, 33 nusganyň 30-ynda çişme bardy. Tüý baldaklary iň aýdyň tapawutlandyryjy alamat boldy: olar 33 boýalan nusganyň 29-ynda, ýöne 33 boýalmadyk nusganyň diňe 5-inde bardy. Her alamat boýunça ortaça güýçlülik ballary boýalan dokumada has ýokarydy. Ýönekeý aýdylanda, gök araçäk keseliň merkezini belledi, ýöne gistologik taýdan näsaz bolan ähli dokumany öz içine almady.
Hatda bu netijä hem iki çäklendirme degişlidir. Ikinji nusga ähli boýalmadyk dokumadan ulgamlaýyn alnan nusga däldi. Ol diňe hirurg şübheli granulýasiýa dokumasyny görüp, ony gaýtadan kesip aýyrmagy saýlanda alyndy. Şonuň üçin nusga esasan boýalmadyk ýerleriň iň erbet görünýän böleklerinden alyndy we boýag bilen kartalaşdyrmagyň hakyky duýgurlygyny ýa-da ýalan-negatiw netijeleriniň ýygylygyny kesgitlemäge mümkinçilik bermeýär. Mundan başga-da, barlag hiç hili kliniki netijäni habar bermedi: gaýtalanma derejesi, ýokançlyk derejesi, ýaranyň gyralarynyň açylma derejesi ýa-da bitiş wagty görkezilmedi. Gök gyranyň daşyndaky mikroskopik näsazlyk aralyk görkeziji bolup, şol näsaglarda keseliň gaýtalanjakdygynyň subutnamasy däldir.
Iki barlagy ýanaşyk deňeşdirmek
| Doll we başg., 2008 | Idiz we başg., 2014 | |
|---|---|---|
| Barlagyň gurluşy | Retrospektiw synlaýyş kohortasy, boýag bilen boýagsyz ýagdaýyň randomizirlenmedik deňeşdirmesi | Prospektiw bir toparly barlag, her näsagdan alnan jübüt nusgalar |
| Näsaglar | 247, ýiti we dowamly keseller garyşyk, harby hassahanalar | 33, diňe gaýrüzülmesiz ilkinji kesel |
| Boýagy ulanmagyň tertibi | Bir gezeklik sanjym, dozasy görkezilmedi | Her agyz üçin azyndan 4 mL, konsentrasiýasy görkezilmedi |
| Esasy ahyrky görkeziji | Sowalnama arkaly gaýtalanma, ortaça 15 ýyl | Boýagyň araçäginden daşarda galan mikroskopik kesel, kliniki gözegçilik ýok |
| Ýara degişli netijeler | Boýagly we boýagsyz ýagdaýyň ulanyp boljak deňeşdirmesi ýok | Hiç biri habar berilmedi |
| Esasy netije | 20 ýyllyk gaýtalanma boýag bilen takmynan 20%, boýagsyz 38% | Boýalmadyk dokuma henizem näsaz, ýöne üýtgemeler has gowşak |
Bu setirler bir umumy netijä birleşmeýär. Kohorta barlagy kartalaşdyrmagyň takyklygyny barlamazdan, onlarça ýylyň dowamynda kliniki netijäni ölçeýär. Jübüt nusgalaryň barlagy hiç hili kliniki netijäni ölçemän, mikroskop astynda kartalaşdyrmagyň dolulygyny barlaýar. Bularyň hiç biri hem boýagyň görkezmesi bilen we onsuz geçirilen operasiýalary gaýtalanma hem-de ýara degişli ahyrky görkezijiler boýunça randomizirlenen görnüşde deňeşdirmeýär; bu iki subutnamanyň arasynda şeýle synag ýok.
Şeýlelikde, pilonidal sinus üçin metilen gögüniň ulanylmagy bilen bagly mümkinçilikleri hirurg bilen ara alyp maslahatlaşýanlar üçin üç dogruçyl tassyklama galýar. Birinjiden, uzak möhletli, ýöne randomizirlenmedik bir barlag boýagyň ulanylmagyny gaýtalanmanyň azalmagy bilen baglanyşdyrýar; bu baglanyşyk esasan ýiti ýagdaýlarda jemlenýär we onuň töwereginde uly näbellilik bar. Ikinjiden, mehanizmi öwrenýän bir kiçi barlag boýag bilen reňklemegiň keseliň gistologik ýaýrawyny doly görkezmeýändigini görkezýär, ýöne goşmaça mikroskopik tapyndylaryň gaýtalanma sebäp bolýandygyny görkezmeýär. Üçünjiden, barlaglaryň hiç biri boýagyň görkezmesi bilen geçirilen hirurgiýada ýara ýokançlygy, bitiş tizligi ýa-da gaýrüzülmeleriň derejesi baradaky tassyklamalary goldamaýar, sebäbi olaryň hiç biri bu deňeşdirmeleri ölçemedi.
Şonuň üçin maslahatlaşykda berilmeli amaly sorag çäklidir: meýilleşdirilýän usuly (açyk bitiş, ýapmak ýa-da dokuma flapyny ulanmak) göz öňünde tutup, hirurg ýollary tapmak üçin boýag ulanýarmy we boşlugyň gyrasyndaky şübheli, boýalmadyk dokuma bilen näme edýär? Subutnamalar boýagyň ulanylmagynyň gaýtalanma bilen ähtimal, ýöne subut edilmedik baglanyşygyny we anatomik bellik hökmünde onuň resminamalaşdyrylan çäkliligini görkezýär. Mundan daşardaky ähli netijeler ekstrapolýasiýadyr.