Makala
Gemorroy operasiýasyndan soňky agyry üçin metilen gögi: synaglar näme görkezýär
Hirurg gemorroidektomiýany maslahat berýär. Näsag diňe bir sözi eşidýär: agyry. Soň derrew sorag ýüze çykýar. Operasiýa wagtynda ulanylýan, ilkinji hepdäni ýeňilleşdirýän ýerli bejergi barmy? Üç randomizirlenen synag bir mümkinçiligi barlaýar: operasiýa wagtynda anal deşigiň töweregindäki derä sanjylýan metilen gögi. Her synagda metilen gögi bilen irki agyrynyň az bolandygy habar berilýär. Her synagyň netijäniň näderejede umumylaşdyrylyp bilinjekdigine täsir edýän çäklendirmeleri bar.
Bu sahypa üç synagy gapdala goýup deňeşdirýär. Ol iki görnüşli okyjy üçin ýazyldy. Näsag ondan hirurgik topara berjek soraglaryny taýýarlamak üçin peýdalanyp biler. Awtor bolsa ýerli prosedural agyry boýunça barlaglarda gün-günden hakykatda nämeleriň hasaba alnandygyny barlamak üçin ulanyp biler.
Bu synaglar nämäni öwrenýär we nämäni öwrenmeýär
Her synaga Milligan-Morgan gemorroidektomiýasy, ýagny gemorroy düwünlerini açyk usulda kesip aýyrmak operasiýasy geçirilýän uly ýaşly adamlar gatnaşdy. Her synagda lukman näsag anesteziýa astyndaka operasiýa edilýän ýeriň golaýyna metilen gögüni sanjdy. Ölçelen netijeler operasiýadan soňky agyry, zerur bolanda goşmaça agyry aýyryjy serişdeleriň ulanylyşy we gaýraüzülmeler boldy.
Üç synagyň hiç biri hem dowamly anal gijilewügi, anal jaýrygyň bejergisini ýa-da operasiýasyz ýagdaýdaky gemorroy alamatlaryny öwrenmedi. Gijilewük boýunça işler diňe teklip edilýän mehanizmi — ýerli duýujy nerwleriň duýgurlygyny wagtlaýyn peseltmegi — düşündirýän maglumat hökmünde agzalýar, synagdan geçirilen ulanyş hökmünde däl. 2024-nji ýylyň synagyna goşmaça jaýrygy we fistulasy bolanlar goşulmady. 2026-njy ýylyň synagyna jaýrygy, fistulasy, absesi we içegäniň beýleki keselleri bolanlar goşulmady. Agyry şkalalary size düşnüksiz bolsa, agyry boýunça synagy nädip okamaly diýen düşündiriş sanlary deňeşdirmezden öň VAS we NRS barada maglumat berýär. Gijilewük bilen ýyrtyklar aýry meselelerdir; meseläniň çägini anyk saklamak üçin anal jaýryk we gijilewük ýagdaýlary baradaky maglumata serediň.
Üç synag nähili guraldy
Ulanyş tertipleri biri-birinden ep-esli tapawutlanýar, şonuň üçin olary birmeňzeş täsir hökmünde kabul etmeli däl. Dozalar on esse tapawutlanýar, ulanyş wagty, dokuma gatlagy we gözegçilik topary hem dürli. Operasiýa gemorroýy bejermegiň mümkinçilikleriniň biridir; bu synaglar diňe operasiýadan soňky agyryny öz içine alýar.
| Synag | Seljerilen näsaglar | Metilen gögüniň ulanyş tertibi | Gözegçilik we esasy ideg |
|---|---|---|---|
| Sim we Tan 2014 | 67 (metilen gögi 37, gözegçilik 30), açyk diatermiýa gemorroidektomiýasy | 1 göterimlik metilen gögüniň 4 mL möçberi (40 mg) 0.5 göterimlik bupiwakainiň 16 mL möçberi bilen garyldy, dokumalar kesilip aýrylmazdan öň anal deşigiň töweregine deri içine sanjyldy | Şol bir bupiwakain, gök boýagyň ýerine bolsa fiziologik ergin; ikilenji maglumat çykarylyşynda esasy agyry aýyryjy hökmünde parasetamol bilen diklofenak görkezildi |
| Azhough 2024 | 97 (metilen gögi 48, gözegçilik 49), III ýa-da IV dereje, bir hirurgik topar, spinal anesteziýa | 1 göterimlik metilen gögüniň 5 mL möçberi kesip aýyrmakdan soň kesigiň gyrasyndan takmynan 2 cm uzaklykda deri içine hersi 1 mL bolan bäş depo görnüşinde sanjyldy | Kesip aýyrmakdan soň 0.5 göterimlik bupiwakainiň 5 mL möçberi; tertip boýunça ketorolak, zerur bolanda goşmaça tramadol, öýe goýberilende bolsa asetaminofen we kodein bilen naproksen |
| Zhu 2026 | 60 (her toparda 30), garyşyk gemorroy, bir hirurg, bil anesteziýasy | Gowşadylan 0.1 göterimlik gök ergin (1 göterimlik erginiň 1 mL möçberi we 9 mL fiziologik ergin), kesip aýyrmakdan soň her kesige ýelpewaç görnüşinde 0.5–1 mL sanjyldy we gysga wagt owkalandy, jemi 5 mL ýa-da az (5 mg ýa-da az) | Ýerli sanjym ýok; näsagyň haýyşy boýunça lornoksikam 8 mg, dozalaryň arasynda azyndan 6 sagat |
Synag gurluşynyň iki aýratynlygy möhümdir. Birinjiden, 2014-nji we 2024-nji ýyllaryň synaglarynda boýag bupiwakain infiltrasiýasy bilen deňeşdirilýär, şonuň üçin islendik tapawut ýerli anestetigiň täsiriniň üstüne boýagyň goşýan täsiridir. 2026-njy ýylyň synagy bolsa boýagy ýerli sanjymyň ýoklugy bilen deňeşdirýär. Ikinjiden, gök reňk görünýän ýerlerde toparyň näsagdan ýa-da baha berijiden gizlenmegi gowşak bolýar. 2026-njy ýylyň awtorlary dokumanyň we peşewiň reňkiniň üýtgemeginiň toparlary netijeli gizlemegi mümkin etmeýändigini aýdýarlar; bu bolsa subýektiw agyry ballaryna tarapgöýlügiň täsir etmegine ýol açýar.
Operasiýadan soňky günler boýunça agyry
Umumy görnüş şeýle: ilki tapawut ýüze çykýar, soň netijeler biri-birine ýakynlaşýar. Her synag başga şkalany ulanýar, şonuň üçin hersini öz ölçeglerine görä okaň. Umumy usullar esasy agyry aýyryjy bejergini we goşmaça serişdeleriň ulanylyş tertibini öz içine alýan operasiýadan soňky agyryny dolandyrmak baradaky maglumatda beýan edilýär.
Açyk diatermiýa gemorroidektomiýasyndan soň deri içine sanjylýan metilen gögüniň randomizirlenen, bir taraplaýyn kör synagynda näsaglar wizual analog şkalasy boýunça gündelik ýöretdiler. Operasiýadan soňky 1–3-nji günlerde metilen gögi bilen ortaça agyry statistik taýdan ähmiýetli derejede pes boldy, şol döwürde parasetamolyň ulanylyşy hem azaldy; 3-nji günden soň bolsa ähmiýetli peýda bolmady. Elýeterli gysgaça beýanda takyk ortaça ballar ýok, şonuň üçin bu syn günler boýunça sanlary oýlap tapmaýar.
Gemorroidektomiýadan soň deri içine sanjylýan metilen gögüniň iki taraplaýyn kör synagynda näsaglar 14 günüň dowamynda her gün ýatmazdan öň şol günüň iň güýçli agyrysyny 0-dan 10-a çenli 11 bally şkalada bellediler. Tapawut 1–7-nji günlerde statistik taýdan ähmiýetli boldy, her gün p 0.001-den pesdi; 8–14-nji günlerde bolsa ähmiýetli däldi:
- 1-nji gün: gök ergin 4.08 plýus-minus 1.23, gözegçilik 5.20 plýus-minus 1.40.
- 2-nji gün: gök ergin 3.94 plýus-minus 1.17, gözegçilik 5.22 plýus-minus 0.87.
- 3-nji gün: gök ergin 3.90 plýus-minus 1.10, gözegçilik 5.02 plýus-minus 0.95.
- 4-nji gün: gök ergin 3.71 plýus-minus 1.25, gözegçilik 4.71 plýus-minus 1.21.
- 5-nji gün: gök ergin 3.60 plýus-minus 1.27, gözegçilik 4.67 plýus-minus 1.21.
- 6-njy gün: gök ergin 3.46 plýus-minus 1.27, gözegçilik 4.31 plýus-minus 1.21.
- 7-nji gün: gök ergin 3.35 plýus-minus 1.27, gözegçilik 3.92 plýus-minus 1.21.
- 8–14-nji günler: iki toparda hem ballar takmynan 2.5–3.5-e çenli peselýär, bu soňky günleriň hiç birinde toparlaryň arasynda statistik taýdan ähmiýetli tapawut ýok (ähli p bahalary 0.2-den ýokary).
Milligan-Morgan operasiýasyndan soň gowşadylan metilen gögüniň infiltrasiýasy boýunça 2026-njy ýylyň randomizirlenen barlagynda dynçlyk ýagdaýyndaky agyry 0-dan 10-a çenli wizual şkalada 6, 24, 48 we 72 sagatda metilen gögi bilen pes boldy; her nokatda p 0.001-den pesdi. Takyk ortaça bahalar sanly tablisada däl-de, diňe şekilde görkezilýär, şonuň üçin bu syn grafikdäki beýiklikleri ýalan takyklyga öwürmän, umumy görnüşi beýan edýär.
Goşmaça agyry aýyryjy serişdeler
Zerur bolanda goşmaça serişdeleriň ulanylyşy baradaky maglumatlaryň hili synaglaryň arasynda tapawutlanýar.
2014-nji ýylyň synagynda metilen gögi bilen 1–3-nji günlerde parasetamolyň ulanylyşynyň statistik taýdan ähmiýetli derejede az bolandygy habar berilýär; bu agyrynyň azalan döwrüne gabat gelýär. Ýöne elýeterli gysgaça beýanda möçberler, paýlar ýa-da takyk p bahasy berilmeýär.
2024-nji ýylyň synagy tertip boýunça ketorolagy, zerur bolanda goşmaça tramadoly we öýde tabletka ulanylyşyny hasaba almagy göz öňünde tutdy, ýöne çap edilen netijelerde toparlar boýunça ulanylyş görkezilmeýär. Munuň ýoklugy özbaşdak bir netijedir: agyryny azaltmak baradaky görkeziji diňe agyry ballaryna daýanýar.
Bu babatda 2026-njy ýylyň synagy iň aýdyňdyr. 72 sagadyň dowamynda lornoksikamyň jemi ulanylyşy metilen gögi toparynda ortaça 22.67 plýus-minus 17.01 mg, sanjym edilmedik toparda bolsa 56.80 plýus-minus 9.32 mg boldy; p 0.001-den pesdi. Deňsizlige üns beriň: gözegçilik topary agyry aýyryjy serişdäni diňe haýyş boýunça aldy, boýag toparyna bolsa operasiýa wagtynda bir gezek gatyşma edildi.
Gaýraüzülmeler we yzarlama
Hiç bir synag ýerli howpsuzlyk boýunça uly aladany görkezmeýär, ýöne olaryň hiç biri seýrek ýa-da giç ýüze çykýan zyýany ýüze çykarmak üçin guralmady. Töwekgelçilikler barada maglumat üçin aşakdaky gaýraüzülmeler tablisalary bilen birlikde metilen gögüniň howpsuzlyk maglumatlaryna serediň.
2014-nji ýylyň gysgaça beýany bir üns çekiji netijäni nygtaýar: metilen gögi ulanylmanda ýiti peşew saklanmasynyň töwekgelçilik gatnaşygy 2.32 boldy, 95 göterimlik ynam aralygy 1.75-den 3.07-ä çenli. Beýleki gaýraüzülmeleriň ýygylygy statistik taýdan ähmiýetli tapawutlanmady.
2024-nji ýylyň synagy 14 gündäki gaýraüzülmeleri habar berýär. Peşew saklanmasy gök ergin toparyndaky 48 adamyň 5-sinde we gözegçilik toparyndaky 49 adamyň 5-sinde ýüze çykdy. Wagtlaýyn saklap bilmezlik degişlilikde 3 we 1 adamda, ikilenji ganama bolsa 0 we 2 adamda ýüze çykdy. Deri nekrozy, ýokançlyk, ýerli deri reaksiýasy we stenoz iki toparda hem 0 boldy; gijilewük her toparda bir gezek ýüze çykdy. Tapawutlaryň hiç biri statistik ähmiýete ýetmedi.
2026-njy ýylyň synagy diňe 72 sagady habar berýär. Anal deşigiň töweregindäki sellýulit, deri nekrozy we anal deşigiň töweregindäki tromboz iki toparda hem 0 boldy. Peşew saklanmasy, ganama, ýokançlyk, saklap bilmezlik, bitişiň gijikmegi ýa-da gaýtalanma barada yzygiderli sanlar berilmeýär. Dokumanyň we peşewiň gök reňke boýalmagy hadysa hökmünde tablisa salynman, toparlary gizlemegiň meselesi hökmünde bellenýär.
Yzarlamanyň dowamlylygy üç synagyň ählisinde esasy çäklendirmedir: ilkinji ikisinde takmynan 14 gün, üçünjisinde 72 sagat. Bu maglumatlardan bitişiň gijikmegine, birnäçe aýyň dowamynda saklap bilmek ukybyna we gemorroýyň gaýtalanmagyna baha berip bolmaýar.
Operasiýadan soňky günler boýunça maglumatlar matrisasy
Aşakdaky tablisa bu sahypanyň jemlenen maglumat çeşmesidir. Ol agyryny, goşmaça serişdeleriň ulanylyşyny, gözegçilik şertlerini, gaýraüzülmeleri we yzarlamany bir ýerde görkezýär.
| Synag | Günler boýunça agyry görkezijisi | Goşmaça agyry aýyryjy serişdeler | Gözegçilik bilen deňeşdirme | Gaýraüzülmeler | Yzarlama |
|---|---|---|---|---|---|
| Sim we Tan 2014, n deňdir 67 | 1–3-nji günlerde gök ergin bilen VAS pes; 3-nji günden soň ähmiýetli tapawut ýok; elýeterli gysgaça beýanda takyk ortaça bahalar ýok | 1–3-nji günlerde gök ergin bilen parasetamolyň ulanylyşy az; möçberler berilmeýär | Gök ergin bilen bupiwakain, bupiwakain bilen fiziologik ergine garşy; boýagyň goşmaça täsirini aýratyn görkezýär | Gök ergin bolmazdan peşew saklanmasynyň töwekgelçilik gatnaşygy 2.32; beýleki hadysalar ähmiýetli tapawutlanmaýar | Agyry gündeligi takmynan 14 gün |
| Azhough 2024, n deňdir 97 | 1–7-nji günlerde gök ergin bilen gündelik iň ýokary NRS pes (irki döwürde tapawut takmynan 1.1 bal, 7-nji günde 0.6); 8–14-nji günlerde tapawut ýok | Tertip kesgitlenen, ýöne toparlar boýunça ulanylyş habar berilmeýär | Gök ergin 50 mg bupiwakaine garşy; boýagyň goşmaça täsirini aýratyn görkezýär | Peşew saklanmasy 5 we 5; wagtlaýyn saklap bilmezlik 3 we 1; ganama 0 we 2; nekroz we ýokançlyk 0 we 0; hiç biri ähmiýetli däl | 14 gün |
| Zhu 2026, n deňdir 60 | Dynçlyk ýagdaýyndaky VAS 6, 24, 48, 72 sagatda gök ergin bilen pes, hersinde p 0.001-den pes; ortaça bahalar diňe şekilde | Lornoksikamyň jemi 22.67 we 56.80 mg, p 0.001-den pes | Gowşadylan gök ergin 5 mg ýa-da az, sanjymyň ýoklugyna garşy; synag gurluşyndaky iň uly tapawut | Sellýulit, nekroz, tromboz 0 we 0; peşew saklanmasy, ganama, bitiş, gaýtalanma yzygiderli habar berilmeýär | 72 sagat |
Bu hirurg bilen maslahatlaşmak üçin nämäni aňladýar
Boýagyň üç dürli dozasyny iki dürli gözegçilik şertine garşy ulanýan, bir merkezde geçirilen üç kiçi synag bir netijede gabat gelýär: operasiýa wagtynda metilen gögi goşulanda gemorroidektomiýadan soňky ilkinji günlerde agyry pes bolýar. Iň uzak dowam edýän görkeziji 7 güne ýetýär. Goşmaça agyry aýyryjy serişdeleriň maglumatlary iki synagda bu netijäni goldaýar, üçünjisinde bolsa ýok. Gysga yzarlama we kiçi nusgalar seýrek ýa-da giç ýüze çykýan täsirleriň ýokdugyny kepillendirip bilmeýär.
Hirurga berilmäge mynasyp soraglar:
- Haýsy operasiýa meýilleşdirilýär we ol ýerde haýsy ýerli çäreler eýýäm adaty tertipde ulanylýar?
- Gök boýag infiltrasiýasy teklip edilýärmi, haýsy dozada we haýsy gatlaga, onuň alternatiwasy näme?
- Esasy we zerur bolanda goşmaça agyry aýyryjy serişdeleriň haýsylary meýilleşdirilýär, olaryň ulanylyşy nähili hasaba alynýar?
- Peşew saklanmasy, ganama, ýokançlyk we saklap bilmek ukyby nähili yzarlanýar we näçe hepde dowam edýär?
- Deriniň ýa-da peşewiň wagtlaýyn gök reňke boýalmagy nähili görünmeli we haçan aýrylýar?
Prosedural agyry boýunça barlaglary gözden geçirýän awtorlar üçin barlag sanawy gysgadyr: takyk konsentrasiýa, göwrüm we jemi doza; dokuma gatlagy we kesip aýyrmaga görä ulanyş wagty; gözegçilik toparynyň şprisindäki işjeň madda; tertip boýunça ýa-da haýyş boýunça berilýän esasy agyry aýyryjy bejergi; toparlar boýunça goşmaça serişdeleriň jemi ulanylyşy; her gün boýunça habar berilýän agyry ballary; şeýle hem hasaplamalaryň esasyny düzýän näsag sany we yzarlama möhleti görkezilen gaýraüzülmeler tablisasy. Bu maglumatlar bolmasa, doza baradaky birleşdirilen tassyklama esaslandyrylyp bilinmeýär, sebäbi bupiwakaine garşy deri içine sanjylýan 50 mg boýag bilen hiç zat berilmeýän ýagdaýa garşy deri astyna sanjylýan 5 mg boýag dürli gatyşmalardyr.