Makala
Diskogen bil agyrysy üçin metilen gögi sanjymlary: synaglar nämäni görkezdi
Bil agyrysy diagnoz däl-de, alamatdyr. Bu tapawut bil agyrysy üçin metilen gögi baradaky islendik tassyklamanyň manyly bolup-bolmaýandygyny kesgitleýär.
Bil agyrysynyň köp ýagdaýynda ony ynam bilen baglap boljak ýeke-täk gurluş ýokdur. Diskogen agyry has dar manyly düşünjedir. Ol agyrynyň belli bir oňurgara diskiň içindäki nerw uçlaryndan gelip çykýandygyny aňladýar. Adatça, bu annulus diýlip atlandyrylýan daşky halkanyň jaýrylyp, kiçi nerwleriň we çişme signallarynyň içe ýaýramagyna ýol açan ýerinde bolýar. Bu pikiri aýtmak aňsat, subut etmek bolsa kyn, sebäbi MRI-de görünýän degeneratiw üýtgän diskleriň köpüsi asla agyry döretmeýär. Diňe şekillendiriş barlagy agyrynyň çeşmesini kesgitläp bilmeýär.
Şonuň üçin bu ýerde ara alnyp maslahatlaşylýan iki synag hem agyry dörediji diskografiýa bilen başlandy. Flýuoroskopiýanyň gözegçiliginde güman edilýän diskiň merkezindäki ýadro iňňe girizilýär, gözegçilik edilýän basyşda kontrast madda goýberilýär we lukman ýönekeý bir sorag berýär: bu diskiň basyşyny ýokarlandyrmak siziň adaty agyryňyzy gaýtadan döredýärmi? Azyndan bir goňşy disk gözegçilik hökmünde barlanylýar we ol agyry döretmeli däldir. Diňe adaty agyrysyna gabat gelýän agyryly diski we agyry döretmeýän gözegçilik diski bolan näsaglar indiki tapgyra geçýärler. Bu invaziw saýlama tapgyrydyr we ondan soňky ähli işleriň esasyny düzýär.
Metilen gögüniň himiki taýdan nämedigi bilen ýaňy tanyşýan okyjylar käte bu synaglarda öwrenilen sanjymyň gök suwuklygy içmek bilen baglanyşyklydygyny çaklaýarlar. Şeýle däl. Diskiň içine metilen gögi sanjymy agyrylydygy öňünden kesgitlenen bir diskiň göni içine takmynan 10 mg boýag maddasyny ýerleşdirýär. Çaklama ýerli täsire esaslanýardy: boýag maddasy halkadaky jaýryklaryň içindäki kiçi nerw uçlaryny ýok edip ýa-da olaryň işjeňligini peseldip, ýerli çişmäni azaldyp bilerdi. Eger şeýle mehanizm bar bolsa, ol şol diskiň içindäki göni galtaşma baglydyr.
Iki synagyň hem esasyny düzýän amal
Muny düşünmek üçin bir giriş nokady bolan ýapyk kamerany göz öňüne getirmek peýdalydyr. Kamera — diskdir. Giriş bolsa, adatça yzky-gapdal ugurdan, flýuoroskopiýanyň gözegçiliginde girizilen iňňedir. Ýerleşişi tassyklanandan soň, synag suwuklygy ýadro haýallyk bilen goýberilýär.
Iki synagda hem diskiň içine başga bir madda berildi. Irki synagda 1 mL 1 göterim metilen gögi, onuň yzyndan bolsa 1 mL 2 göterim lidokain berildi. Soňraky synagda her mL-de 10 mg bolan 1 mL metilen gögi bilen birlikde 0.5 mL 2 göterim lidokain we 0.5 mL kontrast madda berildi. Şeýlelikde, sanjym hiç bir amal geçirilmezlik bilen deňeşdirilmedi. Iki toparda hem iňňe girizildi, diskiň basyşy ýokarlandyryldy we diskiň içine ýerli agyrysyzlandyryjy berildi. Meýilleşdirilen ýeke-täk tapawut metilen gögi bilen fiziologik duz ergininiň arasynda boldy. Metilen gögüniň öýjüklerde nähili täsir edýändigi baradaky maglumatlar barlagçylaryň ýerli täsiri näme üçin mümkin hasaplandygyny düşündirmäge kömek edýär, ýöne mümkin görünmek subutnama däldir.
Gözegçilik toparyndaky netijeleri okanyňyzda bu möhümdir. Bu ýerde gözegçilik toparyndaky islendik gowulaşma oňurga amalynyň geçirilmeginiň täsirini, lidokaini, agyrynyň tebigy gidişini we ýeňillige bolan garaşmany öz içine alýar.
Irki oňyn netije beren synag
Peng we kärdeşleriniň 2010-njy ýyldaky tötänleýin toparlara bölünen synagyna aýakdaky nerw agyrysy bolmazdan dowamly aksial bil agyrysy bolan 72 uly adam gatnaşdy. Fizioterapiýa bilen birlikde çişmä garşy ýa-da opioid bejergisine garamazdan, olaryň alamatlary 6 aýdan köp dowam edipdi. MRI-de diskiň beýikligi saklanan ýagdaýda disk degenerasiýasynyň alamatlary bardy, olar öň bil oňurgasynda operasiýa geçirmändiler we goňşy gözegçilik diski otrisatel bolan ýagdaýda diskogrammasy položitel çykypdy. 36 näsaga diskiň içine metilen gögi bilen lidokain berildi. 36 näsaga fiziologik duz ergini bilen lidokain berildi. Näsaglar we netijeleri bahalandyrýanlar haýsy bejerginiň berilendigini bilmeýärdiler. Sanjymy ýerine ýetirýän hünärmenden muny gizlemek mümkin däldi, sebäbi boýag maddasy gök reňklidir.
Gözegçilik uzak dowam etdi: 6, 12 we 24 aý. Netijäniň görkezijileri 0-dan 100-e çenli san şkalasyndaky agyry, 0-dan 100-e çenli Oswestry maýyplyk indeksindäki funksional çäklilik, şeýle hem kanagatlanma, agyryny aýryjy serişdeleriň ulanylyşy we gaýraüzülmelerdi. Çap edilen netije adatdan daşary uly boldy. Metilen gögi toparynda 24 aýda agyrynyň ortaça derejesi takmynan 72-den takmynan 20-ä düşdi, gözegçilik toparynda bolsa takmynan 67-den takmynan 60-a üýtgedi. Metilen gögi bilen funksional çäklilik takmynan 48-den takmynan 13-e düşdi, gözegçilik toparynda bolsa diýen ýaly üýtgeşme bolmady. 24 aýda bejergi alan 36 näsagyň 33-si kanagatlanýandygyny ýa-da doly kanagatlanýandygyny aýtdy; gözegçilik toparynda bu görkeziji 35 näsagyň 5-sinde boldy. Bejergi alan näsaglaryň köpüsi agyryny aýryjy serişdeleri ulanmaýandygyny aýtdy. Gözegçilik döwründe disk ýokanjy ýa-da nerw şikesi habar berilmedi. Awtorlar plasebo bilen gözegçilik edilen hasabatynda bejergini howpsuz, netijeli we az invaziw diýip häsiýetlendirdiler.
Bir merkezden we saýlanyp alnan 72 näsagdan alnan şeýle uly netije hut garaşsyz gaýtalama synagyny talap edýän netijedir.
Köp merkezli gaýtalama synagy
Kallewaard we kärdeşleriniň IMBI barlagy Niderlandlarda dört merkezli gaýtalama synagy hökmünde meýilleşdirildi. 84 näsag gatnaşdy we olaryň 81-sinden seljermäge ýaramly, tötänleýin toparlara bölünmäge esaslanýan maglumatlar alyndy: 40-sy metilen gögi, 41-si plasebo toparynda. Saýlama ýene-de diskogen agyry bilen gabat gelýän dowamly aksial agyryny talap edýärdi. Bu gezek agyry azyndan 6 aý dowam etmeli, konserwatiw bejergi ýeterlik netije bermeli däl, oturan ýagdaýdaky agyry 10-dan azyndan 5 bolmaly we öňki ýylyň dowamynda geçirilen MRI disk beýikliginiň 50 göterimden köp ýitirilmegi ýaly agyr ýagdaýy aradan aýyrmaly bolupdy. Näsaglara ilki faset bogun agyrysyny aradan aýyrmak üçin faset blokadasy geçirildi, soň bolsa goňşy gözegçilik diski we anyk basyş çäkleri bilen standartlaşdyrylan, basyşy gözegçilik edilýän diskografiýa geçirildi. Amal operasiýa otagynda, antibiotik profilaktikasy bilen we sanjymy haýal, gözegçilik edilýän tizlikde bermek arkaly ýerine ýetirildi. Gözegçilik toparyna ýene fiziologik duz ergini, lidokain we kontrast madda berildi.
Esasy netije görkezijisi 6 aýda bejerginiň üstünlikli bolmagydy. Bu dört günüň dowamynda ýygnalan ortaça agyry ballarynyň azyndan 30 göterim azalmagy we üýtgeşmäniň umumy bahasy arkaly kesgitlendi. Goşmaça ölçegler Oswestry boýunça funksional çäkliligi, ýaşaýyş hiliniň şkalalaryny, agyrynyň häsiýetini, agyryny aýryjy serişdeleriň ulanylyşyny we ýaramaz hadysalary öz içine aldy. Plasebo toparynda henizem agyrysy bolan näsaglara 6 aýdan soň metilen gögi berlip bilýärdi. Şonuň üçin gatyşyksyz tötänleýin deňeşdirme 12 ýa-da 24 aýa çenli dowam etmän, 6 aýda tamamlanýar.
6 aýda agyrynyň ortaça derejesi 0-dan 10-a çenli şkalada metilen gögi bilen 1.4 bal, gözegçilik bejergisi bilen bolsa 1.2 bal azaldy; toparlaryň arasyndaky p bahasy 0.671 boldy. Jogap berenleriň paýy 35.0 göterim bilen 26.8 göterim boldy, p bahasy 0.426-a deňdi. Funksional çäklilik 7.8 bal bilen 5.5 bal gowulaşdy, p bahasy 0.459-a deňdi. Umumy gowulaşma paýlary diýen ýaly birmeňzeş boldy. Agyrynyň wagtlaýyn güýçlenmegi ýa-da başga ýerlere ýaýraýan agyry ýaly wagtlaýyn hadysalar iki toparda hem ýüze çykdy, toparlaryň arasynda statistik taýdan ähmiýetli tapawut bolmady. Awtorlar köp merkezli synagynyň hasabatynda maglumatlaryň dowamly diskogen agyry üçin diskiň içine metilen gögi bermegi maslahat bermäge esas döretmeýändigini aýtdylar.
Synaglaryň deňeşdirmesi
| Aýratynlyk | Peng 2010, bir merkez | IMBI 2019, dört merkez |
|---|---|---|
| Seljerilen näsaglar | 72 näsag tötänleýin toparlara bölündi, 71-si 24 aýy tamamlady | 84 näsag gatnaşdy, 81-si 6 aýa çenli seljerildi |
| Näsaglaryň saýlanyşy | 6 aýdan köp dowam eden aksial agyry, fizioterapiýanyň we dermanlaryň netijesiz bolmagy, radikulopatiýanyň bolmazlygy, öň operasiýa geçirilmezligi, beýikligiň saklanmagy, goňşy gözegçilik diski otrisatel bolan ýagdaýda položitel diskogramma | 6 aý ýa-da ondan köp dowam eden aksial agyry, konserwatiw bejerginiň netijesiz bolmagy, oturan ýagdaýdaky agyrynyň 10-dan 5 ýa-da ondan köp bolmagy, beýiklik ýitgisiniň 50 göterim ýa-da ondan az bolmagy, faset blokadasynyň otrisatel bolmagy, gözegçilik diski bilen standartlaşdyrylan, basyşy gözegçilik edilýän diskografiýa |
| Gözegçilik bejergisi | Diske iňňe girizmek bilen birlikde 1 mL fiziologik duz ergini we 1 mL 2 göterim lidokain | Diske iňňe girizmek bilen birlikde 1 mL fiziologik duz ergini, 0.5 mL 2 göterim lidokain we 0.5 mL kontrast madda |
| Işjeň bejergi | 1 mL 1 göterim metilen gögi, 10 mg, we 1 mL 2 göterim lidokain | Her mL-de 10 mg bolan 1 mL metilen gögi, 0.5 mL 2 göterim lidokain we 0.5 mL kontrast madda |
| Netije görkezijileri | Agyrynyň 0-dan 100-e çenli san şkalasy, Oswestry 0-dan 100-e çenli, kanagatlanma, agyryny aýryjy serişdeler, gaýraüzülmeler | Üstünlik: 6 aýda agyrynyň 30 göterim ýa-da ondan köp azalmagy we umumy baha, şeýle hem Oswestry, ýaşaýyş hili, agyryny aýryjy serişdeler, ýaramaz hadysalar |
| Gözegçilik döwri | 6, 12 we 24 aý, tötänleýin deňeşdirme saklandy | 6 aýa çenli tötänleýin deňeşdirme, soň başga bejergi toparyna geçmäge rugsat berildi |
| Esasy netije | 24 aýda agyry takmynan 72-den 20-ä, gözegçilikde 67-den 60-a; funksional çäklilik takmynan 48-den 13-e, gözegçilikde düýpli üýtgeşme ýok; kanagatlananlar 91.6 göterim bilen 14.3 göterim | 6 aýda 10 ballik şkalada agyrynyň 1.4 bal bilen 1.2 bal azalmagy, jogap berenler 35.0 göterim bilen 26.8 göterim, statistik taýdan ähmiýetli tapawut ýok |
Ýene bir jikme-jiklik düşünişmezligiň öňüni alýar. Käbir gysgaça beýanlar bu synaglara Pfirrmann derejesiniň çäk bahasyny degişli edýär. Bu çäk ýokarda jemlenen iki tötänleýin toparlara bölünen synagyň hiç biriniň kabul ediş düzgünlerinden däl-de, Niderlandlarda geçirilen kiçi deslapky barlagdan gelip çykýar.
Gapma-garşy netijeleri nähili düşündirmeli
Iki dogruçyl synagyň netijeleri olaryň haýsydyr birinde galplyk bolmazdan hem biri-birine gabat gelmezligi mümkin. Möhüm tapawutlar saýlamanyň takyklygy, amalyň standartlaşdyrylmagy, topar baradaky maglumaty gizlemegiň çäkleri, nusganyň ululygy we netije görkezijisiniň kesgitlemesidir.
Peng bir merkezde dar çäklerde saýlanan topary aldy we olary başga bejergi toparyna geçirmezden iki ýyl yzarlady. Bu uly täsiri görmegi aňsatlaşdyrýar, ýöne näsaglaryň saýlanyşy, goşmaça bejergiler ýa-da garaşmalar toparlaryň arasynda hasabatda görkezilmedik görnüşde tapawutlanan bolsa, täsiri ulaldyp görkezmegi hem aňsatlaşdyrýar. Sanjymy ýerine ýetirýän hünärmen näsagyň haýsy topardadygyny bilýärdi. Gök boýag maddasy bilen munuň öňüni almak mümkin däl, ýöne bu şonda-da gowşak tarapdyr. IMBI birnäçe merkezi, has berk basyş ölçeglerini, faset barlagyny, standartlaşdyrylan sanjym tizligini we 6 aý üçin öňünden kesgitlenen jogap beriji kesgitlemesini ulandy. Şeýle dizaýn tötänlik sebäpli aşa uly netijäniň çykmak ähtimallygyny azaldýar, ýöne ol has gysga döwre degişli soraga jogap berýär. Gözegçilik toparyna 6 aýdan soň beýleki bejergä geçmäge rugsat berilendigi üçin, ol 24 aýlyk tötänleýin deňeşdirmäniň netijeleri barada berk netije bermýär.
Näsag ýa-da lukman üçin amaly düşündiriş seresaply bolmalydyr. Bir kiçi irki synag örän uly we uzak wagtlap dowam edýän peýda tapdy. Has uly, standartlaşdyrylan gaýtalama synagy bolsa lidokaini eýýäm öz içine alýan amal görnüşindäki gözegçilik bejergisinden diňe azajyk, statistik taýdan ähmiýetsiz artykmaçlyk tapdy. Bu netije toplumy täsirliligi tassyklamagyň ýerine ynamy gowşadýar. Diske metilen gögi sanjymy teklip edilen islendik adam klinikanyň haýsy saýlama ölçeglerini ulanýandygyny, diskografiýanyň we gözegçilik diskiniň talap edilýändigini, bilelikde haýsy maddalaryň sanjylýandygyny, öňünden kesgitlenen agyry kesgitlemesi boýunça klinikanyň 6 aýda nähili üstünlik paýyny aýdýandygyny we gaýraüzülmeleriň hem-de soňraky gözegçiligiň nähili yzarlanýandygyny soramalydyr. Islendik invaziw meýilnamadan öň metilen gögüniň ulanylyşyna degişli howpsuzlyk meseleleri baradaky maglumatlary, şeýle hem metilen gögi boýunça kliniki barlaglaryň nämäni görkezendigini we nämäni görkezmändigini düşündirýän has giňişleýin maglumatlary okamak peýdalydyr.
Näme üçin bu agyzdan kabul edilýän damjalary ýa-da çeýnelýän süýjüleri goldamaýar
Berliş ýoly bejerginiň bir bölegidir. Bu synaglar saýlanan diskiň içine ýerleşdirilen boýag maddasyny barlady. Ýuwdulan metilen gögi içegeden umumy gan aýlanyşygyna geçýär we dokumalara has pes hem-de nyşana has az gönükdirilen konsentrasiýalarda ýetýär. Bu synaglardaky hiç bir ölçeg agyzdan kabul edilen dozanyň bir bil diskiniň içindäki konsentrasiýany ýa-da ol ýerde galýan wagtyny gaýtalaýandygyny görkezmeýär. Diskiň içindäki täsir ynamly gaýtalanyp tassyklanan bolsa-da, şol berliş ýoluny, şol dozany we şol agyryly näsaglar toparyny ulanýan aýratyn synag bolmazdan, ony içgä, damja ýa-da çeýnelýän süýjä degişli etmek bolmazdy.
Howpsuzlyk hem şeýle geçirilip bilinmez. Bütin bedene täsir etmek ulgamlaýyn özara täsirleri, şol sanda serotonine täsir edýän dermanlar bilen gowy dokumentleşdirilen özara täsiri ýüze çykarýar. Ýerli disk amaly bilen gündelik agyzdan kabul etmek dürli töwekgelçilik aýratynlyklary bolan dürli täsir görnüşleridir. Bu mesele metilen gögüniň dermanlar bilen özara täsiri baradaky subutnamalarda has giňişleýin beýan edilýär.
Esasy netije dar çäkli. Diske metilen gögi sanjymynyň irki synagy iki ýylyň dowamynda agyrynyň ep-esli ýeňilleşendigini habar berdi. Soňraky köp merkezli, plasebo bilen gözegçilik edilen gaýtalama synagy bu netijäni alty aýda gaýtalap bilmedi. Bu netijeleriň hiç biri agyzdan kabul edilýän metilen gögüniň bil agyrysyna kömek edýändigine subutnama däldir.