ነቲ ሓምራዊ መሕለሚ ደም መን ኣማዕቢልዎ? መቲሊን ብሉ፣ ማላኾውስኪ፣ ሮማኖውስኪን ጊምሳን

ኢዮሲን ቀይሕ እዩ። መቲሊን ብሉ ሰማያዊ እዩ። ነቶም ክልተ ሓውሶም፣ ነቲ ድብልቕ ኣብ ዝነቐጸ ቀጢን ንጣፍ ደም ልኸዮ፣ ገለ ክፋላት እቲ ንጣፍ ድማ ሓምራዊ ይኾኑ።

ኩሉ ክፋል ኣይኮነን። ኣብ ጽቡቕ ዝተዳለወ ናሙና፣ ኒውክለሳት ጻዕዳ ዋህዮታት ደም ቀይሕ-ሓምራዊ ሕብሪ ይሕዙ፤ ኣብ ውሽጢ ጽግዕተኛ ዓሶ ድማ ክሮማቲን ነቲ ተመሳሳሊ ሕብሪ ይሕዝ። እቶም ኣብ ዙርያኡ ዘለዉ ቀያሕቲ ዋህዮታት ግን ሮዛ፣ ሳይቶፕላዝም ድማ ሓሙኽሽታይ-ሰማያዊ ኮይኖም ይተርፉ። ዓይነታት ዋህዮ ካብ ሓድሕዶም ክፍለዩ ዘኽእል እቲ ሓምራዊ ሕብሪ እዩ።

ኣብ ዝኾነ ካብቶም ክልተ ጥርሙዛት ሓምራዊ ሕብሪ የለን። እቲ ሕብሪ ዝቕልቀል፣ ሓደ ፍሉይ ፍርያት ምፍራስ መቲሊን ብሉ ምስ ኢዮሲን ኣብ ስላይድ ምስ ዝራኸብ ጥራይ እዩ። ኣብ 1880ታትን 1890ታትን ድማ እቲ ፍርያት እንታይ ምዃኑ ይትረፍ፣ ከም ዘሎ እውን ዝፈልጥ ኣይነበረን። እቶም ነቲ ሕብሪ ዝደልዩ ዝነበሩ ሰባት፣ ብዘይንጹሃት መሕለሚታት በበይኖም ይሰርሑ ነይሮም። ሓደ ጥርሙዝ ንክልተ ወርሒ ኣብ መደርደሪ ምስ ጸንሐ፣ እንታይ ከም ዘለዎ ዝፈልጡሉ ዘተኣማምን ኣገባብ ኣይነበሮምን።

ስለዚ እዩ እቲ ኣብ ኣርእስቲ ዘሎ ሕቶ ልዕሊ ሓደ ብመርትዖ ክድገፍ ዝኽእል መልሲ ዘለዎ፣ እቲ መልሲ ድማ ብ2011 ዝተቐየረ።

ምስቲ ድብልቕ ዝተቐየረ ዝርአ ውጽኢት

እቲ መሕለሚ ብሓደ ግዜ ኣይተማህዘን። ብተኸታታሊ ለውጥታት እዩ ተሃኒጹ። ነፍሲ ወከፍ ለውጢ ኣብቲ ድብልቕ፣ ብዓይኒ ዝርአ ሓደ ሓድሽ ሓበሬታ ወሲኹ። ቅደም ተኸተል ናይቶም ሓበሬታታት ድማ ነቲ ታሪኽ ንምርዳእ እቲ ዝነጸረ መገዲ እዩ።

ኣብቲ ናይ መወዳእታ ዓምዲ ዝርአ ቅደም ተኸተል እዩ ኣገዳሲ። ነፍሲ ወከፍ ምዕባለ ነቲ ክልል ሕብሪ ኣስፊሕዎ፣ ነፍሲ ወከፍ ምስፋሕ ድማ ሓደ ተወሳኺ ቅርጺ ክርአ ኣኽኢሉ። እቲ ሓምራዊ ሕብሪ መመላኽዒ እቲ ቴክኒክ ኣይኮነን፤ ጽግዕተኛ ከም ዘሎ ኣብ መንጎ ምርኣይን ካብ ምንታይ ከም ዝተሰርሐ ምርኣይን ዘሎ ፍልልይ እዩ። እቲ መሕለሚ ባዕሉ ካብ ፋብሪካ መሕለሚ BASF ናብ ሕክምና ከመይ ከም ዝኣተወ፣ ናይ ገዛእ ርእሱ ሰነዳት ዘለዎ ዝነውሐ ታሪኽ እዩ። እቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ምሉእ ቅደም ተኸተል፣ ምንጪ ነፍሲ ወከፍ ነጥቢ ሓዊሱ፣ ኣብ ምስ ምንጭታት ዝተኣሳሰረ መስመር ግዜ ናይ ኣበርከትቲ ተቐሚጡ ኣሎ።

ስእሊ: እቶም ተመሳሳልቲ ሽዱሽተ ድብልቃት፣ ኣብቲ ሳሕኒ እንታይ ከም ዝነበረን ካብኡ እንታይ ከም ዝወጸን ብዘርኢ መልክዕ ተሳኢሎም። እቶም ክብታት ነቶም መሕለሚታት ይውክሉ፤ ኣብ ትሕቲኦም ዘለዉ ሳጹናት ድማ እቶም መሕለሚታት ኣብ ንጣፍ ደም ከፍርይዎም ዝኽእሉ ሕብርታት ይውክሉ። ቅድሚ 1890 ዘሎ ዝኾነ ስእሊ ቀይሕ-ሓምራዊ ሳጹን የብሉን፣ ድሕሪኡ ዘሎ ዝኾነ ስእሊ ድማ ነቲ ሳጹን ኣይገድፎን።

ቦራክስ ኮነ ኢሉ ዝተጠቕመ ሰብ

ኤርንስት ማላኾውስኪ ኣብ ብሬስላው፣ ሕጂ ውሮትስዋፍ እትበሃል፣ ሓኪም ነይሩ። ናይ ስራሕ ዘመኑ ኣብ ናይ ብሕቲ ሕክምናን ምስ ሓደ መሳርሕቱ ኣብ ዘመሓድሮ ንእሽቶ ክሊኒክን ኣሕሊፍዎ፣ ስራሕ ላቦራቶሪ ድማ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ግዜ ይሰርሕ ነይሩ። ኣብ ስትሸልኖ ብ12 መጋቢት 1857 ተወሊዱ፣ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ብሬስላው ሕክምና ተማሂሩ፣ ካብ 1882 ክሳብ 1887 ድማ ኣብ ሆስፒታል ኩሎም ቅዱሳን ኣብ ውሽጣዊ ሕክምና ሓጋዚ ኮይኑ ሰሪሑ። እቲ ሆስፒታል ሽዑ ኣብ ጀርመን ካልኣይ ዝዓበየ ነይሩ።

ብ1888 በቲ ናይ ኸንቺንስኪን ፕሌንን ድርብ መሕለሚ ጀሚሩ። ብ1889 ኣብ ዘዳለዎ ናሙና፣ ክሮማቲን ኒውክለስ ፕላዝሞድየም ካብ ሳይቶፕላዝም ብዝተፈልየ መንገዲ ከም ዝሕለም ርእዩ፣ ድሕሪኡ ግን ነቲ ውጽኢት ክደግሞ ከም ዘይክእል ፈሊጡ። ነቲ መቲሊን ብሉ ኣሲዳዊ ክገብሮ ፈቲኑ፣ እዚ ድማ ነቲ ኩነታት ኣግዲድዎ። ብቦራክስ ኣልካላዊ ክገብሮ ፈቲኑ፣ እዚ ድማ ኩሉ ግዜ ሰሪሑ። ነቲ ኣገባብ ብ15 ሰነ 1890 ብወግዒ ኣርእዩ፣ ኣብ ነሓሰ 1891 ድማ ናይ ቦራክስ መምርሒ ዘጠቓለለ ዝርዝር መግለጺ ኣሕቲሙ። እቲ ምሕላም ዕስራን ኣርባዕተን ሰዓት ከም ዝወስድን፣ እቶም ውጽኢታት ድማ ብቐሊሉ ዳግማይ ክርከቡ ከም ዝኽእሉን ጠቒሱ።

ዕስራን ኣርባዕተን ሰዓት ኣብ ላቦራቶሪ መርመራ ነዊሕ ግዜ እዩ፣ ጽሑፉ ድማ ኣብቲ ሓምራዊ-ቀይሕ ሕብሪ ኒውክለስ እቲ ጽግዕተኛ ብዙሕ ኣየተኮረን። ምኽንያቱ እንታይ ይኹን ብዘየገድስ፣ ኖኽት ብ1898 ዳግማይ ክሳብ ዝገበሮ፣ ኮነ ኢልካ ንመቲሊን ብሉ ኣልካላዊ ምግባር ዝተኸተለ ሰብ ኣይነበረን። ማላኾውስኪ ብዛዕባ ምሕላም ደም ዳግማይ ኣይጸሓፈን።

ክሳብ ቀረባ ግዜ ብዛዕባኡ ኣዝዩ ውሑድ ዝፍለጥ ዝነበረሉ ምኽንያት፣ ምስ ማህደራት ዝተኣሳሰረ እዩ እምበር ምስጢራዊ ኣይኮነን። ኣብ ሕክምናዊ ጽሑፋት ብዛዕባ ህይወቱ ዳርጋ ዝኾነ ኣሰር ኣይተረፈን፣ እቲ ዝተረፈ ድማ ብሓደ መገዲ ጥራይ እዩ በጺሑ። ጓሉ ማሪ ብ1939 ካብ ጀርመን ናብ ለንደን ከይዳ፣ ኣብ ሰራዊት ብሪጣንያ ኣገልጊላ፣ ኣብ ካናዳ ድማ ተቐሚጣ። ዝኣከበቶም ሰነዳት ስድራ ድማ ኣብ ኒው ዮርክ፣ ኣብ ኢንስቲትዩት ሊዮ ቤክ ተቐሚጦም። ሓዋ ሊዮ ኣብ ቀዳማይ ኲናት ዓለም ተቐቲሉ። ሓፍታ ኤቫ ኣብ ሚያዝያ 1942 ካብ ብሬስላው ናብ መሰጋገሪ መዓስከር ኢዝቢትሳ ተጠሪዛ፣ ፈጺማ ድማ ኣይተመልሰትን። ኣዲኣ ሄድቪግ ነቲ ተመሳሳሊ ምጥራዝ ኣብ ክንዲ እትጽበ፣ ብ22 ሚያዝያ 1942 ርእሳ ቀቲላ። ማላኾውስኪ ብ1934፣ እዚ ኩሉ ቅድሚ ምፍጻሙ፣ ሞይቱ ነይሩ።

በዚ መንገዲ ዝውዳእ ታሪኽ ስድራ፣ ኣብ ጽሑፋት ምጥቃሱ ዝቋረጽ ታሪኽ ስድራ እዩ። ንማላኾውስኪ ናብ ታሪኽ ምዕባለ እቲ መሕለሚ ዝመለሱ ክልተ ጽሑፋት፣ ክልቲኦም ብ2011 ዝተሓትሙ፣ ካብ ሰነዳት ማህደር ኣብ ፖዝናንን ውሮትስዋፍን፣ ከምኡውን ካብ ሰነዳት ማሪ ኣብ ኒው ዮርክ ተኣኪቦም ዝተዳለዉ እዮም።

ሻጋታ ዝወጽኦ ጥርሙዝን ዕድለኛ ሩስያዊን

ዲሚትሪ ሮማኖውስኪ ኣብ ሴንት ፒተርስበርግ፣ ኣብ ወተሃደራዊ ኣካዳሚ ሕክምና፣ ሕክምና ተማሂሩ። ንመብዛሕትኡ ናይ ስራሕ ዘመኑ ድማ ኣብ ዓሶ ሰሪሑ። ብ1890 ኣብ ጽሑፍ ዳርጋ ምስ ናይ ኸንቺንስኪ ሓደ ዝነበረ ኣገባብ ኣሕቲሙ፦ ዘይተቐየረ መቲሊን ብሉን ኢዮሲንን፣ ኢዮሲን ቁሩብ ዝያዳ ገይሩ።

ኣብ መስከረም 1891 ስሙ ዘፍለጠ ኣገባብ ኣሕቲሙ፣ እቲ ኣገዳሲ ዝነበረ ዝርዝር ግን ኣብ ውሽጢ መምርሒታቱ ተቐቢሩ ነይሩ። እቶም ዝበለጹ ውጽኢታቱ ካብ እቲ ተዓቂቡ ዝነበረ ሕቁቕ መቲሊን፣ ማለት ልዕሊ ክልተ ወርሒ ዝጸንሐን ኣብ ልዕሊኡ ሻጋታ ዝበቖለን ሕቁቕ መቲሊን ብሉ፣ ተረኺቦም። እቲ ሻጋታን እቲ ዝጸንሓሉ ግዜን ካብቲ መሕለሚ ገለ ጉጅለታት መቲል ኣወጊዶም ነይሮም። ሮማኖውስኪ ነዚ ኣይፈለጦን፣ ክቆጻጸሮ እውን ኣይከኣለን። ኣገባቡ ዝፈተኑ ካልኦት ሰራሕተኛታት ድማ ነቲ ሓምራዊ ሕብሪ ክረኽብዎ ኣይከኣሉን። መመረቒ ጽሑፉ ኣብ ሰነ 1891 ኣብ ሴንት ፒተርስበርግ ተረኪቡ ነይሩ፣ ስለዚ እዩ እቲ ዝተለምደ ትረኻ ን1891 ከም ዓመት ርኽበት ዝቖጽሮ።

ናይ ማላኾውስኪ ምርኢት ግን ኣብ ሰነ 1890፣ ልዕሊ ሓደ ዓመት ኣቐዲሙ፣ ተኻይዱ ነይሩ። ኣገባቡ ድማ ኮነ ኢሉ ዝደለዮ ውጽኢት ይህብ ነይሩ።

ስለምንታይ እቲ መሕለሚ ብስም ዘይግብኦ ሰብ ተሰየመ

ንማላኾውስኪ ዝድግፍ መርትዖ ብክሪስቲን ክራፍትስ፣ ኤርንስት ሄምፐልማንን ባርባራ ኦሌክሲንን ተኣኪቡ፣ ኣብ ኣርባዕተ ነገራት ድማ ይምርኮስ። ዕለት እቲ ወግዓዊ ምርኢት፦ ሰነ 1890 ኣንጻር መስከረም 1891። እታ ኮነ ኢሉ እትብል ቃል ኣንጻር እታ ብዕድለኛ ኣጋጣሚ እትብል። ማላኾውስኪ ኣገባቡ፣ ቦራክስን ኩሉ ካልእ ዝርዝርን ሓዊሱ፣ ከም ዘሕተመ፣ ናይ ሮማኖውስኪ ግን ኣብ ዘይተቖጻጸረ ተለዋዋጢ ከም ዝተመርኮሰ። ከምኡውን፣ ነቲ ብኣጋጣሚ ዝተረኽበ ዓይነት ዝኾነ ሰብ ክደግሞ ስለ ዘይከኣለ፣ መግለጺ ኒውክለስ ፕላዝሞድየምን ነቲ ኒውክለስ ዘርኣየ ሓምራዊ ሕብርን ንሸውዓተ ዓመት ዳርጋ ካብ ጽሑፋት ከም ዝጠፍኡ ዝተገብረ ትዕዝብቲ።

ብዛዕባ መደምደምታኦም ብግልጺ እዮም ዝዛረቡ። ኣብቲ ታሪኽ ህይወት ዝገልጽ ጽሑፍ፣ ነቲ ክብሪ ምሃብ «ፍትሒ ዝጠወየ ተግባር» ይብልዎ። ንራልፍ ሊሊ ድማ ይጠቕስዎ፤ ንሱ ብ1978 «ምናልባት ነዛ ስድራ መሕለሚታት፣ መሕለሚታት ማላኾውስኪ ኢልና ክንጽውዓ ይግባእ» ኢሉ ጽሒፉ ነይሩ።

እዚ ጥርዓን፣ ከምቶም መብዛሕትኦም ናይ ቀዳምነት ጥርዓናት፣ ክርክር ዘለዎ እዩ። ነቲ ክርክር ምውዳእ ዘይኮነስ መልክዑ ምግላጽ እዩ ጠቓሚ። ብዛዕባ ቀዳምነት ዝግበር ክርክር፣ እቲ ርኽበት እንታይ ከም ዝነበረ ክገልጽ ኣለዎ። እቲ ርኽበት እቲ ሓምራዊ ሕብሪ እንተኾይኑ፣ ማላኾውስኪ ብሰነድ ዝተደገፈ ዝቐደመ ምርኢት ኣለዎ። እቲ ርኽበት እቲ ዝተሓትመ ኣገባብ እንተኾይኑ፣ ክልቲኦም ብ1891 ኣሕቲሞም፣ እቲ መሕለሚ ድማ ብስም ሮማኖውስኪ ተሰይሙ። እቲ ርኽበት እቲ መብርሂ እንተኾይኑ፣ ዝኾነ ካብኦም ክብሪ ክሓትት ኣይክእልን። ክልቲኦም እቲ ምብሳል መሕለሚ ምእላይ ጉጅለታት መቲል ምዃኑ ኣይፈለጡን፣ እቲ ሕብሪ ንምንታይ ከም ዝቕልቀል እውን ክገልጹ ኣይከኣሉን። እቲ ናይ መወዳእታ ነጥቢ እዩ ኣብ ንሓፋሽ ዝቐርቡ ትረኻታት ዝሕለፍ። እቲ ዝሰርሕ ክፍለ ነገር ዝኾነ ሰብ ዘየለለዮ ባዕዳዊ ነገር ነይሩ። ነቲ ሕብሪ ኮነ ኢሉ ንመጀመርታ ግዜ ዘፍረየ ሰብ ድማ፣ እቲ ኣሰራርሓ እንታይ ከም ዝገብር ተረዲኡ ዘይኮነስ፣ ብፈተነ ካብ ዝተረኽበን ውጽኢቱ ክድገም ካብ ዝኽእልን ኣሰራርሓ እዩ ኣፍሪይዎ።

እቶም ክልተ ናይ 2011 ጽሑፋት፣ ነቲ ንማላኾውስኪ ዝድግፍ መርትዖ ዘቕርቡ እቶም ዝምሉኡ ዝተሓትሙ መግለጺታት እዮም። ክልቲኦም ድማ ኣብ PubMed ብነጻ ክንበቡ ይኽእሉ፦ እቲ ነዊሕ ገምጋም ኣብ PMID 21235291፣ እቲ ታሪኽ ህይወት ዝገልጽ ጽሑፍ ድማ ኣብ PMID 21660627። መዝገብ PubMed ናይቲ ገምጋም፣ ኣብታ ዓመት ድሒሩ ኣብቲ ተመሳሳሊ መጽሔት ኣብ 86(5):366 ዝተሓትመ ርእይቶ እውን ይዝርዝር። እዚ፣ እቲ መጎተ ምስ ወጸ ብኡንብኡ ኣብ ጽሑፍ ከም ዝተኸራኸሩሉ ዘዘኻኽር ግቡእ መርትዖ እዩ።

እቲ ክርክር ብዛዕባ ኬሚስትሪ ዘሎ ዘይምስምማዕ ኣይኮነን። ኩሎም እቶም ዝሳተፉ፣ እቲ ሓምራዊ ሕብሪ እንታይ ከም ዝኾነን ኣየኖት ክፍለ ነገራት ከም ዘፍርይዎን ይሰማምዑ። እቲ ዘይምስምማዕ፣ መን ቅድም ከም ዝበጽሐን፣ ዝኾነ ሰብ ክደግሞ ዘይከኣለ ኣጋጣሚ ከም ምብጻሕ ክቑጸር ይኽእል ድዩ ኣይክእልን እዩ።

እቶም ድሒሮም ዝመጹ ስማት እንታይ ወሲኾም

ማላኾውስኪ ነቲ ሓምራዊ ሕብሪ ቅድም ኣፍሪይዎ እንተኾይኑ፣ ስለምንታይ እቲ መሕለሚ ብስማት ሮማኖውስኪ፣ ራይትን ጊምሳን ይፍለጥ?

ምኽንያቱ፣ ኣብ ኢድ መሃዚኡ ሓንሳብ ጥራይ ዝሰርሕ መሕለሚ፣ ዘተኣማምን ኬሚካላዊ መፈተኒ ኣይኮነን። እቲ ዝሰዓበ ስራሕ፣ ሓደ ቴክኒሻን ኣብ ካልእ ሃገር ኣብ ሓደ ሰሉስ ክጥቀመሉ ናብ ዝኽእል ነገር፣ ነቲ ዘይርጉእ ድብልቕ ቀይርዎ።

ኖኽት ብምምኽኻር እዩ በጺሕዎ። ካብ ቀሊል ገለልተኛ መሕለሚ ዘተኣማምን ውጽኢት ምርካብ ምስ ሰኣነ፣ እቲ ሓምራዊ ሕብሪ ኣብ ውሽጢ መቲሊን ብሉ ካብ ዘሎ፣ ግን መቲሊን ብሉ ዘይኮነ ነገር ክመጽእ ከም ዘለዎ ደምዲሙ፣ ክደልዮ ድማ ጀሚሩ። ኡና፣ ዝጸንሑ ሕቁቓት መቲሊን ብሉ ንጥራጣት ማስት ዋህዮታት ቀይሕ ከም ዘሕልሙ ኣቐዲሙ ኣስተብሂሉ ነይሩ፣ እቲ መሕለሚ እናበሰለ ክኸይድ ከሎ ሓድሽ ንጥረ ነገር ከም ዝፍጠር ድማ ሓሳብ ኣቕሪቡ። በርንትሰን ብ1885፣ ኣልካላዊ ኩነታት ካብ መቲሊን ብሉ ጉጅለታት መቲል ከም ዘወግዱ፣ እዞም ፍርያታት ድማ ሕጂ ኣዙራት እንብሎም ምዃኖም ኣርእዩ ነይሩ። ኖኽት ነቲ ዝሰርሕ ክፋል ብክሎሮፎርም ፈልዩ ኣውጺእዎ፣ ካብ መቲሊን ብሉ ዝወጸ ቀይሕ ኢሉ ጥራይ ድማ ክጽውዖ ክኢሉ፤ ሚኻኤሊስ ብ1901 ኣዙር I ኢሉ ሰይምዎ። ጄነር ነቲ ናይ ኣቕርቦትን ኣጠቓቕማን ጸገም ፈቲሕዎ። ነቲ ካብ መቲሊን ብሉን ኢዮሲንን ዝረገአ ነገር ኣብ ፍጹም ንጹህ መታኖል ዳግማይ ምሕቃቕ፣ ሓደ ርጉእ ሕቁቕ ሂቡ። እቲ ሕቁቕ ነቲ ንጣፍ እናኣሕለመ ከሎ የጽንዖ ነይሩ፣ ስለዚ ብሙቐት ምጽናዕ ኣብቂዑ። ላይሽማንን ሮይተርን፣ ብዙሕ ሕብሪ ዝህብ መሕለሚ ምስ ኣልኮላዊ መሕቀቒ ሓዊሶም፣ ርጉእነትን ሓምራዊ ሕብርን ብሓባር ረኺቦም። ራይት፣ ኣብ 65 °C ንዓሰርተ ክልተ ሰዓት ምጽናሕን ድሕሪኡ ንዓሰርተ መዓልቲ ከም ዘለዎ ምግዳፍን፣ ኣብ ዝውሕዝ ሃፋ ንሓደ ሰዓት ብምጽናሕ ተኪእዎ። ጊምሳ ኣብ ብዘይተቖጻጸረ መንገዲ ዝበሰለ ሕቁቕ ምምርኳስ ፈጺሙ ገዲፉ። እቲ ፍርያት ንሙቐት ትሮፒካዊ ከባቢ ምእንቲ ክጻወር፣ ካብ ዝፍለጡ መሕለሚታት ዝተዓቀኑ መጠናት ተጠቒሙ፣ ኣብቲ መታኖል ድማ ግሊሰሮል ወሲኹ። ንጹህ መቲሊን ኣዙር ከመይ ከም ዝሰርሐ ፈጺሙ ኣየሕተመን። ንላቦራቶሪ ዶክተር ግሩብለር ኣብ ላይፕሲግ ሸይጥዎ፤ እቲ ላቦራቶሪ ድማ ኣዙር I ኢሉ ኣብ ዕዳጋ ኣቕሪብዎ፣ ናቱ ዓይነት ጥራይ እቲ ሓቀኛ መሕለሚ ጊምሳ ምዃኑ እውን ገሊጹ።

መንነት እቲ ኣዙር ገና ክርክር ኣለዎ። ገሊኦም፣ ብዙሕ ሕብሪ ዝህብ መቲሊን ብሉ ጥራይ እዩ ነይሩ ይብሉ፤ ካልኦት ድማ ብAzure B ዝሃብተመ እዩ ነይሩ ይብሉ። እቲ መልሲ ካብ ኲናት እዩ ወጺኡ። ጀርመናውያን መሕለሚታት ክርከቡ ኣብ ዘይከኣልሉ ግዜ፣ ሓደ ጉጅለ ኣገልግሎት ህዝባዊ ጥዕና ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ራልፍ ሊሊ ምስ ሞሪስ ሮን ኤሜ ዊልኮክስን፣ እቲ ዝበለጸ ምሕላም ካብ ሰለስተ ዝተፈልዩ ክፍለ ነገራት ከም ዝርከብ ኣረጋጊጹ፦ ዘይተቐየረ መቲሊን ብሉ፣ ጉጅለታት መቲል ብምውጋድ ዝተፈጥረ ፍርያት ምፍራሱ Azure B፣ ከምኡውን ኢዮሲን። Azure B ነቲ ዘይርከብ ዝነበረ ኣዙር I ተኪእዎ፣ እዞም ሰለስተ ክፍለ ነገራት ድማ ሎሚ ንመርመራ ዓሶ ዝጥቀሙሉ መሕለሚ መሰረት ኮይኖም ይቕጽሉ ኣለዉ።

እዞም ሰለስተ ክፍለ ነገራት ኣብ ስላይድ ከመይ ከም ዝተኣሳሰሩ ዝገልጽ ኬሚስትሪ፣ ዝተፈልየ ሕቶን ካልእ ገጽን እዩ። እቲ ተራ መሕለሚታትን ኬሚስትሪ ናይ ዓይነት ሮማኖውስኪ መሕለሚታትን፣ Azure Bን ኢዮሲንን ነፍሲ ወከፎም እንታይ ከም ዝገብሩን፣ እቶም ክልተ ብሓባር ነፍሲ ወከፎም በይኖም ዘየፍርይዎ ሕብሪ ስለምንታይ ከም ዘፍርዩን ይገልጽ። እቲ ኣጠቓቕማ ኣብ ማይክሮስኮፕን ላቦራቶሪን ዝብል ገጽ ድማ ነቲ ተግባራዊ ወገን ይገልጽ፦ ሓደ ዝተዳለወ ናሙና እንታይ ከም ዘርኢ፣ ከምኡውን ሓደ ፍሉይ ፍርያት ነቲ ክትጥቀመሉ እትሓስቦ ኣገባብ ዝሰማማዕ ምዃኑ ከመይ ከም እትግምግም።

እቲ ገና ሎሚ እውን ዝምልከት ክፋል ታሪኽ

ሓደ ዝርዝር ኣብዚ ታሪኽ፣ ብ1902 ሓቂ ምዃኑ ኣየቋረጸን። ንኣስታት ሓምሳ ዓመት፣ ኣብ ዓለም መደበኛ መሕለሚ ዓሶ እቲ ዝኣገደሰ ክፍለ ነገር፣ ስም ዘይተዋህቦ ባዕዳዊ ነገር ነይሩ። ብኣጋጣሚ እዩ ኣብኡ ነይሩ፣ መጠኑ ካብ ጥርሙዝ ናብ ጥርሙዝ ይፈላለ ነይሩ፣ ንገለ ካብቲ ግዜ መንነቱ ናይ ንግዲ ምስጢር ነይሩ፣ ብዛዕባ መጠነ ክፋሉ ድማ ክሳብ 1940ታት ክርክር ቀጺሉ። እቶም ነቲ መሕለሚ ዝጥቀሙ ዝነበሩ ሰባት ሸለልተኛታት ኣይነበሩን። ኣብቲ ጥርሙዝ እንታይ ከም ዘሎ ዝፈልጡሉ መገዲ ኣይነበሮምን።

እቲ ሎሚ ዘሎ መልክዕ ናይቲ ተመሳሳሊ ጸገም፣ ንክፋል እቲ ንጥረ ነገር ጥራይ ዝገልጽ መለክዒ መስፈርቲ እዩ። ምስ USP ምስምማዕ፣ ናብቲ ዕዳጋ ዘቕርቦ ዝለዓለ ንጽህና ዘብጽሕ መገዲ እዩ። ምኽንያቱ፣ ሓደ ዓቐን ጥራይ ዘይኮነስ ምሉእ ዝተሓትመ መዐቀኒ እዩ፦ መንነት፣ ንጽህና፣ መሕለሚታት ኣዙር ዘጠቓለሉ ኦርጋኒክ ባዕዳዊ ነገራት፣ ዝተረፉ መሕቀቕቲ፣ ባዕዳዊ ባእታታት፣ ድሕሪ ምቕጻል ዝተርፍ ቅሪት፣ ገደባት ማይክሮባትን ባክተርያዊ ኤንዶቶክሲናትን። Blupreme ንመቲሊን ብሉ ካብ ኣፍራዪ ፋርማስዩቲካል ይረኽቦ፣ ምሉእ ምስክር ወረቐት ትንተና ድማ የሕትም። በዚ ኸኣ ነፍሲ ወከፍ መስመር ኣብቲ ዝርዝር ከም ሓቂ ካብ ምግላጽ ሓሊፉ፣ ክረጋገጽ ይኽእል። ውጽኢት ከበድቲ ብረታት ጥራይ ዝገልጽ ምስክር ወረቐት፣ ነዚ ድማ ምስ USP ምስምማዕ ኢሉ ዝጽውዖ፣ ናይ ሎሚ መዘና ናይቲ «ዝበሰለ መቲሊን ብሉ» ዝብል መለለዪ ዘለዎ ጥርሙዝ እዩ፦ ምናልባት ጽቡቕ ኬሚካላዊ መፈተኒ ይኸውን፣ ግን እቲ መለለዪ ኣብ ውሽጡ እንታይ ከም ዘሎ ኣይነግረካን።