Inyandiko
Impamvu kugerageza ubururu bwa metilene bigorana mu guhisha uwahawe iki
Abakorerabushake cumi na batatu buri wese amira kapsule itagaragaza ibiyirimo, akaryama mu cyuma gifata amashusho y'umubiri, agakora imirimo isaba kwibuka. Nta muntu uri muri icyo cyumba uzi uwahawe umuti. Raporo y'igerageza ivuga ko ryakozwe ku buryo abaryitabiriye n'abashakashatsi batazi uwahawe iki, kandi muri ako kanya ibyo ni ukuri. Hanyuma bose barataha, maze buri muntu wahawe ubururu bwa metilene akihagarika inkari z'ubururu. Ese uwahawe iki yari ahishwe muri iryo gerageza? Igisubizo cy'ukuri gifite imbibi kurusha iryo zina: uwahawe iki yari ahishwe igihe bimwe mu bipimo byafatwaga, ariko ntiyari ahishwe igihe ibindi byafatwaga. Iryo tandukaniro ni ryo ngingo yose yo guhisha uwahawe iki mu igerageza ry'ubururu bwa metilene ku bantu.
Guhisha uwahawe iki igihe umuti utangwa si ukubihisha kugeza ikurikirana rirangiye
Guhisha uwahawe iki, ibyo inzobere mu buryo bw'ubushakashatsi zigenda zirushaho kwita guhisha amakuru, bivuga ko abantu bashobora kubogamisha igisubizo batazi ubuvuzi bwahawe buri muntu. Amatsinda atatu ni ingenzi: abitabiriye ubushakashatsi, abakozi bahura na bo, n'abantu basuzuma ibisubizo. Kugabanya abantu mu matsinda hakoreshejwe tombola hamwe na kapsule itagaragaza ibiyirimo bihisha uwahawe iki mu gihe cyo gutanga umuti. Aho ni ho abasomyi benshi bahagarikira gutekereza, kandi ni ho ikosa riri.
Irangi ry'ubururu rigenda rimena ibanga uko igihe gihita, kandi buri kimenyetso kigera ku itsinda ritandukanye mu gihe gitandukanye. Kapsule ihisha ibara igihe cyo kuyimira. Hashize amasaha, inkari zigaragariza uwayitabiriye ibara. Ibyuma byo gukurikirana ibipimo bishobora kurigaragariza abakozi mbere yaho. Bityo ikibazo gikwiye kubazwa ku igereranya iryo ari ryo ryose ry'ubururu bwa metilene na placebo si ukumenya niba muri rusange igerageza ryarahishaga uwahawe iki. Ni ukumenya uwari uzi iki, n'igihe yari akizi, ugereranyije n'igihe buri gipimo cyafatiwe.
Ibimenyetso bihishura uwahawe iki
Ibyo bimenyetso bigaragara ku mubiri, biterwa n'ingano y'umuti watanzwe, kandi byanditsweho neza:
Inkari z'ubururu cyangwa iz'ubururu buvanze n'icyatsi. Iki ni cyo kimenyetso nyamukuru ku ngano nto z'umuti zinyuzwa mu kanwa. Kigaragara mu masaha akurikira kuwumira kandi ubusanzwe kikamara hafi umunsi. Mu igerageza rya San Antonio ry'amashusho agaragaza imikorere y'umubiri, buri muntu wahawe ubururu bwa metilene yavuze ko yihagaritse inkari z'ubururu amaze kuva ku kigo gifata amashusho, mu gihe nta wahawe placebo wavuze ko ibara ry'inkari ryahindutse. Icyo kimenyetso cyo mu nkari cyagaragaye nyuma yo gufata amashusho, kandi ibyo ni ingenzi, nk'uko bisobanuka hepfo.
Umusarani w'ubururu n'ururimi rw'ubururu. Ibi bigaragara igihe gito nyuma yo gufata umuti unyujijwe mu kanwa, kandi abawufashe n'umuntu wese ubasuzuma bashobora kubibona.
Guhinduka kw'ibara ry'uruhu n'igice cyera cy'amaso. Ku ngano nyinshi z'umuti uterwa mu mutsi, irangi rihindura ku buryo bugaragara ibara ry'uruhu n'ibice byera by'amaso. Iki kimenyetso kigera ku bakozi mu gihe umuntu akiri ku kigo, ntikigarukira gusa ku cyitabiriye ubushakashatsi nyuma yaho.
Kubangamira ibyuma bipima. Ubururu bwa metilene bukurura urumuri rukoreshwa n'ibyuma bipima ijanisha rya ogisijeni mu maraso bifashishije umuvuduko w'umutima, bityo ibipimo bya ogisijeni ntibibe ibyo kwizerwa mu gihe umuti winjizwa mu mutsi. Mu bushakashatsi bwa King's College ku gutembera kw'amaraso mu bwonko, itsinda ntiryashoboye gukurikirana ijanisha rya ogisijeni kubera iyo mpamvu nyine. Ibyo bivuga ko abakozi bari hafi y'uwahabwaga umuti babonye ikimenyetso gitanzwe n'igikoresho cyerekana ko hari ikintu gitandukanye.
Zirikana ko amakuru atangazwa atangana: ibyo irangi rihishura byose byerekeza ku ruhande rumwe. Uwihagaritse inkari z'ubururu amenya ko yahawe umuti. Ufite inkari zisanzwe amenya gusa ko bishoboka cyane ko yahawe placebo y'ubururu bwa metilene, keretse iyo placebo ubwayo yarateguwe kugira ngo ihindure ibara ry'inkari, ibyo izageragejwe kugeza ubu zidakora.
Ibyo amagerageza yagerageje koko
Ibice bisobanura uburyo bwakoreshejwe mu magerageza yo gufata amashusho bitanga urugero rwiza rwo kwiga, kuko bisobanura ingamba zo guhisha uwahawe iki mu buryo burambuye budakunze kuboneka. Abasomyi bakurikirana ibimenyetso bishingiye ku ngano nto z'umuti bazamenya ubu bushakashatsi babusomye mu nyandiko zivuga ku kwibuka.
Amagerageza abiri ya San Antonio yagabanyije abantu bakuru bafite ubuzima bwiza mu matsinda hakoreshejwe tombola, bamwe bahabwa 280 mg z'ubururu bwa metilene bwo ku rwego rwa USP bunyuzwa mu kanwa (hafi 4 mg/kg), abandi bahabwa placebo y'irangi ry'ibiribwa FD&C Blue No. 2, byose bishyirwa muri kapsule zitagaragaza ibizirimo kandi zirekura ibizirimo ako kanya. Placebo ifite ibara yasaga n'ibiri muri kapsule y'umuti igihe cyo kuwutanga, ariko ntiyahinduraga ibara ry'inkari, bityo uko kwigana kunanirwa neza neza aho kwari gukenewe. Itsinda ry'igerageza ryatangajwe muri Radiology ryari ribizi, maze ryongeraho amabwiriza y'imyitwarire: abitabiriye basabwe kwihagarika mbere yo gufata kapsule, no kutongera kubikora kugeza gufata amashusho birangiye, hagamijwe by'umwihariko kwirinda ko ibara ry'inkari rihishura uwahawe iki. Umuforomo w'ubushakashatsi wari wihariye yabikaga urufunguzo rwo kumenya uko abantu bagabanyijwe hakoreshejwe tombola, mu bikoresho bifite ibirango bikurikirana, kandi nta rundi ruhare yagiraga muri ubwo bushakashatsi. Amakuru y'uwahawe iki yakomeje guhishwa abitabiriye, abaforomo n'abasuzuma ibisubizo kugeza isesengura rirangiye, nk'uko raporo y'amashusho afashwe hakoreshejwe uburyo bwinshi ibivuga. Ubushakashatsi ku ihuzwa ry'ibice by'ubwonko bwajyanye na bwo bwakoresheje uburyo bumwe, kandi buvuga ibyakurikiyeho bimwe: itsinda ryahawe ubururu bwa metilene ni ryo ryonyine ryabonye ihinduka ry'ibara ry'inkari ryamaze igihe gito nyuma yo kuva ku kigo.
Ubushakashatsi bwa King's College bwakoresheje ubundi buryo, kandi buvuga uko ibintu byari bimeze butabihisha. Buri wese mu bakorerabushake umunani bafite ubuzima bwiza yahawe placebo ya glucose yinjizwa mu mutsi n'ingano ebyiri z'ubururu bwa metilene buterwa mu mutsi (0.5 na 1 mg/kg), ku minsi itandukanye no mu rukurikirane rwatoranyijwe hakoreshejwe tombola. Uburyo bwakoreshejwe buvugwa nk'ubwo uwitabiriye gusa ari we utazi uwahawe iki, kandi agereranywa na we ubwe: abashakashatsi bari bazi icyinjizwaga mu mutsi, kandi buri witabiriye yagereranywaga na we ubwe mu byiciro bitandukanye, nk'uko bisobanurwa mu nyandiko ku gutembera kw'amaraso n'imikorere y'umubiri mu guhindura no gukoresha ibinyabutabire. Kubera irangi ry'ubururu riterwa mu mutsi, nta kwigira nk'aho abitabiriye bari gukomeza kutamenya uwahawe iki mu bihe bitandukanye basuraga ikigo.
Inyandiko za kera ku buvuzi bw'indwara zo mu mutwe zigaragaza uburyo bwa gatatu: gukoresha ingano nto y'umuti nk'igereranya rifite ikinyabutabire gikora. Igerageza ry'imyaka ibiri aho abitabiriye bahinduranyaga ubuvuzi bw'ubururu bwa metilene ku ndwara yo mu mutwe irangwa no gusimburana kw'ibyishimo bikabije n'agahinda gakabije ryakoresheje 15 mg ku munsi nk'uburyo bwo kugereranya na hafi 300 mg ku munsi. Ibyo bisubirwamo mu gice cy'isesengura ry'inyandiko ku gutembera kw'amaraso n'imikorere y'umubiri mu guhindura no gukoresha ibinyabutabire. Ubushakashatsi bwakurikiyeho ku kinyabutabire gikomoka ku bururu bwa metilene ku ndwara ya Alzheimer bwakoresheje ingano nto yari yabanje guteganywa nk'igereranya, busanga igira imyitwarire nk'iy'umuti. Ingano nto ikoreshwa nk'igereranya yigana ingaruka zitifuzwa n'ibimenyetso bigaragara neza cyane kurusha kapsule itagira ikinyabutabire gikora, ariko yemera ikintu cy'ingenzi: igerageza rishobora kugereranya gusa itandukaniro riri hagati y'ingano z'umuti, ntirishobora kumenya ingaruka z'umuti ugereranyijwe no kutawutanga.
Ikizamini gikomeye cyane cy'igitekerezo cya placebo ifite ibara gituruka mu igerageza ku ihungabana rikurikira ibintu bibabaje cyane (PTSD), ryagereranyije 260 mg z'ubururu bwa metilene bunyuzwa mu kanwa na placebo ya indigo carmine, muri kapsule zisa iyo uzirebye. Abitabiriye banashishikarijwe kunywa amazi kugira ngo bagabanye ubukana bw'iryo bara. Nubwo bimeze bityo, guhinduka kw'ibara ry'inkari byavuzwe na 95.6 ku ijana mu itsinda ryahawe ubururu bwa metilene, ugereranyije na 21.1 ku ijana mu itsinda ryahawe placebo, mu igerageza rya Telch na bagenzi be ryo kuzimya igisubizo. Irangi riri muri kapsule rituma uburyo umuti utangwamo busa. Ntirihuza ibyo uwitabiriye anyuramo.
Kugereranya uburyo bw'amagerageza: ibyo buri ruhande rwashoboraga kubona
Iyi mbonerahamwe ni incamake y'iyi nyandiko. Soma buri murongo nk'uko ibintu byakurikiranye mu gihe, aho kuwufata nk'amanota.
| Igerageza | Ingano y'umuti n'inzira wanyujijwemo | Uburyo bwavuzwe ko bwakoreshejwe | Placebo | Ibyo abitabiriye bashoboraga kubona | Ibyo abasuzuma ibisubizo bashoboraga kubona | Ese harebwe niba guhisha uwahawe iki byaragezweho? |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Rodriguez na bagenzi be, Radiology 2016 (n=26) | 280 mg z'ubururu bwa metilene bwo ku rwego rwa USP bunyuzwa mu kanwa, inshuro imwe | Kugabanya mu matsinda hakoreshejwe tombola, abitabiriye n'abashakashatsi batazi uwahawe iki, hakoreshejwe placebo y'igereranya | FD&C Blue No. 2 muri kapsule zitagaragaza ibizirimo | Inkari z'ubururu nyuma yo kuva ku kigo (ku bahawe umuti bose); nta kimenyetso mu gihe cyo gufata amashusho, bifashijwe n'amabwiriza yo kutihagarika | Nta kimenyetso mu gihe cyo gufata amashusho; uwahawe iki yakomeje guhishwa mu isesengura ry'ibisubizo kugeza rirangiye | Nta kizamini cyo gukeka; amakuru ku nkari yakusanyijwe nk'ikimenyetso cy'umuti cyagaragaye nyuma |
| Rodriguez na bagenzi be, Brain Imaging Behav 2017 (n=28) | 280 mg z'ubururu bwa metilene bwo ku rwego rwa USP bunyuzwa mu kanwa, inshuro imwe | Kugabanya mu matsinda hakoreshejwe tombola, abitabiriye n'abashakashatsi batazi uwahawe iki, hakoreshejwe placebo y'igereranya | FD&C Blue No. 2 muri kapsule zitagaragaza ibizirimo | Ihinduka ry'ibara ry'inkari ryamaze igihe gito nyuma yo kuva ku kigo, mu itsinda ryahawe umuti gusa | Nta kimenyetso mu gihe cyo gufata amashusho; uwahawe iki yahishwe abitabiriye n'abashakashatsi kugeza isesengura rirangiye | Nta kizamini cyo gukeka cyavuzwe |
| Singh na bagenzi be, J Cereb Blood Flow Metab 2023 (n=8) | 0.5 na 1 mg/kg ziterwa mu mutsi, hamwe na placebo ya glucose, abitabiriye bahinduranya ubuvuzi | Uwitabiriye gusa ni we utazi uwahawe iki, buri muntu agereranywa na we ubwe, urukurikirane rugatoranywa hakoreshejwe tombola | 50 mL z'umuti wa glucose ushongeshejwe | Inkari z'ubururu n'ibyo bumvaga bijyanye no kwinjiza umuti mu mutsi mu byiciro bitandukanye; gukomeza guhisha uwahawe iki mu bihe byo gusura ikigo ntibyari byizewe | Uburyo bw'ubushakashatsi bwateganyaga ko abashakashatsi bamenya uwahawe iki; ibipimo by'ibisubizo by'amashusho byabazwe hakoreshejwe mudasobwa | Nta kizamini cyo gukeka; amanota ashingiye ku byo umuntu yumva ku mbaraga, uko yiyumva no ku bubabare yatanzwe muri buri cyiciro |
Ibintu bibiri biragaragara. Icya mbere, nta na rimwe muri ayo magerageza atatu ryakoze igenzura ryemewe ryo kureba niba guhisha uwahawe iki byaragezweho, nko gusaba abitabiriye gukeka icyo bahawe igihe basohokaga. Kuvuga ko uwahawe iki yahishwe ni ugusobanura uburyo bwakoreshejwe; ikizamini cyo gukeka ni ikimenyetso cy'ibyavuyemo, kandi icyo kimenyetso ntigihari. Icyo cyuho ni rusange, nticyihariye kuri iri rangi: isesengura ry'amagerageza 191 yakoresheje placebo nk'igereranya ryasanze hafi 2 ku ijana gusa ari yo yasuzumye niba guhisha uwahawe iki byaragezweho ku bitabiriye no ku bashakashatsi cyangwa abasuzuma ibisubizo, nk'uko byavuzwe na Fergusson na bagenzi be. Icya kabiri, igihe ibintu byabereye gituma igice cy'ibyavuzwe mu magerageza y'umuti unyuzwa mu kanwa kigumana agaciro: ikimenyetso cyagaragaye nyuma yo gukusanya amakuru y'icyuma gifata amashusho, bityo ibipimo by'ibisubizo by'amashusho byafashwe igihe bishoboka ko uwahawe iki yari akiri ibanga, ariko ibyahawe amanota nyuma yaho ntibyari muri ubwo buryo.
Gusuzuma ibyo abantu bakeka birashoboka, kandi igerageza rimwe ry'ubururu bwa metilene ryerekana uko bikorwa. Mu igerageza ryo gutera umuti muri disiki iri hagati y'amagufa y'uruti rw'umugongo ku bubabare buturuka muri iyo disiki, abarwayi babujijwe kubona umuti waterwaga, hanyuma babazwa ubuvuzi batekerezaga ko bahawe. Hafi bitatu bya kane muri buri tsinda basubije ko batabizi, nta tandukaniro rifite agaciro mu mibare riri hagati y'amatsinda, nk'uko raporo y'igerageza rya Kallewaard ibivuga. Ibyo bitandukanye mu miterere no kwandika gusa ko abitabiriye n'abashakashatsi batazi uwahawe iki mu gice gisobanura uburyo bwakoreshejwe. Hari ibipimo byemewe bigenewe iyo ntego nyine, cyane cyane igipimo cya Bang cyo guhisha uwahawe iki cyasobanuwe na Bang na bagenzi be.
Impamvu ibyo umuntu ategereje n'abasuzuma ibisubizo bitagira uburemere bumwe
Iyo uwitabiriye amaze kumenya icyo yahawe, ingaruka z'ibyo ategereje zibanda ku bipimo by'ibisubizo bishingiye ku byo umuntu yumva: amanota y'imbaraga n'uko yiyumva, ibipimo by'ibimenyetso, n'imirimo iterwa n'imbaraga umuntu ashyiramo. Amanota ashingiye ku byo abitabiriye bumvaga mu bushakashatsi bwa King's College agaragaza icyo cyuho. Abitabiriye batanze amanota y'imbaraga, uko biyumva n'ububabare nyuma ya buri nshuro umuti winjizwaga mu mutsi, igihe buri wahawe irangi yari afite impamvu zihagije zo kubimenya. Inyandiko ivuga ko amanota y'imbaraga yari hejuru ku ngano nto y'umuti, naho amanota y'ububabare akiyongera uko ingano y'umuti yiyongeraga. Ibyo bipimo bishobora guterwa n'imikorere y'umuti, ibyo umuntu ategereje, cyangwa byombi, kandi uburyo bw'ubushakashatsi ntibushobora gutandukanya ibyo byombi.
Ibipimo by'ibisubizo bitagendera ku byo umuntu yumva birwanya ingaruka z'ibyo ategereje mu bundi buryo. Uwitabiriye ntashobora guhindura uko ogisijeni iri mu maraso igaragara mu cyuma gifata amashusho abigambiriye gusa. Iyo ni imwe mu mpamvu ibisubizo by'amashusho bigumana igice kinini cy'agaciro kabyo nubwo guhisha uwahawe iki bituzuye. Ariko kudashingira ku byo umuntu yumva si ukurindwa ingaruka zose. Inzira z'isesengura zirimo guhitamo uturere dusuzumwa, imipaka y'ibipimo n'uburyo bwo kubara; kandi usesengura azi uwahawe iki ashobora kuyobora ayo mahitamo ku gisubizo yifuza. Amatsinda ya San Antonio yafunze icyo cyuho akomeza guhisha uwahawe iki kugeza mu cyiciro cy'isesengura. Iyo nteruro imwe mu buryo bwakoreshejwe ifite uburemere burenze kuvuga ko abitabiriye n'abashakashatsi batazi uwahawe iki mu ncamake z'inyandiko zabo.
Ingamba zisanzwe ku buvuzi bukoresha ibintu nk'irangi zituruka kuri ibyo mu buryo butaziguye: gutandukanya abasuzuma ibisubizo n'abatanga umuti, gukoresha amabwiriza amwe yanditse mu gihe cyo kuvugana n'abitabiriye, guhitamo ibipimo by'ibanze by'ibisubizo bifatwa mbere y'uko ikimenyetso kigaragara aho bishoboka, no gutanga urutonde rw'ibibazo byo gukeka igihe cyo gusohoka rukoreshejwe hamwe n'igipimo gikwiye, aho kwemeza gusa ko uwahawe iki yakomeje guhishwa. Ibisubizo by'amagerageza ku kwibuka bikeneye neza neza ubu buryo bwo gusoma buri gipimo cy'ibisubizo ukwacyo.
Uko wasoma ibivugwa ku guhisha uwahawe iki mu minota itanu
Koresha uru rutonde rw'ibyo kugenzura ku igerageza iryo ari ryo ryose ry'ubururu bwa metilene, kandi ufate ibisubizo nk'ibihindura uko wumva buri gipimo cy'ibisubizo ukwacyo, aho gufata inyandiko yose nk'iyatsinze cyangwa yatsinzwe:
- Icyakoreshejwe nk'igereranya ni iki neza neza: kapsule itagira ikinyabutabire gikora, placebo ifite ibara, cyangwa ingano nto y'umuti? Kapsule ifite ibara ariko idahindura ibara ry'inkari ihuza gusa isura y'ibintu mu gihe cyo gutanga umuti.
- Ese uwahawe iki yari ahishwe igihe cyo gutanga umuti: kapsule zitagaragaza ibizirimo, imiti yinjizwa mu mutsi idashobora gutandukanywa, cyangwa kugabanya abantu mu matsinda hakoreshejwe tombola bikozwe n'umuntu wigenga?
- Ese abanditsi bemeye ko irangi ritanga ibimenyetso, kandi bongeyeho amabwiriza yo kubikumira, nko kugena igihe cyo kwihagarika cyangwa gutandukanya inshingano z'abakozi?
- Ni bande bavuzwe ko batazi uwahawe iki, kandi kugeza ryari: mu gihe cyo gutanga umuti, gusuzuma, cyangwa gusesengura? Guhisha uwahawe iki birangira mbere y'isesengura bifite imbaraga nke kurusha ibikomeza no muri ryo.
- Ese igipimo cy'ibanze cy'ibisubizo cyashingiraga ku byo umuntu yumva cyangwa ku bipimwa bitabishingiyeho, kandi cyafashwe mbere cyangwa nyuma y'ikimenyetso? Amakuru afatirwa mu cyuma gifata amashusho n'amanota atangwa nyuma yo gusura ikigo biri ku mpande zitandukanye z'uwo murongo.
- Ese hari uwasuzumye niba guhisha uwahawe iki byaragezweho: igipimo cy'abakeka neza, igipimo cyo guhisha uwahawe iki, cyangwa ikindi kirenze izina ry'uburyo bwakoreshejwe?
Irangi ntirituma amagerageza atabogamye adashoboka. Rituma kuvuga gusa ko uwahawe iki yahishwe bidahagije nk'incamake. Uko irangi rikora mu mubiri bituma byanze bikunze amakuru amenyekana, kandi inyandiko ku mutekano waryo zemeza ko ibyo bimenyetso ari imikorere isanzwe y'umuti aho kuba impanuka. Bityo soma igice cy'uburyo bwakoreshejwe nk'uruhererekane rw'ibihe rugaragaza uwashoboraga kubona iki n'igihe yashoboraga kukibona. Iyo igipimo cyafashwe mbere y'inkari z'ubururu, kirushaho kukwizerwa. Iyo cyafashwe nyuma, gabanya icyizere ugifitiye uko bikwiye, kandi usabe ko ubushakashatsi busubirwamo hakoreshejwe ibipimo by'ibisubizo irangi ridashobora kugira icyo ritwaraho.