Barruu qorannoo
Qorannoo hir’ifamuu methylene blue dhangala’aa rumen keessatti
Ogeettiin reefuu eebbifamte tuubii halluu cuquliisaa qabu harka isheetti qabattee qonna irraa bilbilti. Daqiiqaa kudhan dura methylene blue dhangala’aa rumen keessatti dabalteetti; halluun cuquliisaan garuu amma illee jira. Sa’a sanaaf halluu dabalataa kennuu qabdi moo jettee gaafatti.
Gaaffiin kun hubannoo dogoggoraa mul’isa. Qorannoo hir’ifamuu methylene blue dhangala’aa rumen keessatti, halluun tuubii keessa galchama; gonkumaa bineensa keessa hin galchamu. Qorannoon guutuun tuubii sana keessatti raawwatama. Halluun cuquliisaan hammam saffisaan akka badu safaruun waa’ee maayikiroobota saamuda sana keessa jiranii odeeffannoo kenna malee, waa’ee yaala bineensichi barbaaduu miti.
Methylene blue haala yaala beeyladaa adda addaa sadii keessatti waan mul’atuuf, wal-dhabdeen kun namaaf galuu danda’a. Barreeffamni kun isaan adda baasee, yeroo hir’ifamuu pH, pirootozowaa, qulqullina saamuda fudhachuu fi mallattoolee kilinikaa waliin akkamitti akka hiikan agarsiisa.
Qorannoon kun dhugumaan maal safara?
Methylene blue yeroo oksideeffamu cuquliisa ta’a; yeroo hir’ifamu immoo halluu-dhabeessa ta’uutti dhihaata. Dhangala’aan rumen haaraan bineensa fayyaa qabu irraa fudhatame dandeettii hir’isuu cimaa qaba; sababni isaas baakteeriyaan oksijiinii malee jiraatan nyaata dammaqinaan raacessaa jiru. Halluu xiqqoo dhangala’aa akkasii keessatti yeroo maktu, meetaaboliizimiin baakteeriyaa daqiiqaa muraasa keessatti halluu sana balleessa.
Kanaaf, seerri hojii isaa salphaadha: hawaasni maayikiroobotaa oksijiinii malee jiraatan kan dammaqinaan hojjetu halluu cuquliisaa saffisaan balleessa; kan hojii isaa hir’ise ykn miidhame immoo suuta balleessa. Yeroon gabaabaan saamuda sana keessatti dandeettii hir’isuu guddaa agarsiisa. Saamudichi sirriitti fudhatamee fi qabamee yoo ta’e, yeroon dheerate sochiin maayikiroobotaa gadi bu’uu agarsiisa.
Qorannoon kun pooteenshaala reedoksii rumen kallattiin hin safaru. Qorannoon mala loon irratti gaggeeffame, qorannoo hir’ifamuu safartuu miiliivooltii kallattii waliin walbira qabuun, yeroo hir’ifamuu fi pooteenshaala reedoksii safarame gidduutti walitti dhufeenya sararaawaa hin arganne. Kanaaf, lamaan isaanii akka dubbisa jijjiiramaa tokkoo bakka walii bu’uu danda’anitti ilaalamuu hin qaban jechuun xumure. Walbira qabamuun guutuun PubMed irratti cuunfameera. Qorannoo hir’ifamuu akka qorannoo hojii hawaasa maayikiroobotaatti ilaali malee, akka elektiroodii gatii xiqqaatti hin ilaalin.
Ibsi Merck/MSD waa’ee nyaata daakuun salphaatti jeeqamuu bineensota deebisanii alanfatanii yeroo hir’ifamuu dheerate pH rumen idilee hin taane fi lakkoofsa pirootozowaa hir’ate waliin haala tokko keessatti kaa’a. Gatiin tokko qofti dhibee adda hin baasu. Haalli waliigalaa wal-simuutu adda baasa.
Adeemsa idilee bakka bineensichi jirutti raawwatamu
Qajeelfamoonni manneen barnootaa gidduutti xiqqoo garaagarummaa qabu; kanaaf, hamma dhangala’aa fi ho’a itti fayyadamtu sirriitti galmeessi, bu’aawwanis qajeelfama sana keessatti qofa walbira qabi. Mala bal’inaan barsiifamu keessaa tokko kana:
- Dhangala’aa rumen haaraa yoo xiqqaate 10 hanga 20 mL fudhadhu; hancufa, qilleensatti saaxilamuu fi qabbanaa’uu hamma danda’ametti xiqqeessi. Dafii qoradhu.
- Methylene blue dhibbeentaa 0.03 qopheessi; kun mL tokko keessatti 0.3 mg dha.
- Halluu hamma dhangala’aa sanaa keessaa dhibbeentaa 5 ta’u dabali. Kun dhangala’aa 20 mL keessatti halluu 1.0 mL, ykn dhangala’aa 10 mL keessatti halluu 0.5 mL jechuudha. Lamaan isaanii iyyuu reeshiyoo dhangala’aa fi halluu 20 gara 1 kennu.
- Dhangala’aa homaa itti hin dabalamne saamuda sana irraa tuubii lammaffaa keessatti kaa’i; kun halluu walbira qabuuf to’annoo ta’a.
- Suuta maki, battalumatti yeroo lakkaa’uu jalqabi, tuubichas ho’a qaamaatti dhihoo kaa’i; akka qajeelfama naannoo keetti, naannoo digrii Celsius 37 hanga 39.
- Hanga halluun tuubii qorannoo to’annoo sanaan wal fakkaatutti yeroo fudhatu galmeessi. Oksijiiniin bakka dhangala’aan qilleensa tuqutti halluu sana deebisee waan oksideessuuf, geengoon cuquliisaa haphii fuula dhangala’aa irratti hafuu danda’a. Geengoon sun akka badu hin eegin.
Keemistiriin reedoksii methylene blue oksijiiniin as keessatti maaliif akka barbaachisu ibsa. Cimsitee raasuun, tuubii bal’inaan banaa ta’e fayyadamuun, ykn yeroo dheeraa turuun oksijiiniin akka seenu taasisa; kanaanis halluun, haala rumen ofii keessatti turu caalaa, yeroo dheeraaf cuquliisa ta’ee hafa. Bal’inoonni mala dhangala’aa rumen qulqullinaan fudhachuu sababauma kanaaf barbaachisu. Hancufni saamuda ni qallisa, pH isaas ni ol kaasa; kanaaf, tuubii garaachaa yeroo fayyadaman, hammi saamudaa yoo eeyyame ogeessonni yaalaa hedduun kutaa jalqabaa ni gatu.
Wantoonni adda addaa ilaalaman maal safaru?
Yeroon hir’ifamuu gaaffii tokko qofa deebisa. Madaalliin rumen armaan gadii wanti bakka bineensichi jirutti ilaalamu tokkoon tokkoon isaa maal akka gumaachu agarsiisa. Tarree guutuu fayyadami malee, man’ee tokko qofa hin fayyadamin.
| Wanta ilaalamu | Wanta inni safaru | Wanta yeroo baay’ee bakka bineensichi jirutti argamu | Wantoota yeroo baay’ee hiika bu’aa jeeqan |
|---|---|---|---|
| Yeroo hir’ifamuu methylene blue | Sochii hojii hir’isuu baakteeriyaa oksijiinii malee jiraatan kan saamuda keessa jiranii | Loon keessatti yeroo baay’ee daqiiqaa 2 hanga 6; hoolaa fi re’ee keessatti yeroo baay’ee kana caalaa saffisa; sochii gahaa adda baasuuf daqiiqaan 6 daangaa hojii ta’ee fayyada, yeroon daqiiqaa 10 caalu immoo idilee irraa baay’ee fagaata | Saamuda qabbanaa’e, ture, qilleensatti saaxilame ykn hancufaan qallate; nyaata dhabuu yeroo dheeraa booda wanta raacessuuf oolu xiqqaachuu; qorichoota farra maayikiroobii afaaniin kennaman; reeshiyoo halluu ykn ho’a adda addaa gidduutti walbira qabuu |
| pH rumen | Naannoo keemikaalaa, ba’aa asiidii ykn alkaalii | Loon nyaata faayibarii baay’ee qabu sooratan keessatti yeroo baay’ee naannoo 6.0 hanga 7.2; barreeffamoonni waa’ee bineensota deebisanii alanfatan xixiqqoo yeroo baay’ee naannoo 6.5 hanga 7.5 jedhu; nyaataa fi yeroon erga sooratanii darbe gatii sana jijjiiru | Saamuda tuubii garaachaatiin fudhatame keessatti hancufni makamuun pH ol kaasa; erga fudhatamee booda kaarboon daayoksaayidiin bahuu; midhaan soorachuun pH gadi buusa |
| Lakkoofsa fi sochii pirootozowaa | Haala hawaasa siliyeetotaa, keessumaa gosa gurguddaa jeequmsaaf salphaatti miidhamanii | Cophni haaraan ho’aa ta’e uumamtoota xixiqqoo baay’ee, guddina adda addaa qaban, kallattii murtaa’een dammaqinaan socho’an qaba | Qabbanaa’uun sochii suuta taasisa; asiidoosis cimaan pirootozowaa dhabamsiisuu danda’a; tursiisuun saamuda idilee akka sochii dadhabaa qabutti mul’isa |
| Foolii, halluu fi furdaa ta’uu | Amaloota raacessuu fi faalama | Dhangala’aa foolii urgaa’aa xiqqoo qabu, bunni magariisatti dhihaatu, fi hamma tokko furdaa ta’e | Jeequmsa madaallii maayikiroobotaa cimaa keessatti foolii tortoraa ykn dhangaggaa’aa; saamuda sirriitti hin fudhatamne keessatti dhangala’aa akka bishaanii ykn hancufa baay’ee qabu |
| Kottoonfannaa rumen fi fedhii nyaataa | Hojii kutaa garaachaa fuulduraa fi nyaata fudhachuu bineensa guutuu | Bineensa dammaqaa keessatti kottoonfannaa yeroo isaa eeggatee fi deebisanii alanfachuu itti fufiinsa qabu | Jijjiirama qooda nyaataa dhiheenyaa, dhukkubbii, qaama keessaa bishaan hir’achuu, dhibee qaama guutuu |
Yaadni ijoo gabatee kana keessa jira. Yeroon hir’ifamuu dheerate, pirootozowaa sochii dadhabaa qaban, pH idilee hin taane fi kottoonfannaa dadhabaa waliin yoo mul’ate, sochiin maayikiroobotaa dhugumaan gadi bu’uu agarsiisa. Bineensa dammaqaa, deebisee alanfatu, pirootozowaa sochii cimaa qaban keessatti yeroon dheerate qofti yoo argame, rakkoon saamuda irra akka jiru agarsiisa malee rumen irra miti. Tarkaanfii fudhachuu dura saamuda irra deebi’ii fudhadhu.
Yeroo pH fi seenaa waliin hiikuu
Nyaanni haala bu’uuraa murteessa. Qoodni nyaataa nyaata humna-qabeessa baay’ee qabu saffisaan raacama; halluu sana naannoo daqiiqaa tokko keessatti balleessuu danda’a. Nyaanni margaa gogaa irratti hundaa’e garuu bineensota fayyaa qaban keessattiyyuu daqiiqaa hedduu fudhachuu danda’a. Kanaaf, yeroon saffisaan dhumu ofuma isaatiin fayyaa caalu hin mirkaneessu. Wanti salphaatti raacamu baay’inaan maayikiroobota dammaqinaan hojjetan waliin wal arguu isaa mirkaneessa.
Midhaan baay’ee garmalee soorachuun adeemsa salphaa kana jijjiira. Jalqaba irratti raacessuun kaarboohayidireetii cimaa ta’uu danda’a; achii miidhaan asiidii hawaasa maayikiroobotaa idilee fi pirootozowaa ni dadhabsiisa, yeroon hir’ifamuus ni dheerata. Kanaaf, seerri barsiisuu tokko pH rumen naannoo 5.5 gadi yeroo ta’u qorannoon kun sirrii akka hin taane ibsa. Yeroo sanatti hawaasni maayikiroobotaa qoratamaa jiru jijjiirameera.
Qajeelfama haala wal-simatu hojii keessatti hiikuuf:
- pH idilee fi hir’ifamuu naannoo daqiiqaa 6 keessatti xumuramuun hawaasa maayikiroobotaa hojii dammaqinaan raawwatu agarsiisa.
- pH idilee fi hir’ifamuu baay’ee dheerateen nyaata dhabuu, dhiibbaa qoricha farra maayikiroobii, ykn saamuda qulqullinni isaa hir’ate irraa sochiin dadhabuu agarsiisa.
- pH ol’aanaa fi hir’ifamuu dheerate yeroo baay’ee nyaata dhabuu yeroo dheeraa fi wanta raacessuuf oolu xiqqaachuu hordofu; garuu hancufni tuubii irraa makamuu isaa illee yaadi.
- pH gadi aanaa fi sochii pirootozowaa hir’ateen jeequmsa madaallii maayikiroobotaa kaarboohayidireetii wajjin walqabatu irratti yaaddoo uuma. Qajeelfamni hiika pH rumen as keessatti ni gargaara. Gatiin 5.5 gadi, dadhabina qaama guutuu waliin yoo argame, nyaata daakuun salphaatti jeeqamuu caalaa midhaan garmalee soorachuu fi asiidoosis cimaa agarsiisa.
Tetraasaayikiliinota dhiheenya afaaniin kennaman, aayonofoorota nyaata keessa jiran, qorichoota farra maayikiroobii qaama guutuu irratti hojjetan yeroo dheeraaf kennaman, jijjiirama qooda nyaataa tasaa, yeroo nyaata dhabuu fi bishaan dhuguu yeroo hunda galmeessi. Qajeelfamni MSD tetraasaayikiliinonni afaaniin kennaman hawaasa maayikiroobotaa rumen baay’ee dadhabsiisuu akka danda’an ifatti akeekkachiisa. Aayonofooronni itti yaadamee hawaasa baakteeriyaa jijjiiru. Seenaa kana malee, yeroo dheerate hiikuun hin danda’amu.
Qulqullinni saamuda fudhachuu ulfaatina walqixa argachuu qaba. Qorannoon haala to’atame keessatti raawwatame saamudni tuubii garaachaatiin fudhatame, saamuda kaanuulaadhaan bineensotuma sana irraa fudhatame caalaa pH ol’aanaa fi asiidota coomaa hurkuu danda’an xiqqaa akka qabu argate; kunis irra caalaa hancufa irraa dhufe. Hamma saamudaa qoratame hunda keessatti, erga fudhatamee daqiiqaa 60 booda yeroon hir’ifamuu haala guddaan dheerate; saamudni xixiqqaan immoo caalaatti miidhame. Yoo xiqqaate 10 mL fudhadhu, daqiiqaa 30 keessatti qoradhu, qorannoo hir’ifamuu jalqabatti raawwadhu, saamudicha ho’aa tursiisi, qilleensa waliin wal qunnamuu isaas xiqqeessi.
Fayyadamoota sadii walitti makamu hin qabne
Halluu tokkicha, sirnoota adda addaa sadii.
Tokkoffaan, qorannoo dhangala’aa rumen asitti ibsame. Saamudni dhangala’aa rumen fudhatameedha. Halluun qaama alatti, dhibbeentaa 0.03 irratti dabalama. Wanti dhuma irratti safaramu yeroo halluun baduudha. Kaayyoon isaa sochii hir’isuu maayikiroobotaa madaaluudha.
Lammaffaan, methylene blue bineensa lubbuun jiru kan deebisee alanfatuuf kennamu. Fakkeenyi beekamaan summii naayitireetii ykn naayitiraayitii methemoglobinemia waliin dhufuuf yaala karaa ujummoo dhiigaa kennamuudha; as keessatti qorichi dandeettii hojii heemoogiloobinii deebisa. Seerotni hamma qorichaa, qophii qorichaa, haftee qorichaa fi yeroo eegumsaa oomisha bineensichaa itti hin fayyadamne ni hojjatu. Murtiin sun yeroo tuubii keessatti safaruu wajjin homaa wal hin qabu. Halluun adeemsa murtaa’e keessatti qaama lubbuun jiru keessa hordoffiif yoo fayyadame, seerri isaa halluun sun eessa akka deemu ilaaluudha malee, maayikiroobonni rumen hammam saffisaan akka hir’isan ilaalu miti.
Sadaffaan, qorannoo hir’ifamuu aannanii. Saamudni aannani. Halluun saamuda aannanii keessatti dabalama. Halluun cuquliisaan saffisaan baduun yeroo baay’ee sochii maayikiroobotaa guddaa fi qulqullina turtii gadi aanaa agarsiisa; hir’ifamuun suuta ta’u immoo qulqullina caalu agarsiisa. Kun maayikiroobaayooloojii nyaataa fi qorannoo qulqullina aannanii keessa gala malee, yaala rumen keessa miti; akkasumas lakkoofsa baakteeriyaa safaruu miti.
Maqaalee isaanii ifatti adda baasuun dogoggora ittisa: yeroo hir’ifamuu dhangala’aa rumen, yaala methylene blue qaama guutuu ykn itti fayyadama hordoffii, fi qorannoo hir’ifamuu aannanii. Seerri nageenyaa hima tokko keessatti ibsamuu danda’a. Halluun qorannoo rumen keessatti fayyadamu tuubii laaboraatorii keessa qofa hafa; tuubiin sunis ni gatama. Qorannoo kana raawwachuuf halluun sun gonkumaa bineensichaaf hin kennamu.
Seera gabaabaa bilbila qonna irraa dhufuuf
Halluu dhibbeentaa 0.03 fi kutaa halluu 1 gara kutaa dhangala’aa 20tti walfakkeessi, dhangala’aa haaraa ho’a qaamaatti dhihoo ta’e saamuda to’annoo homaa itti hin dabalamne waliin walbira qabii qoradhu, daqiiqaawwan sana immoo pH, sochii pirootozowaa, qulqullina saamuda fudhachuu, nyaata, qorichoota, kottoonfannaa, fedhii nyaataa, sagaraa fi haala bishaan qaamaa waliin hiiki. Lakkoofsi kophaa isaa gonkumaa nyaata daakuun jeeqamuu adda hin baasu. Haala wal-simatuutu adda baasa.