Meetiiliin buluu baayoo fiilmii irratti: qorannoowwan laaboraatoorii ifaan kakaafaman maal safaru?

Baayoo fiilmiin tuuta seelota dhangala'aa keessatti bololi'anii miti. Inni caasaa dha: seelota fuula tokko irratti maxxananii, maatiriksii poolisaakaraayidota, pirootiinotaa fi DNA seelota alaa irraa ofuma isaanii tolchan keessatti qabamanii dha; oksijiinii fi sooranni immoo alaa gara keessaatti sadarkaa adda addaa qabu. Caasaan kun walnyaatinsi baakteeriyaa dhangala'aa keessatti faca'an daqiiqaawwan keessatti ajjeesu, uumamtoota sanauma akka fiilmiitti guddatan irratti maaliif milkaa'uu dadhabuu akka danda'u ibsa. Ibsi meetiiliin buluu fi baayoo fiilmii irratti kennamu kamiyyuu caasaa kana ilaalcha keessa galchuun dubbifamuu qaba; sababni isaas maatiriksiin hanga halluun seelota bira ga'uu fi hanga ifni halluu bira ga'u murteessa.

Gamaaggamni kun maddoota sadii qofa hammata. Tokko odeeffannoo bu'uuraa kenna. Lamaan yaaliiwwan laaboraatoorii ti. Gahee isaanii kana addaan baasuun mala gamaaggama kanaa guutuu dha; kunis dogoggora mata duree kana keessatti baay'inaan mul'atu ittisa: bu'aa saanii yaalii keessatti argame akka ragaa infekshinii nama keessatti yaaluutti caqasuu.

Maddi odeeffannoo bu'uuraa keemistirii ilaala malee ajjeesuu miti

Maddoota sadan keessaa inni durii gamaaggama ibsaa guddina walnyaatinsota fiinootaayaaziniyamii ifaaf miira qabanii kan bara 2005 maxxanfame dha. Inni meetiiliin buluu halluu jaarraa 19ffaa irraa kaasee gara walnyaatinsa adda-duree yaala kaansarii footodaayinaamikii, boodarra immoo gara keemooteraapii farra maayikiroobii footodaayinaamikiitti ce'e hordofa. Gumaachi isaa hariiroo caasaa fi sochii ibsuu dha: garee halluu kennu irratti garee meetiilii dabaluu jechuun dandeettii cooma waliin walitti makamuu, oomisha oksijiinii singleetii fi cimina ifaan baakteeriyaa ajjeesuu dabaluudha; yeroo sanatti jijjiirama gara bifa leukoo sochii xiqqaa qabutti taasifamu suuta taasisa. Rakkoo damee kanaas ifatti ibsa. Gabaasawwan baay'een halluuwwan daldalaa idilee fayyadaman; walnyaatinsota isaan irraa uumaman haaraa misoomsuun garuu muraasa ture.

Gamaaggama kana kutaa adeemsa hojii hubannoo kee bu'uuraa keessatti fayyadami: ifni halluu kakaasa; halluun haala tiripileetii keessa jiru oksijiinii waliin walitti dhufuun, dabarsa anniisaa Type II tiin oksijiinii singleetii yookaan dabarsa elektiroonii Type I tiin raadikaalota uuma. Miidhaan karaa hedduun dhufu kun adeemsi dandamannaa barame ajjeesuu footodaayinaamikii irratti maaliif akka gaariitti hin hojjenne ibsa. Hir'ina log agarsiisuuf gamaaggama kana hin caqasin. Inni hir'ina akkasii hin safarre. Footokeemistiriin bal'aan adeemsa kana duuba jiru kuusaa ragaa yaala footodaayinaamikii keessatti ibsameera; seerotni dheerina dambalii, ibsaan tokko adeemsa kana kakaasuu danda'uu fi dhiisuu murteessan immoo meetiiliin buluu ifa diimaa akkamitti xuuxa keessatti ibsamaniiru.

Yaaliiwwan baayoo fiilmii lama, yaad-rimeewwan bu'aa adda addaa lama

Waraqaan qorannoo yaalii lamaan sochii footodaayinaamikii meetiiliin buluu baayoo fiilmii afaanii irratti 660 nm tiin qoratu; garuu wantoota biroo jechuun ni danda'ama irratti wal hin fakkaatan. Hawaasota maayikiroobii adda addaa, umurii adda addaa, qophii halluu adda addaa, hamma ifaa adda addaa, hunda caalaa immoo bu'aawwan safartuu adda addaa fayyadamu. Garaagarummaan kun qabxii ijoo barruu kanaa ti; gabateen walbira qabaa jalqabaa armaan gadiis kanuma agarsiisa.

Inni jalqabaa qorannoo in vitro baayoo fiilmii bilchaataa gosoota hedduu qabu kan irga jalatti argamuu bara 2024 maxxanfame dha. Gosootni soddoma sadii Calgary Biofilm Device keessatti utubaawwan xixiqqoo poolistaayiriinii irratti waliin guddifaman; oksijiinii malee sooraman, meeshaan soorataa sa'aatii 72 booda jijjiiramee guddinni hanga guyyaa 7 jedhamee murtaa'eetti itti fufe. Yaaliin meetiiliin buluu bilisaa dhibbeentaa 0.01, LED diimaa 660 nm qabu waliin, humna gara 330 mW square cm tokkoof ta'uun, fageenya 2 mm irraa daqiiqaa 5 fayyadame; walitti baay'isuun gara 99 J square cm tokkoof ta'a. Saxaxni yaalichaa faaktoroota addaan baasee qoru gareewwan afur qaba: garee to'annoo homaa irratti hin taasifamne, halluu ifa malee, ifa halluu malee, fi halluu dabalataan ifa.

Inni lammaffaa qorannoo in vitro baayoo fiilmii afaanii jalqabatti qubatuu bara 2021 maxxanfame dha. Gosootni Streptococcus afur saaniiwwan boolla 96 qaban keessatti sukroosii dhibbeentaa 1 waliin sa'aatii 24 guddifaman. Walnyaatinsi ifaaf miira qabu meetiiliin buluu naanoopartikiloota beetaa saayikloodextrinii waliin walqabsiifame, 4.65 micromolar ture; qophiin geejjibaa kun halluu gufuuwwan baayoo fiilmii keessa dabarsuuf yaadame. Maddoonni ifaa lamaan diimaa 660 nm turan, yeroo saaxilamummaa sekondii 90 qabu; hammi ifaa garuu baay'ee adda ture: garee leezerii keessatti 320 J square cm tokkoof, garee LED keessatti immoo 8.1 J square cm tokkoof. Gareewwan to'annoo halluu ifa malee, leezerii qofa, LED qofa, to'annoo negaatiivii furmaata soogiddaa, fi kiiloorheeksidiinii dhibbeentaa 0.2 akka madaallii farra maayikiroobiitti fayyadamu hammatan.

Hawaasni oksijiinii malee jiraatu kan guyyaa 7, gosoota 33 qabu fi fiilmiin jalqabatti qubatu kan sa'aatii 24, gosoota 4 qabu sirnoota safartuu adda addaa dha. Lakkoofsota itti aanan giddugaleessa tokkoon walitti makuun hin danda'amu.

Tokkoon tokkoon qorannoo dhugumaan maal safare?

Qorannoo baayoo fiilmii bilchaataa keessatti, bu'aawwan safartuu sochii meetaabolizimii riidakshinii TTC tiin 485 nm irratti dubbifame, fi baay'ina baakteeriyaa haayibiridaayizeeshinii DNA DNA akka gabatee cheekerboordiitti qindaa'e, piroobota gosoota 33 tiif qophaa'an waliin safarame turan; daangaan adda baasuu gara seelota 10,000 ture. Lakkoofsi lubbuun jiraatanii saanii aadaa irratti hin safaramne; baayoomaasii kiristaal vaayooleetiin hin safaramne; suuraan lubbuun jiraataa fi du'aa adda baasu hin kaafamne; hordoffiin irra deebi'anii guddachuu hin taasifamne. LED qofti gareewwan LED hin qabne waliin walbira qabamee sochii meetaabolizimii gara dhibbeentaa 50 hir'ise; halluu dabalataan LED immoo gara dhibbeentaa 55 hir'ise. Halluun qofti gama istaatistiksiitiin garee to'annoo homaa irratti hin taasifamne waliin ramadame. Lakkoofsota DNA irraa argaman irratti, halluun qofti, LED qofti, fi halluu dabalataan LED hundi garee to'annoo gadi garaagarummaa istaatistiksii hiika qabu agarsiisan; sadan gidduutti garuu garaagarummaan hiika qabu hin turre. Barreessitoonni hiika bu'aa kanaa kallattiin ibsu: yaaliiwwan kun baayoo fiilmii maayikiroobota hedduu qabu, duraan hundeeffamee maxxane hin balleessine; baayoo fiilmiin bilchaataan naannoo ilkaan marsuu diigamuu makaanikaalaa barbaada, footodaayinaamiksiin yoo fayyadame illee gargaaraa qofa ta'uu qaba.

Qorannoo maayikiroobota jalqabatti qubatanii keessatti, bu'aan safartuu maayikiroobota lubbuun jiraatan meeshaalee aadaa filatamoo irratti deebisanii argatan ture; innis safartuu loogaaritmiitiin ibsame. Gareen halluu ifa malee qabu furmaata soogiddaa irraa adda hin turre. Gareewwan ifaan kakaafaman lamaan, leezerii dabalataan halluu kapsuula keessatti qabamee fi LED dabalataan halluu kapsuula keessatti qabame, garee to'annoo negaatiivii waliin walbira qabamanii lakkoofsa lubbuun jiraatanii hanga gara 4 log hir'isan; safartuu sana irratti kun hir'ina dachaa 10,000 yookaan dhibbeentaa 99.99 dha. Lamaanuu gama istaatistiksiitiin kiiloorheeksidiinii irraa adda hin turre. Gatiiwwan ifa qofaafi halluu dukkana keessaa akka lakkoofsota log adda ta'anii amanamoo ta'anitti hin gabaafamne. Kanaaf cuunfaan amanamaan kan waraqaan qorannichaa deeggaru dha: halluun kapsuula keessatti qabamee ifaan kakaafame hir'ina sana fide; halluun dukkana keessa jiru hin fidne; moodeela fiilmii dargaggeessa kana keessatti guddinni bu'aa sanaa madaallii farra maayikiroobii sana waliin wal gite.

Waraqaan qorannoo lamaanuu yaalii booda irra deebi'anii guddachuu, baayoomaasii hafe yookaan caasaa maatiriksii hin safarre. Hir'inni CFU maatiriksii hafe irratti homaa hin jedhu. Gad bu'iinsi meetaabolizimii warra lubbuun hafan irratti homaa hin jedhu. Lakkoofsi DNA eenyutu lubbuun jira akka ta'e ibsuu hin danda'u.

Walbira qabaa mala safartuu fi bu'aa safartuu

Gabateen kun barruu kanaaf walbira qabaa dhiyeessa. Qorannoon tokko maal mirkaneessa akka ta'e ilaaluuf tarree tokko gara dalgaatti dubbisi; gaaffilee qorannoon lamaan deebii hin kennine ilaaluuf immoo utubaa tokko gara gadiitti dubbisi.

Garaagarummaa sadiif xiyyeeffannoo kennuun barbaachisa. Tokkoffaa, moodeela bilchaataa keessatti gareen ifa qofa qabu bu'aa meetaabolizimii guutuu jechuun ni danda'ama fida; kanaaf lakkoofsi dhibbeentaa 55 ajjeesuu halluudhaan dhufe miti. Lammaffaa, moodeela dargaggeessa keessatti qophiin dukkana keessa jiru sochii hin qabu; bu'aan kan mul'atu ifa waliin qofa, kunis mallattoo ifaan kakaafamuu ti. Sadaffaa, hir'inni dhibbeentaa 80 lakkoofsota DNA irraa argamanii herregaan gara 0.7 log kan ta'u yoo jijjiiramaan sun lakkoofsa lubbuun jiraatanii ta'e qofa. Garuu inni akkas miti; kanaaf akka ajjeesuu log tiin ibsamuutti matumaa caqasamuu hin qabu. Odeeffannoon walqabatu waa'ee baayoo fiilmii ilkaanii baayoo fiilmii afaanii fi qorannoo ilkaanii keessatti walitti qabameera; malli waliigalaa moodeelota, karaalee itti fayyadamaa fi bu'aawwan safartuu qorannoowwan garaagaraa gidduutti addaan baasu immoo qajeelfama maloota laaboraatoorii keessatti bal'inaan ibsameera.

Qorannoowwan baayoo fiilmii maaliif seera dubbisaa mataa isaanii barbaadu?

Bu'aan meetiiliin buluu baayoo fiilmii irratti argame saanii yaalii isaa sanaan alatti hiika qabaachuu fi dhiisuu jijjiiramoota afurtu murteessa.

Umurii baayoo fiilmii fi maatiriksiitu dura dhufa. Fiilmiiwwan dullooman furdaa dha, walitti hidhaminsi isaanii baay'ee dha, halluun keessa seenuunis rakkisaa dha. Barreessitoonni bara 2021 keessa-seenuu halluu fi ifni baayoo fiilmii sirnaan qindaa'e keessa akka gaariitti darbuu dhabuu akka gufuuwwan ijoo ta'anitti eeru. Mala geejjibaa akka kapsuula saayikloodextrinii keessatti qabuu fayyadamuun gufuu sanaaf deebii kennuuf yaalii taasifamu dha; kanaaf qophiin halluu jijjiiramaa yaalii ti malee ibsa xiqqaa miti.

Herregni hamma ifaa lammaffaa dhufa. Gatiiwwan anniisaa ifaa fuula tokko irra ga'u asitti dheerina dambalii walfakkaataa irratti 8.1 irraa hanga 320 J square cm tokkoof, gara dachaa afurtamaatti dhiyaatuun garaagarummaa qabu. Ciminni ifaa fuula tokko irra ga'us 90 mW irraa hanga W hedduu square cm tokkoof ta'utti garaagarummaa qaba. Dheerinni dambalii walfakkaachuun saaxilamummaan walfakkaata jechuu miti; qorannoon lamaan keessaa tokko illee sarara hariiroo hammaa fi bu'aa murteessuuf hamma ifaa sirnaan gahaa ta'een hin jijjiiru.

Gareewwan to'annoo sadaffaa dhufu. Qorannoon garee halluu dukkana keessa jiru hin qabne summummaa halluu mataa isaa irraa dhufu haquu hin danda'u; qorannoon garee ifa qofa qabu hin qabnes bu'aa kamiyyuu ifaan kakaafamuutti ramaduu hin danda'u. Waraqaan qorannoo lamaanuu gareewwan lamaan qabu; kunis cimina isaanii ti. Waraqaan fiilmii bilchaataa gareen ifa qofa qabu maaliif barbaachisaa akka ta'e agarsiisa: garee sana malee, bu'aan meetaabolizimii akka bu'aa halluutti dubbifama ture.

Bu'aawwan safartuu afraffaa dhufu. Lubbuun jiraachuu, meetaabolizimii, baay'ina DNA, baayoomaasii, caasaa fi irra deebi'anii guddachuun ibsa adda addaa jaha dha. Waraqaan qorannoo as jiru kamiyyuu lamaa ol hin safaru. Keessumaa irra deebi'anii guddachuun hunduma keessatti hin safaramne; kanaaf bu'aan itti fufiinsa qabaachuun mirkanaa'e osoo hin taane hin safaramne.

Kun waa'ee infekshinii yaaluu maal hin mirkaneessu?

Qophiiwwan kana keessaa tokko illee marsaa dhiigaa, seelota ittisa qaamaa, yaa'a hancufaa, haaromsa dhangala'aa sulula irgaa yookaan qulqulleessuu makaanikaalaa hin qabu. Ciminni halluu boolla saanii keessatti argamu, karaa namaaf kennamu kamiyyuu booda ciminaa tishuu keessatti argamu miti. Yeroo tokko daqiiqaa 5 yookaan sekondii 90 fiilmii laaboraatoorii dargaggeessa yookaan bilchaataa ta'etti saaxilamuun adeemsa yaalaa guutuu miti. Barreessitoonni qorannoo fiilmii bilchaataa kana ofii isaanii ibsu: footodaayinaamiksii mala kophaa isaa guutumaan balleessu osoo hin taane, gargaaraa ta'uu danda'u kan baasuu makaanikaalaa waliin fayyadamamu jechuun dhiyeessu.

Cuunfaan sirriin daangaa isaa eeggatee fi yeroo keessatti amanamaa ta'ee turu dha. Meetiiliin buluu ifaan kakaafame hawaasa maayikiroobii afaanii bilchaataa laaboraatoorii keessatti guddifame keessatti, osoo hawaasa sana hin balleessin, meetaabolizimii fi baay'ina DNA irraa argamu hir'isuu danda'a; qindaa'ina sana keessatti ifni qofti hojii hir'ina meetaabolizimii keessaa isa guddaa raawwata. Halluun saayikloodextriniin geejjibamee ifaan kakaafame, fiilmii streptokookii dargaggeessa laaboraatoorii keessatti guddifame keessatti lakkoofsa lubbuun jiraatanii sadarkaawwan log hedduun hir'isuu danda'a; hammi hir'inaas moodeela sanuma keessatti kiiloorheeksidiinii waliin walbira qabamuu danda'a. Wanti mul'ate lamaan keessaa tokko infekshinii nama keessatti argamutti dabarfamuu danda'uu fi dhiisuun, geejjiba halluu, ifni ga'uu, oksijiinii, caasaa qaamaa fi bu'aawwan safartuu kilinikaa irratti hundaa'a; yaaliiwwan kun wantoota kana safaruuf matumaa hin saxaxamne.