Meetiiliin buluu afaan dhiqachuuf muukoosaayitis keessatti: yaaliin dhukkubbii kaansarii tokko maal agarsiise

Muukoosaayitis wal'aansa kaansarii irraa dhufu yaad-rimee addaati. Keemooteraapiin ykn qophiin seelii bakka buusuuf taasifamu haguuggii keessaa afaanii miidha; madaawwan uumamu; fi fiixeen narvii saaxilame nyaachuu, liqimsuu fi dubbachuu dhukkubbii qabaachisa. Sadarkaa muukoosaayitis WHO qajeelfama kunuunsa deeggarsaa keessatti ibsame irratti, sadarkaan 2 ammallee nyaata jajjabaa nyaachuu ni hayyama; sadarkaan 3 garuu dhukkubsataan dhangala'aa qofa akka fudhatu taasisa. Dhukkubbii to'achuu fi tishuun fayyuun bu'aawwan adda addaati. Furmaanni afaan dhiqachuuf oolu isa jalqabaa fooyyessuu danda'a, isa lammaffaa osoo hin jijjiirin.

Garaagarummaan kun qorannoo nama irratti gaggeeffame keessaa kan itti fayyadama kanaaf meetiiliin buluu afaan dhiqachuuf oolu irratti ragaa gaarii kennu hubachuuf bu'uura ta'a: yaalii sadarkaa 2 ramaddii carraa irratti hundaa'een bara 2022 MD Anderson keessatti gaggeeffame, kan qorannoo dhukkubbii muukoosaayitis to'achuun rakkisaa ta'e irratti gaggeeffame ta'ee BMC Medicine keessatti maxxanfame. Inni meetiiliin buluu madaa afaanii waliigalaa, infekshinii qoonqoo, kaandidaa afaanii, ykn itti fayyadama guyyaa guyyaa afaan dhiqachuuf hin qoranne. Dhukkubbii wal'aansaaf hin deebine irratti furmaata qopheeffame tokko, haala itti fayyadamaa tokkoon qorate.

Yaaliin maal qorate

Saxaxni isaa salphaadha: kunuunsa baratamaa irratti furmaata afaan dhiqachuuf oolu dabali, tishuu dhukkubu irratti qabi, tufii baasi, sagantaa irratti hundaa'uun irra deebi'i, sa'aatii 48 irratti dhukkubbii fi hojii afaanii safari.

Ga'eessonni kunuunsa baratamaa argatanis muukoosaayitis dhukkubbii qabu qaban, carraan gara wal'aansa baratamaa qofaatti (n = 16) ykn wal'aansa baratamaa fi meetiiliin buluu 0.025% (n = 15), 0.05% (n = 14), ykn 0.1% (n = 15) waliin fudhachuutti ramadaman. Hirmaattota 69 keessaa 60 wal'aansa xumuran. Gabaasni yaalichaa guutuun ciminaa irratti odeeffannoon garee tokko irraa akka dhokfame ibsa; garuu gareen to'annoo furmaata afaan dhiqachuuf oolu buluu ta'e hin arganne. Kanaaf walbira qabamuun kunuunsa baratamaa waliin taasifame qabatamaan odeeffannoon dhokfamee hin gaggeeffamne. Gareen pilaaseeboo hin turre; barreessitoonni kun daangaa qorannichaa keessaa tokko akka ta'e ibsu.

Hirmaattonni kun haalaan miidhamanii turan. Warra wal'aansa xumuran keessaa 72% seelii hundee bakka buusuu keessa darbanii turan; warri hafan keemooteraapii qaama guutuu irratti hojjetu ykn wal'aansa CAR-T argatanii turan. Yeroo qorannicha seenu, 90% muukoosaayitis sadarkaa 3 WHO fi 10% sadarkaa 2 qabu turan; dhukkubbiin duraan ture giddugaleessa ta'een guyyoota 6 ture. Barreeffamichi kaansariin adda baafame gosa gosaan hin tarreessu; kanaaf himannoowwan gosa kaansarii murtaa'e irratti xiyyeeffatan itti maxxansuun hin danda'amu.

Tokkoon tokkoon dhukkubsataa mana qorichaa qorannichaa irraa qaruuraa 100 mL walitti makamee qophaa'e argate: 6 hanga 10 mL fudhachuu, afaan keessatti naannessuu fi qoonqoo keessatti gargaaruun bakka dhukkubu irratti daqiiqaa 5 tursiisuu, osoo hin liqimsin tufanii baasuu, afaan dhiqachuu ykn nyaachuu dura eeguu, fi sa'aatii 6 hundaatti gara guyyoota 2 tiif irra deebi'uu. Kunuunsi duraan ture itti fufe; qulqullina afaanii, furmaata lidookeeyinii afaan dhiqachuuf oolu, makaa afaan dhiqachuuf oolu kan nistaatiin qabu, qophiiwwan daayifeenhaayidiraamiin fi antaasidii walitti makaman, fi opiooyidii qaama guutuu irratti hojjetan hammachuu danda'a ture.

Safartuun bu'aa ijoo maxxanfame jijjiirama dhukkubbii sadarkaa qabxii 11 qabu irratti (0 dhukkubbiin hin jiru, 10 dhukkubbii hamaa hunda caalu) jalqaba irraa hanga guyyaa 2 tti ture. Hojii afaanii madaaluuf qabxiin rakkinaa 0 hanga 6 fayyadame; inni nyaachuu, liqimsuu fi dubbachuu walitti ida'a, tokkoon tokkoon isaanii danda'a, rakkisaadha, ykn hin danda'u jedhamee qabxii argata. Sadarkaan WHO yeroo galmee qofa galmaa'e; yeroo yeroon hordofamee hin galmoofne.

Cuunfaa saxaxa yaalichaa fi bu'aawwan isaa

Gabateen kun yaad-rimeewwan sadii adda baasa: dhukkubbii, hojii afaanii fi miidhaawwan. Fayyuun, infekshiniin dhabamsiifamuu fi itti fayyadama opiooyidii hir'isuun as keessatti hin mirkanoofne.

Kunuunsa baratamaa waliin walbira qabamee, hir'inni dhukkubbii ciminoota 0.025% fi 0.1% tiif daangaa istaatistiksii fudhatamaa guute; 0.05% tiif garuu daangaa irratti ture (P = .0506). Ciminoonni furmaataa sadan walii isaanii irraa hin adda baane; kanaaf yaalichi ciminaa filatamaa ta'e hin adda baasu.

Waan yaaliin kun hin qoranne

Dubbisaan bu'aa gaarii dhukkubbii irratti mul'ate argee gara yaad-rimee itti dhihoo jiruutti babal'isa. Babal'inni armaan gadii tokkoon tokkoon isaa yaalii mataa isaa barbaada.

Jalqaba, wal'aansa infekshinii. Yaalichi dhukkubbii fi hojii afaanii muukoosaayitis keemooteraapii wajjin walqabatu keessatti safare. Infekshinii afaanii baakteeriyaa, fangasii ykn vaayirasiin dhufu, kuufama ilkaanii, gingivaayitis, ykn foolii hafuuraa yeroo hunda qulqulluu gochuu hin qoranne. Kunuunsa duraan jiru keessatti qophiin nistaatiin qabu fayyadamuun furmaata yaalii kana qoricha farra fangasii hin taasisu. Ibsi waliigalaa keenya madaa afaanii baratamaa muukoosaayitis kaansarii irraa adda baasu itti fayyadamoota kana adda baasee kaa'a.

Lammaffaa, itti fayyadama waliigalaa meetiiliin buluu afaan dhiqachuuf. Hirmaattonni kun kunuunsa onkooloojii jalatti muukoosaayitis sadarkaa 2 hanga 3 kan wal'aansaaf hin deebine qabu turan. Tola ooltonni fayyaa qaban, madaawwan afaanii baratamaa fi dhukkubbiin qoonqoo hin qoratamne. Daangaan kun qajeelfama keenya himannoowwan afaanii fi qoonqoo irratti dhiyaatan keessattis ibsameera.

Sadaffaa, fayyina haguuggii keessaa afaanii. Sadarkaan yeroo yeroon hin madaalamne ykn madaawwan hin safaramne yoo ta'e, qabxiin dhukkubbii gadi bu'uun tishuun daftee akka cufamte mirkaneessuu hin danda'u. Barreessitoonni dhimma kana ifatti ibsu.

Afraffaa, meetiiliin buluu liqimfame. Dhukkubsattoonni furmaata sana tufanii baasan. Qaama guutuutti xuuxamuu, walitti bu'iinsa qorichootaa fi summummaan halluu liqimfame irraa dhufu saaxilamoota qorannichi yaale hin turre. Tufuun liqimsuu irraa adda ta'uun kutaa wal'aansichaa ti; ibsa xixiqqaa miti.

Furmaanni gurgurtaa maaliif bakka isaa bu'uu hin dandeenye

Qophiin qorannoo fi qaruuraan gurgurtaa halluu tokko qabaachuu danda'u; garuu amaloota bu'aa fi balaa murteessan hunda keessatti adda ta'uu danda'u: ciminaa, qabiyyee dhangala'aa, yeroo tishuu tuqu, wantoota dabalataa, qulqullina maayikiroobii fi qajeelfamoota. Yaalichi ciminoota walitti makamee qophaa'an gara 0.25 hanga 1 mg per mL, yeroo tuttuqqii daqiiqaa 5 safarame, fi sa'aatii 6 hundaatti itti fayyadamuu fayyadame. Oomishni gurgurtaa ciminaa adda ta'e qabu, afaan keessatti yeroo gabaabaaf naannessamu, ykn akka liqimfamu qajeelfama qabu haalota sana keessaa tokko illee hin irra deebi'u.

Qaruuraaleen yaalichaa mana qorichaa qorannoo irraa dhufan. Meetiiliin buluu gurgurtaa sadarkaa qulqullinaa fi qorannoo irratti garaagarummaa qaba; dogoggorri ciminaa afaan madaa qabu keessatti salphaa miti. Walbira qabuuf ciminaa sirrii, tarree wantoota keessaa guutuu fi ragaalee furmaata xumurame hammatan barbaachisu; ragaan wanta jalqabaa qofa hin gahu. Ibsi keenya qorannoo furmaata xumuramee sanada sana ibsa.

Qorattoonni bu'aa dhukkubbii hir'isuu bakka itti dibame irratti faayibarii dhukkubbii saaxilaman irratti hojjetu yaada dhiyeessan; tarii mallattoolee naannoo sana keessatti inifileemeeshinii hir'isan waliin ta'uu akka danda'us yaadan. Furmaatichi akka qoricha suuxinsaa baratamaatti miira dhandhamaa ykn deebii qaamaa qoonqoon kaka'uun uumamu akka hin dhabamsiifne hubachiisan. Yaadni kun mallattoolee dhukkubaa salphisuun akka malu taasisa. Dhangala'aan buluu kamiyyuu madaa afaanii kamiyyuu irratti akka hojjetu hin mirkaneessu.

Haala nageenyaa fi daangaawwan

Garee filatame kana keessatti yeroo gabaabaaf dandamachuun nageenya waliigalaa hin mirkaneessu. Yaalichi hanqina glucose-6-phosphate dehydrogenase, ulfa, harma hoosisuu fi muukoosaayitis wal'aansa raadiyeeshinii wajjin walqabatu keessaa hambise. Meetiiliin buluu qaama guutuu irratti hojjetu qorichoota serotooniin irratti hojjetan waliin walitti bu'iinsa hamaa sindiroomii serotooniinii, hanqina G6PD keessatti balaa seelii dhiigaa diimaa diigamuu, fi of-eeggannoo ulfaa qaba. Balaan qaama guutuu kun furmaata sirnaan tufamee baafame irratti hammam akka hojjetu sirriitti hin safaramne; kanaaf qorichoota fudhataman gamaaggamuun barbaachisaadha.

Halluun buluu yeroo gabaabaaf uumamuu akka danda'u eegaa, gubaa itti fayyadama jalqabaa booda itti fufu gabaasaa, fi gamaaggama kiliniikaa malee furmaata tufamee baafamu gara hamma liqimfamutti hin jijjiirinaa.

Xiinxala maxxanfame keessatti hordoffiin bu'a-qabeessummaa sa'aatii 48 ture; hordoffiin nageenyaa hanga guyyoota 30 tti itti fufe. Baay'inni hirmaattotaa xiqqaa ture, wal'aansonni duraan kennamaa turan adda addaa turan, gareen to'annoo immoo odeeffannoon irraa hin dhokfamne. Bu'aan kun mallattoo sadarkaa 2 to'annoo mallattoolee dhukkubaa agarsiisu dha; ulaagaalee wal'aansaa miti. Qajeelfamni keenya qorannoo meetiiliin buluu dubbisuu, yaalii tokko irratti hundaa'anii tarkaanfii fudhachuu dura ramaddii carraa irratti hundaa'e, odeeffannoo dhoksuu, safartuuwwan bu'aa fi hordoffii akkamitti akka mirkaneessan agarsiisa.

Gaaffilee garee onkooloojii wajjin mari'achuuf dhiyeessan

Dhukkubbiin muukoosaayitis kunuunsa deeggarsaa duraan mirkanaa'e qaba; furmaanni afaan dhiqachuuf yaalii irra jiru kamiyyuu karoora sana keessatti mari'atamuu qaba. Gaaffileen barbaachisoon sadarkaan muukoosaayitis jiru kam akka ta'e, tarkaanfiiwwan baratamaan duraan hojii irra oolan maal akka ta'an, qorichoonni kam meetiiliin buluu waliin walitti bu'uu akka danda'an, haalli G6PD beekamaa ta'uu isaa, fi bu'aan kam milkaa'ina ykn dhaabuu murteessuu akka qabu (qabxii dhukkubbii, dandeettii dhangala'aa liqimsuu, ykn miidhaa) dabalatu. Himannaa oomishaa waliigalaa dhiyeessuu irra, wabii yaalichaa sirrii fi ibsa qophichaa fidaa. Tarreen mirkaneeffannaa keenya ogeessa fayyaa wajjin mari'achuuf gargaaru ibsawwan oomishaa fi qorannoo maxxansanii fudhachuun barbaachisan tarreessa.

Kanaaf yaad-rimeen qoratame daangeffamaa dha: walbira qabama xiqqaa odeeffannoon hin dhokfamne keessatti, furmaanni walitti makamee qophaa'e, tufamee baafame, yeroo baay'ee irra deebi'amee fayyadame guyyoota 2 keessatti dhukkubbii muukoosaayitis wal'aansaaf hin deebine hir'isee nyaachuu, liqimsuu fi dubbachuu fooyyesse; garuu fayyina saffisaa, fedhii opiooyidii hir'achuu, wal'aansa infekshinii ykn faayidaa waliigalaa afaan dhiqachuu hin agarsiisne.