मेथिलीन ब्लूने UTI वर उपचार होतात का? लक्षणे, संसर्ग आणि संयुक्त औषधे

केवळ मेथिलीन ब्लू हा जीवाणूंमुळे होणाऱ्या मूत्रमार्गाच्या संसर्गावरील प्रस्थापित उपचार नाही. मूत्रमार्गासाठीच्या एखाद्या संयुक्त औषधात ते असते म्हणून स्वतंत्र मेथिलीन ब्लूची बाटली मूत्राशयाची दाहस्थिती बरी करेल, तिची पुनरावृत्ती रोखेल किंवा प्रोस्टेटच्या संसर्गावर उपचार करेल असे सिद्ध होत नाही. खाली चर्चिलेल्या वैद्यकीय अभ्यासात संयुक्त औषधांची चाचणी करण्यात आली आणि नंतर प्रतिजैविके जोडण्यात आली.

सर्वप्रथम बरे वाटणे आणि मूळ कारणावर उपचार करणे यांतील फरक समजून घेणे उपयुक्त ठरते. दोन्ही महत्त्वाचे आहेत. जीवाणू शिल्लक असतानाही एखादे औषध मूत्राशयातील आकुंचन कमी करू शकते; तसेच, जीवाणूजन्य संसर्ग हे कारण उरलेले नसतानाही लक्षणे टिकून राहू शकतात. मूत्राशयाच्या संसर्गावरील उपचारांबाबत NIDDK चे मार्गदर्शन जीवाणूजन्य संसर्गासाठीची प्रतिजैविके, वेदनांसाठीची औषधे आणि संसर्गाची पुष्टी करता येत नसल्यास करावयाचे पुढील मूल्यमापन यांमध्ये फरक स्पष्ट करते.

मूत्रमार्गाशी संबंधित लक्षणांवरून काय ठरवता येते

जळजळ, तातडीने लघवी करण्याची गरज, वारंवार लघवी होणे आणि पोटाच्या खालच्या भागात अस्वस्थता ही लक्षणे UTI मध्ये दिसू शकतात. मात्र, ती कारण ओळखण्याऐवजी व्यक्तीला जाणवणाऱ्या त्रासाचे वर्णन करतात. सिस्टायटिस म्हणजे मूत्राशयाचा दाह; जीवाणूजन्य सिस्टायटिस हे त्याचे एक कारण आहे, तर इंटरस्टिशियल सिस्टायटिस/मूत्राशय वेदना सिंड्रोम ही वेगळी निदानविषयक समस्या आहे.

मूत्राशयाच्या संसर्गाच्या मूल्यमापनात वैद्यकीय इतिहास, शारीरिक तपासणी आणि योग्य चाचण्या यांचा एकत्रित विचार केला जातो. मूत्रविश्लेषणातून पांढऱ्या रक्तपेशी आणि रक्त यांसारख्या गोष्टी आढळू शकतात. मूत्र कल्चर चाचणीमध्ये जीवाणूंची वाढ होते का हे पाहिले जाते आणि प्रतिजैविकांची निवड करण्यासाठी तिचा उपयोग होऊ शकतो. या चाचण्या वेगवेगळ्या प्रश्नांची उत्तरे देतात, त्यामुळे “माझी लघवीची चाचणी नकारात्मक आली” याचा अधिक तपशील हवा: कोणती चाचणी, कधी आणि कोणत्या उपचाराच्या संदर्भात?

चाचण्या नकारात्मक असूनही लक्षणे टिकून राहत असतील तर त्याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. कल्चर नकारात्मक आले म्हणून वेदनांकडे दुर्लक्ष करता येत नाही; पण वेदना आहेत म्हणून लपलेला संसर्ग आहे असेही सिद्ध होत नाही. ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडच्या युरोलॉजिकल सोसायटीचे भूमिका निवेदन निदानाच्या मर्यादा मान्य करते आणि प्रत्येक व्यक्तीचे स्वतंत्र मूल्यमापन करण्याची शिफारस करते. निकालाचा अर्थ लक्षणे आणि इतर निष्कर्षांसोबत लावला पाहिजे; देखरेखीशिवाय वारंवार सूक्ष्मजीवरोधी औषधांचे कोर्स सुरू करण्याचे कारण म्हणून त्याचा वापर करू नये.

लक्षणांपासून आराम आणि संसर्गावरील उपचार यांतील फरक

एखाद्या उत्पादनाच्या दाव्याचे मूल्यमापन करताना किंवा उपचाराला मिळालेल्या प्रतिसादावर चर्चा करताना ही तुलना वापरा. ती प्रत्यक्ष निरीक्षण आणि त्यावरून काढता येणारा निष्कर्ष यांतील फरक स्पष्ट करते.

उदाहरणार्थ, एखादी व्यक्ती संयुक्त गोळी घेण्यास सुरुवात करते आणि त्या संध्याकाळी कळा कमी झाल्याचे सांगते. लक्षणांबद्दलची ही उपयुक्त माहिती आहे. मेथिलीन ब्लूने संसर्ग बरा केला असा दावा करण्यासाठी आणखी प्रश्नांची उत्तरे आवश्यक आहेत: संसर्ग होता का, गोळीत आणखी काय होते, प्रतिजैविकेही वापरली होती का आणि पुढील तपासणीत काय आढळले?

संयुक्त औषधे वेगळी का आहेत

DailyMed वरील Uribel कॅप्सूलचे लेबल मूत्रमार्गातील चिडचिडीच्या लक्षणांपासून आराम मिळण्याचे वर्णन करते. त्यातील घटकांच्या नमूद केलेल्या भूमिका वेगवेगळ्या आहेत:

FDA ने या लेबलवरील मजकुराला मान्यता दिलेली नाही किंवा हे उत्पादन सुरक्षित आणि प्रभावी असल्याचे ठरवलेले नाही, असे या लेबलमध्ये स्पष्टपणे नमूद केले आहे. DailyMed वर नोंद असणे म्हणजे मान्यतेचे प्रमाणपत्र नव्हे. औषधांतील घटकांचे मिश्रण वेगवेगळे असू शकते, त्यामुळे सारखे नाव असलेल्या प्रत्येक उत्पादनाला हा तक्ता लागू करण्याऐवजी प्रत्यक्ष पॅकेज तपासा. आमचे मेथिलीन ब्लू असलेल्या मूत्रमार्गासाठीच्या संयुक्त औषधांचे मार्गदर्शक उत्पादनांमधील फरक स्पष्ट करते.

मेथेनामिन आणि मेथिलीन ब्लू हे वेगवेगळे पदार्थ आहेत. वारंवार होणाऱ्या UTI बाबत NICE च्या शिफारसींमध्ये सध्या असलेल्या UTI वर पुरेसे उपचार झाल्यानंतर निवडक रुग्णांसाठी प्रतिबंधक पर्याय म्हणून मेथेनामिन हिप्युरेटचा समावेश आहे. या शिफारसीमुळे मेथिलीन ब्लू हा प्रतिबंधक पर्याय असल्याचे सिद्ध होत नाही किंवा लक्षणांपासून आराम देणारे संयुक्त औषध आणि मेथेनामिन हिप्युरेट एकमेकांच्या जागी वापरता येतात असेही ठरत नाही.

संयुक्त औषधांच्या चाचणीत प्रत्यक्षात काय मोजले गेले

Gama आणि सहकाऱ्यांनी 2020 मध्ये केलेल्या यादृच्छिक, दुहेरी-अंध चाचणीत वारंवार सिस्टायटिस होणाऱ्या 288 प्रौढांचा समावेश होता; त्यांपैकी जवळजवळ सर्व स्त्रिया होत्या. या चाचणीत तोंडावाटे दिलेल्या मेथेनामिन आणि मेथिलीन ब्लू यांच्या मिश्रणाची तुलना त्याच घटकांसोबत अॅक्रिफ्लेविन आणि बेलाडोना असलेल्या संयुक्त औषधाशी करण्यात आली. केवळ मेथिलीन ब्लू घेणारा गट नव्हता आणि प्लेसिबो गटही नव्हता.

तीन दिवसांनंतर प्रश्नावलीतील मूत्रविसर्जनाच्या नियमिततेशी संबंधित विभागात झालेली सुधारणा हा मुख्य परिणाम होता. संबंधित गटांमध्ये अनुक्रमे 69.4% आणि 72.2% सहभागींमध्ये सुधारणा झाली, पण गटांमधील फरक लक्षणीय नव्हता. त्यानंतर सहा दिवसांच्या अभ्यासातील शेवटच्या तीन दिवसांसाठी कल्चरच्या निकालानुसार निवडलेली प्रतिजैविके जोडण्यात आली.

त्यामुळे हा अभ्यास देखरेखीखालील संयुक्त उपचारपद्धतीदरम्यान अल्पकालीन लक्षणांबद्दल माहिती देतो. त्यावरून मेथिलीन ब्लूचे स्वतंत्र योगदान वेगळे करता येत नाही, केवळ त्याच्यामुळे जीवाणू नष्ट झाले हे दाखवता येत नाही किंवा दीर्घकालीन प्रतिबंध सिद्ध करता येत नाही. त्याची अभ्यासपद्धती म्हणजे घरी उपचार करण्याचे वेळापत्रक नव्हे, आणि त्याचे निष्कर्ष दीर्घकालीन जीवाणूजन्य प्रोस्टेटदाहासाठी परिणामकारकता सिद्ध करत नाहीत.

टिकून राहणाऱ्या मूत्राशयाच्या वेदना, प्रोस्टेटदाह आणि खडे

लक्षणे पुन्हा उद्भवतात तेव्हा मूल्यमापनातून वारंवार होणारे संसर्ग आणि सतत लक्षणे निर्माण करणारा विकार यांमध्ये फरक करणे आवश्यक असते. लक्षणांचे मूल्यमापन करून आणि इतर संभाव्य कारणे वगळून इंटरस्टिशियल सिस्टायटिसचे निदान केले जाते; त्यासाठी आवश्यकतेनुसार वैद्यकीय इतिहास, शारीरिक तपासणी आणि चाचण्यांचा वापर केला जातो. केवळ एक कल्चर नकारात्मक आले म्हणून त्याचे निदान होत नाही.

श्रोणीतील वेदना, लघवी करताना वेदना किंवा कधीच पूर्णपणे बरा होत नाही असे वाटणारा “प्रोस्टेटदाह” असलेल्या पुरुषांसाठीही हा फरक महत्त्वाचा आहे. NIDDK जीवाणूजन्य प्रोस्टेटदाह आणि दीर्घकालीन प्रोस्टेटदाह यांमध्ये फरक स्पष्ट करते; दीर्घकालीन प्रोस्टेटदाहात अनेकदा संसर्ग आढळत नाही. दीर्घकालीन श्रोणी वेदना सिंड्रोमसाठी सिद्ध झालेल्या प्रोस्टेट संसर्गावरील उपचारांपेक्षा वेगळा दृष्टिकोन आवश्यक असू शकतो. मूत्रमार्गाची लक्षणे किंवा एखाद्या उपायाला मिळालेला तात्पुरता प्रतिसाद यांपैकी कशावरूनही कारणीभूत सूक्ष्मजीव ओळखता येत नाही.

खड्यांबाबतच्या दाव्यांसाठी स्वतंत्र पुरावे आवश्यक आहेत. नंतरच्या स्कॅनमध्ये खडा दिसेनासा झाला म्हणजे मेथिलीन ब्लूने तो विरघळवला असे सिद्ध होत नाही, आणि वेदनांमधील बदलावरून खड्याची रचना किंवा आकार मोजता येत नाही. खड्याचे मूल्यमापन आणि उपचार त्याच्या वैशिष्ट्यांवर अवलंबून असतात. वरील संयुक्त औषधांच्या चाचणीत पूर्वी मूत्रपिंडात खडे झालेल्या लोकांना वगळले होते. त्यामुळे खडे विरघळवण्याबाबत ती कोणताही पुरावा देत नाही.

डॉक्टरांच्या भेटीला ही माहिती घेऊन जा

वारंवार उद्भवणाऱ्या लक्षणांचे मूल्यमापन सोपे करण्यासाठी ही तपासणीसूची वापरा. प्रत्येक प्रसंग जीवाणूंमुळेच होतो असे आधीच ठरवून न घेता निरीक्षणांची नोंद करा.

1. लक्षणांचा कालक्रम: पहिला दिवस, वेदनांचे ठिकाण, लघवीची वारंवारता, ताप, दिसणारे रक्त आणि मूत्राशय भरताना किंवा रिकामा होताना वेदना बदलतात का. लक्षणे नसलेले कालावधी आणि लागू असल्यास श्रोणीतील किंवा स्खलनाशी संबंधित वेदना नोंदवा.
2. प्रत्यक्ष चाचण्यांचे अहवाल: मूत्रविश्लेषण, कल्चर, प्रतिजैविक संवेदनशीलतेचे निकाल आणि प्रतिमांकन. तारखा आणि नमुने प्रतिजैविके किंवा मूत्रमार्गासाठीची औषधे घेण्यापूर्वी की नंतर घेतले होते हे नमूद करा.
3. उपचारांचा कालक्रम: प्रतिजैविके आणि लक्षणांसाठीच्या औषधांची नावे, वापराच्या तारखा, जाणवलेले बदल आणि प्रतिकूल परिणाम. संयुक्त उत्पादनांच्या लेबलांचे आणि कोणत्याही स्वतंत्र मेथिलीन ब्लू उत्पादनाच्या लेबलाचे फोटो आणा.
4. आरोग्य आणि औषधांशी संबंधित माहिती: गर्भधारणेची शक्यता, मूत्रपिंडाच्या समस्या, पूर्वी झालेले खडे, मूत्राशय रिकामा करण्यात अडचण, अॅलर्जी आणि डॉक्टरांनी लिहून दिलेली सर्व औषधे व पूरक उत्पादने. तोंडावाटे घेतल्या जाणाऱ्या मूत्रमार्गासाठीच्या वेदनाशामक औषधाच्या एका प्रकरण अहवालात मेथिलीन ब्लू असलेल्या उत्पादनासोबत सेरोटोनिन विषाक्तता आढळल्याचे वर्णन केले आहे, त्यामुळे नैराश्यविरोधी आणि सेरोटोनिनवर परिणाम करणाऱ्या इतर औषधांची माहिती देणे विशेष महत्त्वाचे आहे.
5. पाठपुराव्यासाठी एक प्रश्न: “या प्रसंगात संसर्ग असल्याला कोणता आधार आहे, लक्षणे कमी करण्यासाठी काय दिले आहे आणि लक्षणे टिकून राहिल्यास पुढे काय केले पाहिजे?” औषधविशिष्ट चर्चेसाठी अधिक व्यापक मेथिलीन ब्लूबाबत डॉक्टरांना विचारायच्या प्रश्नांचे मार्गदर्शक वापरा.

मूत्राशयाच्या संसर्गाचा संशय असल्यास आरोग्यतज्ज्ञांशी संपर्क साधा. ताप किंवा थंडी वाजणे, पाठीत किंवा कुशीत वेदना होणे अथवा उलट्या होणे यांसह मूत्रपिंडाच्या संसर्गाची संभाव्य लक्षणे असल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या. लघवी करता न येणे यासाठीही तातडीचे मूल्यमापन आवश्यक आहे. अशा परिस्थितीत रंगद्रव्य किंवा लक्षणांपासून आराम देणारे औषध काम करेल याची वाट पाहू नका.