Tuhinga
Te kikorangi metilīni me te mate iohere Achilles: ngā mea i whakamātauria e te rangahau o 2026

E whakahanumi ana ngā hua rapunga mō te kikorangi metilīni me te mumura iohere i ngā kerēme rerekē e rua. Ko tētahi, ka āwhina te kikorangi metilīni i te mamae iohere o te tangata. Ko tērā atu, i whakarerekē te kikorangi metilīni i ngā āhuatanga matū o te iohere i tētahi whakaritenga taiwhanga. Ko te kerēme tuarua anake i whakamātauria i te rangahau o 2026 mō te kikorangi metilīni i te mate iohere Achilles. Kāore he tūroro i tango kikorangi metilīni mō te mamae iohere. Ko taua wehewehenga te tūāpapa o ngā kōrero katoa kei raro iho.
He whāiti ake te pātai whai hua. I kitea tētahi hē motuhake o te pākia i te iohere Achilles kua pāngia e te mate. I whakatika te kikorangi metilīni i tētahi wāhanga o taua hē i ngā kiore, i ngā wāhanga iohere tangata kua wehea, me ngā pūtau iohere kua whakatipuria. I tētahi whakarerekētanga whakamātau, i whakatikaina ngā āhuatanga matū, engari kāore i whakaorangia te kiko. Ko taua hua wehe te tino kaupapa o te pepa.
E toru ngā wāhanga, e toru ngā kerēme rerekē
E toru ngā wāhanga o te rangahau. Ka whakautu ia wāhanga i tētahi pātai rerekē, nō reira kaua e whakawhiti ngā hua i waenga i ngā wāhanga me te kore whakamārama.

He mātakitaki te wāhanga tangata. I ahu mai te iohere i ngā wāhanga tinana kua tapahia atu (hei kiko whakatairite), me ngā iohere Achilles kua motu (hei kiko mate nō te wāhanga tōmuri). I ine ngā kairangahau i ngā āhuatanga matū me te hanganga i aua kiko. Kāore rātou i hoatu kikorangi metilīni ki aua tūroro.
He wawaotanga tētahi atu whakaritenga kiko tangata, engari kei waho tonu i te tinana. I puritia kia ora tonu ngā wāhanga iti o te iohere Achilles tangata i roto i tētahi rīhi, i whara mā tētahi matū hāora, kātahi ka tukuna kia pāngia e te kikorangi metilīni. Ka whakamātau tēnei mēnā ka taea e te kiko tangata te urupare i taua whakaritenga. Kāore e whakamātau i te tohatoha, te whakakorenga i te tinana, te whakaritenga o te tinana katoa, te mamae rānei. Ka whakamāramatia te raruraru whānui o tēnei taumata i te tuhinga me pēhea te pānui i ngā rangahau mō te kikorangi metilīni.
He wawaotanga te wāhanga kiore i roto i tētahi kararehe ora. I werohia te kōrahenāhi ki te iohere Achilles hei whakapōrearea i te anga takawaenga, kātahi ka hoatu te kikorangi metilīni, ā, ka inea te haere, ngā urupare mamae, ngā āhuatanga matū, me te mātai kiko. He wharanga matū ohorere te wharanga nā te kōrahenāhi. Ko te mate Achilles o te tangata ka whanake āta haere i te nuinga o te wā, nā ngā kawenga, te pakeketanga, te rere toto, me ngā wharanga o mua. Nō reira he tauira te kiore mō te pōreareatanga me te whakatikanga, ehara i te tangata iti kua whara nā te whakamahinga nui rawa.
E aro ana te wāhanga pūtau ki te tikanga mahi. I whak wharatia ngā pūtau iohere tuatahi o te kiore ki te TBHP, he waikurate e whakaputa ana i te taumahatanga hāora, kātahi ka whakamahia te kikorangi metilīni ki te kukūtanga tata ki te 1 micromolar. Nā ētahi whakarerekētanga atu e rua i wehe ngā wāhanga o te ara: te rotenone hei aukati i te matatini I o te mitokōria, me te siRNA hei whakaiti i te whakaputanga AIF. Ko aua whakarerekētanga e rua te wāhi e tino whai take ai te pepa.
Te āhua o te iohere kua pāngia e te mate
Ko te nuinga o te iohere hauora he kōrahena momo I, kei roto i ngā paihere roa, whakarara hoki, i hangaia hei kawe i te tōnga. I kitea te panonitanga e mōhiotia ana i te iohere mate o tēnei rangahau. I piki te kōrahena momo III i whakaritea ki te momo I, i ngaro te whakaritenga whakarara o ngā muka, i nui ake te tae o te mūhina i ngā whakamātautau whakatae, i puta ngā ia toto me ngā pūtau porowhita, ā, i eke ngā kaute Bonar ki ngā taumata 3 ki te 4. I piki ngā tohu o te mate pūtau kua whakaritea. He pāheketanga tēnei o te anga takawaenga i runga i tōna hanganga: ehara i te memeha, engari he whakahounga pōrearea ki tētahi ranunga muka ngoikore ake.
I panoni hoki ngā āhuatanga matū. I te iohere mate, i heke te taumata NAD+, te ōwehenga NAD+ ki NADH, me te rahinga NAD katoa, i te wā e whakaemi ana te NADH. I heke te ATP. I piki te PARP me te NOX4, he pūnaha e rua e hono ana ki te whakapau NAD+ me te whakaputa matū hāora. I tohu hoki ngā raraunga RNA pūtau-takitahi ki taua aronga: i kaha ake ngā hōtaka mō te whakahekenga, te mumura, me te taumahatanga hāora i te mate, engari i kaha ake ngā hōtaka mō te whakawhiti irahiko, te pākia ATP, me te whakakōwhaitanga hāora i te iohere hauora.
Whakaarohia te NAD+ me te NADH hei waka kawe kotahi e rua ōna āhua. Ka tango te NAD+ i ngā irahiko i ngā tauhohenga pākia, ka huri hei NADH. Kātahi ka hāoratia e ngā mitokōria te NADH kia hoki hei NAD+ i te matatini I, ā, ka whakamahia te pūngao ka tukuna hei hanga i te rōnaki iraoho e whakakaha ana i te hanga ATP. He mea nui te ōwehenga nā te mea me rere te kawe ki ngā aronga e rua. Ki te iti te ōwehenga, me te heke hoki o te rahinga katoa, ko te tikanga kua iti iho te kāhui waka kawe, ā, kua mau hoki ki te āhua whai kawenga.
Kei te pūtake o taua whakamārama te matatini I. E rua ngā tohu o tōna hanganga koiora me tōna whakahuihuinga, ko AIF me NDUFB8, i iti ake i te iohere tangata kua pāngia e te mate, ā, i heke hoki te mahi hāngai o te matatini I (i inea hei NADH ferricyanide reductase). I kitea taua tauira anō i te tauira kiore. Nā tēnei, he hononga pea te ngoikore o te matatini I i waenga i te taurite-kore o te hāoratanga-whakahekenga, te taikaha o ngā momo hāora tauhohe (ROS), te iti o te ATP, me te anga takawaenga rerekē. Ko te hononga i waenga i te kawe irahiko me te whakarato pūngao he wāhanga o te kaupapa whānui mō te kawe irahiko o te mitokōria, te ATP me te pākia pūngao, me te taumahatanga hāora me te whakahaere ROS.
Me whakamārama te AIF nā te mea ka whakapohehe tōna ingoa. E rangona ana te tauwehe whakaoho mate pūtau hei pūmua mō te mate pūtau anake. I roto i ngā mitokōria hauora, ka tautoko i te whakahuihuinga o te matatini I me te whakakōwhaitanga hāora. I raro i te wharanga taumaha, ka taea te wehe atu i ngā mitokōria, ka whai wāhi ki te mate pūtau. Mā tōna wāhi e whakatau ko tēhea mahi ka kaha ake.
Ngā mea i whakarerekētia e te kikorangi metilīni
I te tauira kiore kōrahenāhi, i whakahoki te kikorangi metilīni i te taurite NAD+ ki NADH me ngā āhuatanga matū o te NAD katoa kia tata ake ki ngā uara o te rōpū whakatairite, i whakapiki i te ATP, ā, i whakaheke i te ROS. I hoki ake te ngaohiko whakawhiti-kiriuhi o te mitokōria, e ai ki te whakatae JC-1. I pai ake ngā kitenga mātai kiko: i iti iho te pōrearea o ngā muka me te mūhina ka kitea mā te whakatae, i nui ake te tohu kōrahena momo I me te iti iho o te tohu momo III, i iti iho ngā tohu PARP me NOX4, ā, i iti iho ngā pūtau e mate ana i te mate pūtau kua whakaritea. I pai ake ngā inenga haere mai i ngā tapuwae (te roa o te takahanga takirua me te takahanga kotahi), kia tata ake ki te āhua noa.
He rite te whanonga o ngā kiko tangata kua tangohia i roto i te rīhi. I muri i te wharanga nā te matū hāora, i whakapiki te kikorangi metilīni i ngā āhuatanga matū NAD+ me te ATP, i whakapai ake i ngā kaute mātai kiko, i whakahoki i te whakatae kōrahena kia anga ki te momo I, i whakaheke i te PARP me te NOX4, ā, i whakapiki i te AIF me te NDUFB8. I kitea taua tauira anō i ngā pūtau iohere kiore kua whakatipuria: i pai ake te āhei ki te ora i muri i te wharanga nā te matū hāora, i hoki ake ngā āhuatanga matū NAD+ me te ATP, i iti iho te ROS, i pai ake te ngaohiko whakawhiti-kiriuhi, i iti iho te mate pūtau kua whakaritea, ā, i iti iho te ōwehenga momo III ki momo I.
Ehara tētahi o ēnei i te putanga haumanu mō te whakamahi kikorangi metilīni ki te mate iohere o te tangata. He urupare ōrite tēnei o ngā kiko me ngā pūtau i ngā whakaritenga e toru: i pai ake ngā āhuatanga matū o te hāoratanga-whakahekenga me te pūngao, me ngā tohu o te anga takawaenga. Mā te ōritetanga puta noa i ngā whakaritenga e whakapakari te taunakitanga mō tētahi tikanga mahi. Kāore e whakatau i tētahi horopeta, tētahi ara tuku, i te whakamaurutanga mamae rānei mō ngā tūroro.
Te wāhi i mutu ai te whakaoranga
Ka whakamātau ngā whakamātautau rotenone me te whakaiti AIF mēnā e whakawhirinaki ana taua tikanga mahi ki ngā wāhanga e whakaarohia ana. He tauaro ā rāua whakautu, ā, ko te rerekētanga te wāhanga tino whai mōhiohio o te pepa.
He matū te rotenone e aukati motuhake ana i te matatini I. Ahakoa kua aukatia te matatini I mā te matū rongoā, i tiaki tonu te kikorangi metilīni i ngā āhuatanga matū NAD+ me ngā inenga e pā ana ki te ATP, engari kāore i whakaiti i te whakaeminga ROS, kāore i whakahoki i ngā tohu kōrahena me te matatini I, ā, kāore i pupuri i te āhei o ngā pūtau ki te ora. I mau tonu te hekenga o te ngaohiko whakawhiti-kiriuhi o te mitokōria. Arā, i panoni te tau matū-koiora, engari kāore ngā putanga kiko i panoni. Ka hē te pānui a te kaipānui i tēnei āhuatanga mēnā ka whakaarohia ko te whakahokinga o te ōwehenga NAD+ he whakaoranga hoki i te iohere.
Nā te whakaiti AIF i puta te tauira tauaro. Nā te whakaiti i te whakaputanga AIF tonu i pōrearea te mahi o te matatini I, ngā āhuatanga matū NAD+, me te ATP, ā, i piki te PARP, te NOX4, me te ROS, i heke te ngaohiko whakawhiti-kiriuhi o ngā mitokōria, ā, i nui ake te pāheketanga o te anga takawaenga. I konei, i whakaora te kikorangi metilīni puta noa i ngā inenga: te taurite NAD+, te taumahatanga hāora, te ngaohiko whakawhiti-kiriuhi, te whakapuakitanga NDUFB8, me ngā tohu kōrahena I i whakaritea ki III. I whakapiki hoki i te tohu AIF e toe ana i raro i ngā āhuatanga whakaiti, e hāngai ana ki te tautoko i te whakatikanga mitokōria me te hanganga koiora o te matatini I e whakawhirinaki ana ki AIF.
Ki te whakatakotoria ngā hua e rua ki te taha o tētahi ki tētahi, ka wehe ngā whakaaro e rua e ngāwari ana te whakahanumi. Ka taea te tautoko i tētahi wāhanga o ngā āhuatanga matū NAD+ ahakoa kua aukatia te matatini I, engari ko taua tautoko anake kāore e whakatika i te kawenga matū hāora, i te hanganga rānei o te anga takawaenga i tēnei whakaritenga. Ina kei te wāhanga o mua o te ara te hē, arā, kei AIF, ā, kei reira tonu ngā wāhanga mahi o te matatini I engari kāore anō kia rawaka te hanga, ka haere tahi te tautoko a te kikorangi metilīni me te whakaoranga whānui ake. Nō reira, mō te whakaoranga i te taumata kiko, e whakawhirinaki ana te ara ki te matatini I, ahakoa kāore tētahi inenga matū e pēnā.
Koinei hoki te take e āta pūrongo ai te pepa i te rahinga NAD katoa. I ētahi whakamātautau pūtau, i whakahoki te kikorangi metilīni i te ōwehenga NAD+ ki NADH me te ATP, me te kore e tino whakarerekē i te rahinga katoa. He rahinga rerekē te ōwehenga me te tapeke. Ki te pai ake te ōwehenga, engari e ōrite tonu ana te rahinga katoa, ko te tikanga he tohatoha anō i waenga i ngā āhua e rua, ehara i te hanga rāpoi waka kawe hou.
Ngā mea kāore anō kia whakamātauria
Me mau tonu ngā herenga e whā ki ngā whakarāpopototanga katoa.
Tuatahi, kāore he tangata i tango kikorangi metilīni mō ngā tohumate iohere. Ko ngā raraunga tangata i konei he āhuatanga matū me te mātai kiko nō ngā kiko i tangohia i te pokanga, me ngā kiko kua tangohia, kua whara hoki nā te matū hāora. Kāore i whakamātauria ki te tangata te mamae, te tūponotanga ka motu te iohere, te hokinga ki ngā mahi, me ngā pānga kino.
Tuarua, he wharanga whakahaere ngā wharanga o ngā kararehe me ngā pūtau. Ko te werohanga kōrahenāhi me te pānga TBHP e āta wehe ana i te pōreareatanga o te anga takawaenga me te taumahatanga hāora. Ka waiho ki waho te hītori o ngā kawenga āta haere, te rere toto, te horopaki ārai mate, te hononga io, me ngā take hanumi o te mate Achilles tūturu.
Tuatoru, kāore e taea te whakawhiti tika i ngā kukūtanga mā te titiro noa. I arotahi te mahi pūtau ki te kikorangi metilīni tata ki te 1 micromolar i te aroaro o te TBHP 50 micromolar, me te rotenone 5 micromolar i ngā wā i whakamahia ai. Ehara ngā kukūtanga o te rīhi i te horopeta ā-waha, ā, kāore te pepa e tuku kerēme mō te horopeta mō te iohere tangata.
Tuawhā, he hohe te kikorangi metilīni i te hāoratanga-whakahekenga, ā, kei ētahi atu tuhinga rangahau ōna ake urupare ki te horopeta. Ka tautoko tēnei rangahau i tētahi tikanga mahi mitokōria me te NAD+ i ngā whakaritenga iohere. Kāore e tuku i tētahi kawa whakamahi ki te kāinga, ā, he kōwhiringa kua aromatawaitia mō te mamae iohere (te whakahaere kawenga, te whakaora, te manaaki e ārahina ana e te mātanga hauora) kāore e whakatairitea e tēnei pepa.
Nō reira, he whakarāpopototanga whai here te mea tika. I ngā wā e whai wāhi ana te taurite-kore NAD+ me te ngoikore o te matatini I ki te mate iohere Achilles, i whakahoki te kikorangi metilīni i ngā āhuatanga matū o te hāoratanga-whakahekenga me te pūngao, ā, i whakapai ake i ngā tohu o te anga takawaenga i te iohere kiore, i ngā kiko iohere tangata kua tangohia, me ngā pūtau iohere kua whakatipuria. I te wā i aukatia hāngaitia ai te matatini I, i pai ake ngā āhuatanga matū, engari kāore te kiko i whakaorangia. I te wā i whakaitia ai te AIF, i hoki mai te whakaoranga whānui ake. Ka tautoko taua tauira i te aro ki te pākia NAD+, te AIF, me te matatini I hei rautaki rangahau. Kāore e whakaatu ana ka rongoā te kikorangi metilīni i ngā iohere Achilles mamae o te tangata.