Te kikorangi metilīni me te ALS: he aha i rerekē ai ngā hua i ngā tauira whakamātau

Ki te rapu koe i te kikorangi metilīni me te ALS, ka kitea e koe ngā kerēme e rua e āhua taupatupatu ana. E mea ana tētahi, i tiakina e te waikano kikorangi ngā pūtau io i ngā tauira ALS. E mea ana tērā atu, kāore rawa he pānga i tētahi kiore ALS. E tohu ana ngā kerēme e rua ki ngā pepa rangahau tūturu, ā, e tika ana kia āta whakaarohia ngā pepa e rua. Ka memeha te taupatupatu ina whakatakotoria te ariā kei muri i ia whakamātau: ko te tauira tonu te kerēme.

Ko tētahi hua i te noke he kerēme mō te noke. Ko tētahi hua i te torongū ika he kerēme mō te torongū ika. Ehara tētahi o ēnei i te kerēme mō te tūroro, kia tautokona rā anō e te ahunga mate i te kararehe whāngote. Ka whakataurite tēnei tuhinga i ngā pepa e rua e tino whakahuahia ana, kia kite ai koe he aha i rerekē ai ā rāua whakautu.

Ngā whakamātau e rua i te ripanga kotahi

Me waiho tēnei ripanga kia tuwhera i a koe e pānui ana. Kei roto katoa ngā rerekētanga matua i waenga i ngā rangahau.

He rerekē ngā ira, he rerekē ngā momo kararehe, he rerekē te ara tuku horopeta, he rerekē te wā tīmata, ā, he rerekē ngā paearu mutunga. Ko te momo ira tētahi noa iho o ngā rerekētanga e rima, nō reira kāore e taea e ēnei rangahau e rua te whakaū he mahi whāiti tā te kikorangi metilīni ki tētahi ara ALS kotahi. He whāiti ake tā rāua e whakaū ana, engari he whai take tonu: ko te whakaoranga kaha i raro i te pānga tika, moata hoki o te matū i ngā tauira māmā, kāore i whakawhiti atu ki tētahi ahunga mate mauroa i te kararehe whāngote i hoatu ai te matū mā te waha.

Te hua pai: tā te rangahau noke me te ika i whakaatu ai

I te rangahau noke me te ika o 2012, i whakaputaina te TDP-43 tangata kua irakē, te FUS rānei, i ngā pūtau io nekeneke o ngā noke, ā, i werohia te mRNA tangata kua irakē ki ngā kukune ika. He tauira ēnei o te paitini nā te pūmua. Ka tāruatia e ēnei ngā pānga paitini o te pūmua kua irakē ki te neke me te āhua o ngā pūtau io i roto i ētahi rā, kaua ko te katoa o te ahunga ALS i te tangata pakeke i roto i ngā tau.

I tino moata te tīmatanga o te maimoatanga. I tipu ngā noke i runga i te agar whai kikorangi metilīni mai i te paotanga. I noho ngā kukune ika ki roto i te wairewa rongoā mō te pō kotahi, mai i te 24 hāora i muri i te whakakikiritanga, ā, i whakamātauria te whanonga i te takiwā o te rua rā i muri mai. Kāore he tauārai toto-roro i waenga i te rongoā me te pūtau io pēnei i tō te kararehe whāngote, ā, kāore i inea te kukū rongoā i te wē toto, i te roro rānei.

I raro i aua āhuatanga, he nui, he ōrite hoki ngā pānga. Nā te 6 me te 60 μM e rua i whakaiti te pararūtiki e hāngai ana ki te pakeketanga i ngā noke TDP-43 me FUS. I te rā 12 o te wā pakeke, tata ki te 80 ōrau o ngā noke TDP-43 kāore i maimoatia i pararūtiki, engari tata ki te 10 ōrau anake o ngā noke i maimoatia mai i te paotanga. I rite hoki te tohu mai i tētahi whakamātautau hononga io: he tairongo rawa ngā noke TDP-43 ki te aldicarb, he rongoā hei tūhura i te tuku tohu i waenga i ngā io me ngā uaua, ā, nā te kikorangi metilīni i whakahoki te urupare kia tata ake ki te āhua noa. I heke te maha o ngā toronga pūtau io nekeneke e paheke ana, ā, i tino mārama te pānga i te 60 μM. I ngā ika, i tino pai ake te kauhoe i whakaohohia e te pā, ā, i tipu anō ngā kakau io nekeneke kua poto kia tata ake ki te roa noa i te 30, i te 60 rānei μM, ahakoa he whakaoranga wāhanga noa, ehara i te whakaoranga katoa.

I hāngai ngā raraunga ahotea hāora ki te whakamāramatanga he mahi ārai hāoratanga. I piki ngā inenga o ngā momo hāora tauhohe i ngā noke me ngā ika kua irakē, ā, i heke i te maimoatanga. I roa rawa atu hoki te oranga o ngā noke noa i runga i te kikorangi metilīni i raro i tētahi whakamātautau whakapiki hāoratanga, i tō ngā noke kāore i maimoatia. Engari e rua ngā herenga matua. Kāore i heke te tapeke o ngā taumata pūmua TDP-43 me FUS kua irakē, ā, kāore te rangahau i ine tika i ngā putunga pūmua. Nō reira, e whakaatu ana i te whakaoranga o te mahi, engari kāore e whakaū ana i te whakakorenga o ngā putunga. Me whakaaro te hunga e whai ana i te āhua o te whakatakoto i ngā whakapae hāora-tango me ngā whakapae pānga pungao, he taunakitanga tautoko mō te tikanga mahi, engari kāore anō kia tau.

Ko te wā tīmata te taipitopito tino whai māramatanga. I te tatari a ngā kaituhi kia tae ki te rā 5 o te wā pakeke kātahi ka tīmata te maimoatanga, tata ki te 55 ōrau te auau pararūtiki i te rā 12, kaua ko te tata ki te 10 ōrau i te maimoatanga mai i te paotanga. Ko taua rongoā tonu, ko taua noke tonu, ko taua irakētanga tonu, engari he tino iti ake te pānga. Nā te pānga moata hei ārai i ahu mai ai te nuinga o te painga i kitea.

Te hua kore: tā te rangahau kiore SOD1 i whakaatu ai

I pātai te rangahau kiore o 2011 i tētahi pātai uaua ake i roto i tētahi pūnaha pakari ake. Ka ahu whakamua te mate i ngā kiore SOD1 G93A he ōrite te papamuri ira, mai i te wiri o ngā waewae o muri, ki te hē o te hīkoi me te ngaronga o te urupare whakatika tinana, tae noa ki tētahi paearu whakamutunga kua tautuhia i mua. I tīmata te maimoatanga i mua i ngā tohu, i te rā 45, ā, i haere tonu ia rā, me te hoatu kaute e ngā kaitirotiro ki te āhua o te pūnaha io i runga i tētahi tauine 0 ki te 6. He whakamātau tēnei i te ahunga mate katoa, nā reira he tata ake ki ngā mea ka whai take ki te tūroro i tētahi kauwhata pararūtiki o te noke.

Ko ngā whakautu matua he hua kore. I tīmata whānui ngā tohu i te 121 rā i ngā rōpū whakataurite, i te 124 rā ki te kikorangi metilīni, engari kāore taua rerekētanga i whai tikanga ā-tauanga. Ko te oranga tae noa ki te wāhanga whakamutunga he 167 rā ki te 170 rā, kāore hoki i whai tikanga ā-tauanga. I tautoko ētahi tātaritanga iti tuarua i te maimoatanga: i whakaroa te tīmatanga ki ngā uwha mā te tata ki te 7 rā, ā, he āhua roa ake te wā o ngā kararehe i maimoatia i ngā wāhanga ngāwari ake, he poto ake hoki i ngā wāhanga taumaha. Nā te iti o ngā rōpū-iti ā-ira me te maha o ngā whakataurite wāhanga, he mea whakatipu whakapae ēnei tātaritanga, kaua hei whakaū. Kāore i inea te maha o ngā pūtau io, kāore i whakamātauria te putunga SOD1, kāore hoki i inea ngā tohu hāoratanga, mumura rānei. Nō reira, kāore hoki te rangahau e taea te kī mēnā i tae te rongoā ki ōna whāinga, kātahi ka rahua, mēnā rānei kāore rawa i pā atu ki aua whāinga i tēnei horopeta. Kotahi anake te horopeta i whakamātauria.

Nā ngā kaituhi tonu i tohu te herenga hōhonu rawa, e hāngai ana ki ngā taha e rua. He pai te whakatauira a te SOD1 G93A whai tārua ira maha i te mate nā te paitini SOD1, engari he wāhanga iti noa te mate SOD1 o te ALS tuku iho ā-whānau, ā, he rerekē tōna koiora i te nuinga o ngā mate kāore i tuku iho. I tūtohu rātou kia whakamātauria anō ngā matū kaitono i ngā tauira kararehe whāngote e ahu ana i te TDP-43. Kua uaua ake taua tūtohutanga mai i taua wā, nā te mea e kī ana ngā kaituhi o te rangahau noke me te ika, i rahua hoki tētahi atu rangahau kiore TDP-43 o te kikorangi metilīni ki te whakapai i ngā putanga nekeneke. Nō reira ka āhua kaha tētahi pūhui i tētahi pūnaha TDP-43, engari kāore he hua i tētahi atu pūnaha TDP-43. He rite te hiranga o te pūnaha ki tō te ira.

He aha e kore ai te pai ake i te noke, i te ika rānei e whakaū i te painga mō ngā tūroro

Whakaarohia he pātai rerekē tā ia tauira e whakautu ana.

Tuatahi, he rerekē te koiora. He pūmua here waikawa karihi te TDP-43 me te FUS, ā, he taunekeneke ira ōrite ō rāua i ēnei pūnaha māmā. Engari ka puta te paitini SOD1 mā ētahi tikanga mahi tuatahi he rerekē. Kāore e tika kia whakangāwari tētahi rongoā e whakangāwari ana i tētahi ahotea paitini-pūmua i tērā atu. Waihoki, kāore te angitu ki te whakaputa pūmua nui rawa i te kukune e tohu aunoa i te angitu ki te paheketanga pōturi o ngā pūtau io i te pakeke, e whai wāhi ana te mumura, ngā pūtau tautoko io, me te hekenga o te tinana whānui.

Tuarua, he rerekē te pānga atu o te matū. Ehara te rumaki pūmau ki ngā kukū moroiti-mōra i te tuku horopeta mā te waha. Kei waenga i tētahi horopeta kua horomia me tētahi pūtau io nekeneke o te ua tuaiwi te ngongo i te whēkau, te whakarerekē matū i te whakawhitinga tuatahi, te here ki ngā pūmua wē toto, te kuhu ki te roro, me te whakawātea atu. Kāore tētahi o ngā rangahau i ine i ngā taumata rongoā i te pūnaha io, nō reira kāore tētahi e taea te tūhono i tōna kukū ki tō tērā atu.

Tuatoru, he rerekē te wā tīmata. I tino whakawhirinaki ngā painga i ngā noke me ngā ika ki te maimoatanga i mua i te whakaeminga o ngā rerekētanga mate. I tīmata hoki te maimoatanga kiore i mua i ngā tohu, he āhuatanga pakari tēnei. Heoi, ka tīmata te maimoatanga tangata i muri i te putanga o ngā tohu i te nuinga rawa o ngā wā, he tōmuri ake anō tēnā. Ko tētahi tohu ārai i te whakamātautau kukune e rua rā te roa, he tīmatanga mō te rangahau, ehara i te tauira o te whakamahinga haumanu.

Tuawhā, he rerekē ngā paearu mutunga. Ko te pararūtiki i te 12 rā, te tairongo ki te aldicarb, te roa kakau io i ngā moroiti-mita, me te tawhiti kauhoe, he āhuatanga ka kitea e tata ana ki te pānga tuatahi. Ko te tīmatanga me te oranga i te kararehe whāngote e whakakotahi ana i ngā tukanga katoa o te tinana e whakakapi ana i ngā ngoikoretanga, e whakararu ana hoki. He auau te whakarerekē a ngā rongoā i ngā inenga pānga tata me te kore e whakarerekē i te oranga. Koia te take o ngā paearu mutunga e ine ana i te wā tae noa ki tētahi takahanga i ngā kararehe whāngote.

Ka taea e ngā kaipānui e hiahia ana ki tētahi rārangi arowhai mō te upoko kōrero e whai ake nei te tiki mai i te āhua o te pānui i ngā rangahau i mua i ngā whakamātau haumanu: pātaihia te momo kararehe, te ira i whakaurua, te horopeta me te ara tuku, mēnā i inea ngā taumata rongoā, te wā i tīmata ai te maimoatanga e pā ana ki te whanaketanga o te mate, mēnā he āhuatanga wā-poto te paearu mutunga, he ahunga mate rānei, ā, mēnā i tāruatia te pānga i tētahi taiwhanga tuarua. Ko te kohinga taunakitanga whānui ake mō te kikorangi metilīni i te tangata tonu te wāhi hei tirotiro mēnā kua whanake ētahi o ēnei tohu moata hei raraunga haumanu.

Te tikanga o tēnei mō ngā tūroro me ngā whānau

Kāore he kawa kikorangi metilīni kua whakapūmautia mō te ALS e puta ana i ēnei pepa. E tautoko ana te rangahau hua pai i ētahi atu rangahau mō ngā tikanga hāoratanga me ngā tikanga hononga io i te koiora TDP-43 me FUS. Ko te rangahau hua kore e whakahē ana i te tūmanako ka whakarerekēhia te mate mā te tuku horopeta mauroa mā te waha i tēnei taumata pānga matū mō te mate momo SOD1. Ka whakaahua ngātahi ēnei i te kore ōritetanga puta noa i ngā tauira, ehara i te tūtohutanga maimoatanga.

Me āta whakatakoto te haumaru pēnei tonu i te whai huatanga. Kāore ngā rangahau ALS i ngā kiore e tohu i te horopeta haumaru mō te tangata. He mōrea tūturu tō te kikorangi metilīni mā te pakarutanga o ngā pūtau toto whero ina hapa te G6PD, ā, mā te paitini serotonin ina whakakotahitia ki ngā rongoā pānga-serotonin. Me kōrero ki tētahi mātanga hauora mō te whakapae he hapa G6PD, mō te whakamahi rongoā ārai pōuritanga i tēnei wā, me ngā huringa rongoā e whakamaheretia ana. Me arotake hoki i ngā raraunga haumaru whānui mō te kikorangi metilīni i mua i te mahi a tētahi i runga i ngā upoko kōrero taiwhanga.

Ka taea te whakarāpopoto i te kōrero matua ki te rerenga kotahi. I puta i te kikorangi metilīni he whakaoranga kaha i ngā āhuatanga o ngā noke me ngā torongū ika TDP-43 me FUS i raro i te pānga moata, engari tata kore rawa he painga mō te tīmatanga, mō te oranga rānei i tētahi rangahau kiore SOD1 i tukuna ai mā te waha mō te wā roa; nō reira, ko te whakamāramatanga pono he taunakitanga e whakawhirinaki ana ki te tauira, kāore e tautoko ana i te whakamahi ki ngā tūroro.