Grein
Metýlenblátt og eksponeringsviðgerð: hví væleydnað læring hevur týdning

Ímynda tær, at tvey fólk enda somu eksponeringsløtu fyri klaustrofobi. Hitt fyrra fer róligt avstað. Óttin við endan av seinastu royndini er nærum null. Hitt seinna fer skelvandi avstað. Óttin við endan er framvegis stórur. Bæði taka sama hylki aftaná. Ein mánað seinni hevur hitt róliga fólkið tað betri, og hitt skelvandi hevur tað verri. Sama heilivágur, sami skamtur, mótsett úrslit.
Hetta er tað, sum granskingarritini um metýlenblátt og útsløkkjan av ótta vísa. Heilivágurin virkaði ikki sum eitt sissandi evni, ið beinleiðis minkar ótta. Hann virkaði sum ein hjálp til at festa minnið, ið styrkir tað, sum heilin viðgjørdi eftir viðgerðarløtuna. Tá ið løtan førdi til læring um útsløkkjan, vístu seinni royndir minni ótta. Tá ið hon ikki gjørdi tað, hvarv fyrimunurin, og rákið gekk hinvegin. Henda greinin samanber djóraroyndirnar við kanningina av eksponeringsviðgerð hjá fólki, so at hesin munurin stendur greitt.
Útsløkkjan er nýggj læring, ikki striking
Við treytbinding av ótta verður eitt neutralt tekin parað við eina óbehagiliga hending, inntil teknið einsamalt elvir til stirðnan ella undanbering. Í venjing til útsløkkjan verður teknið síðani víst nógvar ferðir uttan hendingina. Royndarveran lærir nakað nýtt: teknið boðar ikki longur frá skaða her. Gamla sambandið verður ikki strikað. Tað kappast við hitt nýggja og kann koma aftur, tá ið samanhangurin broytist, við tíðini ella eftir eina áminning. Granskarar kalla hesar afturkomur endurnýggjan, sjálvvirkna afturkomu og endurvekjan.
Henda kappingin ger, at tíðarsetingin hevur týdning. Eitt evni, sum verður givið undan eini viðgerðarløtu, kann broyta sansing ella angist undir henni. Eitt evni, sum verður givið aftaná, kann ikki tað. Tað kann bert ávirka festingina av minninum, tilgongdina, sum varir í fleiri tímar og ger eina nýggja minnisslóð støðuga. Alt niðanfyri byggir á henda munin.

Myndin vísir tey fýra stigini. Læring fer fram á stigi tvey. Metýlenblátt kemur inn á stigi trý. Royndin, sum vísir, um tað hevur eydnast, fer fram á stigi fýra, helst í einum øðrum samanhangi enn venjingin, tí ótti, sum bert heldur seg burtur í viðgerðarhølinum, hevur avmarkað gagn.
Hvat rotturnar fyrst vístu
Útgangsstøðið var ein roynd av, hvussu væl læringin varð varðveitt. Gonzalez-Lima og Bruchey treytbundu rottur at stirðna við ein tón, sløktu viðbragdið og góvu síðani metýlenblátt ella saltvatn sum innspræning eftir hvørja løtu. Skamturin var 4 mg/kg inn í búkholið, fyrstu ferð givin 30 minuttir eftir útsløkkjan og endurtikin í fimm dagar. Viðgjørdu rotturnar stirðnaðu minni við tónin í seinni royndum, samanlagt umleið helvtina so nógv og í seinastu royndunum umleið ein fimtapart so nógv, meðan eingin munur var á stirðnan undan tóninum ella mátum av almennari rørslu og óttasemi. Betri varðveitsla av læringini fylgdi hægri virksemi hjá cytokromoksidasa, einum marki fyri orkuførleikan hjá mitokondrium, serliga í prefrontalum økjum, millum annað fremra infralimbiska, dorsala og mediala frontala og laterala orbitofrontala heilabørkinum. Høvundarnir tulkaðu hetta sum metabolskan stuðul til festing av minninum í teimum rásunum, sum varðveita útsløkkjan.
Onnur rottukanningin spurdi, um ávirkanin eisini sæst hjá djórum við viðføddum trupulleikum við útsløkkjan. Wrubel og starvsfelagar nýttu rottur við viðføddum hjálparloysi, ein rottustovnur, sum er skotin upp sum myndil fyri viðkvæmi fyri varandi ótta. Hesar rotturnar lærdu ótta á vanligan hátt, men útsløkkjan hendi nærum ikki; kurvarnar fyri stirðnan vóru flatar, meðan tær lækkaðu hjá samanberingarrottunum. Eftir ein mánað fingu djórini við hjálparloysi fimm dagar afturat við eksponering fyri tóninum einsamøllum, og hvønn dag aftaná fingu tey 4 mg/kg av metýlenbláum ella saltvatni. Í samanhanginum, har útsløkkjan fór fram, broytti heilivágurin lítið. Tá ið djórini komu aftur í upprunaliga samanhangin, har óttin varð lærdur, var endurnýggjan av ótta munandi minni í bólkinum, sum fekk metýlenblátt. Fyri eksponeringsviðgerð er hetta áhugaverda úrslitsmátið, tí sjúklingar hava tørv á bata, sum heldur sær á nýggjum støðum.
Síðani kom avmarkandi treytin. Auchter og starvsfelagar royndu rottur, sum vóru aldar við úrvali eftir stórum, lítlum ella miðal førleika til útsløkkjan, og góvu eina innspræning beint eftir útsløkkjanarløtuna. Metýlenblátt minkaði bert seinni endurvekjan hjá rottum, sum høvdu havt góða útsløkkjan í teirri løtuni, skilmarkað sum úrslit umleið 0.2 staðalfrávik oman fyri miðalvirðið í úrtakinum. Hjá rottum við vánaligari útsløkkjan gjørdi heilivágurin ongan mun. Ein samhliða mannagongd við framkalling av minninum og síðani útsløkkjan hjálpti óansæð, hvussu væl løtan hevði eydnast. Hetta vísti, at vantandi ávirkanin var serstøk fyri heilivágsbólkin heldur enn ein eginleiki hjá djórunum. Meginreglan, sum høvundarnir settu fram, er tann, sum skipar hetta granskingarøkið: eitt evni, sum styrkir festing av minninum, festir tað netið, sum var virkið, og væleydnað læring hevur týdning.
Royndin hjá fólki: ein eksponeringsløta fyri klaustrofobi
Kliniska kanningin flutti rottumannagongdina til fólk so beinleiðis, sum etikkurin loyvir. Telch og starvsfelagar býttu við tilvild 42 vaksin við týðiligum klaustrofobiskum ótta í bólkar, sum fingu metýlenblátt ella placebo bert eftir eina einstaka eksponeringsløtu. Løtan fevndi um seks eksponeringar á fimm minuttir, har luttakararnir lógu í einum lítlum, afturlatnum kamari, tilsamans 30 minuttir. Miðalvirðið fyri mesta óttan fall úr 73 av 100 í fyrstu eksponeringini niður í umleið 24 í teirri seinastu. Skamtarnir byrjaðu beint eftir løtuna: tilsamans 260 mg av metýlenbláum, býtt í trý hylki við umleið seks til tíggju tímum ímillum, so at teir fevndu um tíðarskeiðið, tá ið minnið verður fest. Próvtilfarið frá fólki um metýlenblátt móti tunglyndi og angist setur hesa royndina í samanhang; hon stendur einsamøll sum kontrolleraða royndin av eksponeringsviðgerð.
Spurningurin, sum varð ásettur frammanundan, var ikki, um heilivágurin í miðal gav betri úrslit enn placebo. Hann var, um ávirkanin var tengd at óttanum, sum var eftir við endan av sættu eksponeringini. Tað var hon. Eftir ein mánað, tá ið royndin varð gjørd í einum øðrum kamari, var miðalvirðið fyri mesta óttan hjá sjúklingum, sum endaðu løtuna við ongum ótta, nær 11 við metýlenbláum samanborið við nær 30 við placebo. Hjá sjúklingum, sum endaðu nær 47, var mynstrið øvut, umleið 33 samanborið við 17, hóast henda vendingin var eitt rák heldur enn eitt greitt úrslit. Innan bólkin, sum fekk metýlenblátt, boðaði størri ótti við endan frá størri ótta eftir ein mánað; innan placebobólkin gjørdi hann ikki tað.
Eitt annað úrslit stuðlar minnistulkingini. Luttakararnir møttu eisini neutralum smálutum í kamarinum, tølum og staðsetingum, sum teir onga orsøk høvdu til at leggja sær í minni. Eingin munur var á endurminning eftir ein dag, men eftir 30 dagar mintist bólkurin, sum fekk metýlenblátt, umleið tvífalt so nógv atriði. Høvundarnir tulkaðu bæði úrslitini saman: metýlenblátt eftir løtuna styrkti varðveitsluna av læring um útsløkkjan, tá ið útsløkkjan var hend, og av smálutum úr samanhanginum óansæð. Hetta samsvarar við eina almenna ávirkan á festing av minninum heldur enn eina bráða sissandi ávirkan.
Samanbering millum djórasløg
| Kanning | Royndarverur og uppseting | Skamtur og tíðarseting | Høvuðsúrslit |
|---|---|---|---|
| Gonzalez-Lima og Bruchey, 2004 | 16 vanligar rottur, treytbinding við tóni og síðani útsløkkjan | 4 mg/kg IP, 30 min eftir hvørja løtu, 5 dagar | Minni stirðnan elvd av tóninum í seinni royndum; eingin broyting í stirðnan undan tóninum ella rørslumátum; varðveitsla av læringini hevði samband við prefrontala cytokromoksidasa |
| Wrubel o.fl., 2007 | Rottur við viðføddum hjálparloysi og fløtum útsløkkjanarkurvum | 4 mg/kg IP, 30 min eftir hvørja av 5 dagligum tónløtum | Lítil broyting í útsløkkjanarsamanhanginum; stór minking í endurnýggjan av ótta, tá ið tær komu aftur í samanhangin, har óttin varð lærdur |
| Auchter o.fl., 2017 | 84 rottur aldar eftir stórum, lítlum ella miðal førleika til útsløkkjan | 4 mg/kg IP beint eftir útsløkkjan | Minni endurvekjan bert hjá rottum við væleydnaðari útsløkkjan; framkalling av minninum og síðani útsløkkjan hjálpti óansæð |
| Telch o.fl., 2014 | 42 vaksin við klaustrofobi, ein eksponeringsløta á 30-min | 260 mg um munnin, býtt yvir umleið 12 til 20 h eftir løtuna | Eftir 1 mánað í einum nýggjum kamari var fyrimunurin tengdur at óttanum við endan: betri eftir róligar endar, rák móti verri úrslitum eftir óttafullar endar; endurminning av tilvildarligum atriðum í samanhanginum tvífaldaðist eftir 30 dagar |
Talvan ger mynstrið sjónligt. Í øllum fýra kanningunum varð heilivágurin givin eftir løtuna. Fyrimunurin fylgir tí, hvussu væl løtan eydnast, í teimum báðum kanningunum, sum vóru skipaðar til at royna hetta samspælið. Hvørt ávirkanin eisini er galdandi í einum nýggjum samanhangi, verður roynt í teimum báðum seinni kanningunum og staðfest í báðum, og tað er tann kliniskt viðkomandi kósin.
Hvussu próvtilfarið kann lesast uttan at leggja ov nógv í tað
Fyrst skal skiljast millum læring og avrik. Ótti, sum verður mátaður undir eini løtu, endurspeglar avrik við stuðli: viðgerðin er til staðar, kamarið er kent, og reglurnar eru greiðar. Ótti, sum verður mátaður ein mánað seinni í einum nýggjum kamari, endurspeglar tað, sum varð varðveitt. Metýlenblátt varð ongantíð roynt sum nakað, ið fær løtuna at kennast lættari. Tað varð roynt sum nakað, ið fær læringina frá løtuni at halda sær.
Í øðrum lagi má úrtakið takast í álvara. Fjøruti og tveir luttakarar, mest ung lesandi, ein eksponeringsløta, ein føst skamtætlan um munnin og eitt tekin um ávirkan í skaðiliga ætt, sum ikki var hagtalsliga signifikant, eru ein ábending um mekanismuna, ikki ein viðgerðarmannagongd. Breiðari granskingin í metýlenbláum í kyknum og djórum og spurningarnir um skamtir og trygd greiða frá, hví einki úrslit um festing av minninum eigur at gerast grundarlag fyri sjálvviðgerð við heilivági. Váðin fyri samspæli við serotonin, sum er skjalprógvaður í granskingarritunum um lyndisórógv, útilokar í sjálvum sær tilvildarliga nýtslu. Høvundarnir av royndini skutu upp at nýta evnið eftir løtuna við tí treyt, at løtan hevði eydnast væl, ikki at geva skamtir sum fasta mannagongd.
Í triðja lagi skal pástandurin um mekanismuna vera avmarkaður. Metýlenblátt í lágum skamtum stuðlar mitokondriellum andadrátti, og rottukanningarnar knýta varðveitslu av læring til cytokromoksidasa í prefrontala heilabørkinum. Tað stuðlar eini orkukrevjandi tilgongd, sum festir minnið, ikki einum pástandi um, at evnið strikar ótta. Lesarar, sum meta um pástandir viðvíkjandi ávísum sjúkum, kunnu nýta metingarháttin í okkara vegleiðing til at lesa kanningar av metýlenbláum: spyr, hvat varð lært, nær heilivágurin varð givin, hvar varðveitslan av læringini varð roynd, og um samanberingarnar útiloka eina broyting í rørslu ella grundleggjandi angist.
Ærliga samandrátturin er stuttur. Eftir væleydnaða útsløkkjan bøtti metýlenblátt, givið eftir løtuna, um varðveitslu av læring hjá rottum og, í eini kanning, hjá fólki við klaustrofobi. Eftir miseydnaða útsløkkjan hjálpti tað ikki og kann hava fest skeivu minnisslóðina. At bøta um minnið er ikki tað sama sum at minka ótta. Hvør minnisslóð verður styrkt, verður avgjørt av løtuni, ikki hylkinum.