མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་པར་ཀིན་སོན་ནད། ནད་ཐོག་ཚོད་ལྟའི་སྔོན་དང་ནད་ཐོག་གི་དཔང་རྟགས།

མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་པར་ཀིན་སོན་ནད་ཀྱི་སྐོར་འཚོལ་བ་ཡིན་ན། གཞི་རྩ་ཞན་པའི་ཐོག་བཞག་པའི་གདེང་ཚོད་ཆེ་བའི་བཤད་ཚུལ་རྣམས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། འདིར་བྱི་བའི་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་དང་། དེར་ཕྲ་ཕུང་གི་ཚོད་ལྟ་ཞིག་ཡོད་པ་རེ་རེ་ཡང་། བཅོས་ཐབས་ཤིག་མགྱོགས་པོར་ཐོན་གྲབས་ཡོད་པ་ལྟར་བསྟན་གྱི་ཡོད། དོན་དངོས་ནི་དེ་ལས་ཁྱབ་ཁོངས་ཆུང་བ་དང་། དེ་བས་དོ་སྣང་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་ཡིན། པར་ཀིན་སོན་ནད་ལ་ཆེད་དུ་དམིགས་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཟིན་ཐོ་དངོས་ཡོད། དེ་དག་གཙོ་བོ་མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡ་སྐྱོབ་པའི་ཐབས་ལ་འདུས་ཡོད་ཀྱང་། མི་ལ་ར་སྤྲོད་བྱེད་པའི་ཚད་ལ་སླེབས་པར་ད་དུང་ཧ་ཅང་ཐག་རིང་ཡོད། རྩོམ་འདིས་ཞིབ་འཇུག་རེ་རེ་བཞིན་ཟིན་ཐོ་དེ་དག་ཐོ་གཞུང་དུ་བཀོད་ཡོད་པས། གང་ཞིག་ཡོད་པ་དང་གང་ཞིག་མེད་པ་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ།

ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་རྫས་འདི་ལ་ཡང་ཡང་ཕྱོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གསལ་པོ་ཡིན། ཀླད་པའི་རྫས་ནག་སྡེའི་ཌོ་པ་མིན་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་རྣམས་ལ་ནུས་པའི་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེ། གྲུབ་འདུས་ I ཡི་ལས་འགན་ཉམས་པ་དང་འདྲིས་རླུང་ཅན་འགྱུར་གྱི་གནོན་ཤུགས་ནི་པར་ཀིན་སོན་དཔེ་དབྱིབས་མང་ཆེ་བའི་གཙོ་གནད་ལ་ཉེ་བར་གནས་ཡོད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་འདྲིས་རླུང་ཅན་འགྱུར་དང་སོར་ཆུད་འགྱུར་བའི་འཁོར་རྒྱུན་བྱེད་པའི་ཚོན་རྫས་ཤིག་ཡིན། དེས་NADH ནས་གློག་རྡུལ་ལེན་ཏེ་སའི་ཊོ་ཁྲོམ་ c ཡི་ཕྱོགས་སུ་གཏོང་ཐུབ་པས། གནོད་སྐྱོན་ཕོག་པའི་གྲུབ་འདུས་ I ལ་ཆ་ཤས་ཀྱི་ཐད་ནས་གཡོལ་བ་དང་མཉམ་དུ་འདྲིས་རླུང་ཅན་འགྱུར་གྱི་གནོན་ཤུགས་ཀྱང་ཉུང་དུ་གཏོང་། འདི་ལྟའི་གློག་རྡུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་རྒྱབ་ལ་ཡོད་པའི་མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་ལས་ཚུལ་ནི་གཤམ་གྱི་པར་ཀིན་སོན་ཚོད་ལྟ་ཚང་མ་སྦྲེལ་བའི་རྒྱུད་སྐུད་ཡིན། གྲུབ་འབྲས་གང་རུང་ཞིག་ལ་དཔྱད་པ་མ་བྱས་གོང་། སྐྱེལ་འདྲེན་དེས་ཕྲ་ཕུང་དང་སྐྱེ་དངོས་ཧྲིལ་པོའི་ནང་ཇི་ལྟར་ལས་ཀ་བྱེད་པ་ཤེས་པར་བྱེད་འོས། རྫས་འདིའི་སྐོར་ལ་གསར་དུ་འཇུག་པའི་ཀློག་པ་པོས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ཕྲ་ཕུང་གི་རིམ་པར་ཇི་ལྟར་ལས་ཀ་བྱེད་པ་ནས་འགོ་འཛུགས་དགོས། གནས་ཚུལ་དེ་སེམས་ལ་བཞག་དགོས། དེས་རེ་བ་ཡོད་པའི་ཆ་དང་བཤད་ཚུལ་དེ་མི་འགྲིག་པའི་ས་གནས་གཉིས་ཀ་གསལ་བཤད་བྱེད།

ཐིག་རིས་ལྡན་གཟུགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག

པར་ཀིན་སོན་ནད་དང་ཉེ་འབྲེལ་ཡོད་པའི་ཚོད་ལྟའི་ནང་ནས་གསལ་ཤོས་དེར། གྲུབ་འདུས་ I ལ་གནོད་པའི་དུག་རྫས་རོ་ཊེ་ནོན་བྱི་བའི་ཐིག་རིས་ལྡན་གཟུགས་ནང་ཐད་ཀར་བླུགས་པ་དང་། དེ་དང་མཉམ་དུ་ས་གནས་དེར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྲད་པའམ་མ་སྤྲད་པ་བསྡུར་ཡོད། རོ་ཊེ་ནོན་གཅིག་པུས་རྨ་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བཟོས་པ་དེ་དག་རྩོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྫས་བརྗེའི་འགྱུར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཀླད་གྲིབ་དང་འདྲ་བར་བཤད་ཡོད། མཉམ་དུ་བླུགས་པའི་ཚོན་རྫས་ཀྱིས་རྨ་སྐྱོན་གྱི་བོངས་ཚད་ཕལ་ཆེར་ཕྱེད་ཀར་ཉུང་དུ་བཏང་བ་དང་། སའི་ཊོ་ཁྲོམ་ཨོག་སི་ཌེས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་ཉར་བ། རྨ་སྐྱོན་གྱི་མཐའ་འཁོར་དུ་འདྲིས་རླུང་ཅན་འགྱུར་གྱི་གནོན་ཤུགས་འཕར་བ་བཀག་ཡོད། དེས་རྫས་ནག་སྡེ་དང་པེ་ཌུན་ཀུ་ལོ་པོན་ཊིན་ལྟེ་ཚོགས་ཚུད་པའི་འབྲེལ་ཡོད་འགུལ་སྐྱོད་ས་ཁུལ་རྣམས་ཀྱི་རྫས་བརྗེའི་བྱེད་ནུས་ཀྱང་ཉར་བ་དང་། གཞི་རྩའི་དབང་རྩའི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་རྒྱུད་ཁག་བར་ལས་འགན་གྱི་སྦྲེལ་མཐུད་རྒྱུན་བསྲིངས་པ། ཚོར་འགུལ་གྱི་ཕྱོགས་གཉིས་མི་མཉམ་པ་ཆ་ཤས་ཙམ་ཉུང་དུ་བཏང་ཡོད།

ཚད་འཛིན་གཉིས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས། དང་པོ། ཚོན་རྫས་དེ་དུག་རྫས་དང་མཉམ་དུ་སྤྲད་པ་ལས། གནོད་སྐྱོན་བྱུང་ཚར་རྗེས་སྤྲད་པ་མིན། དེས་ན་འདི་ནི་ནད་བཅོས་མིན་པར། ཚོད་ལྟའི་སྣོད་ནང་གི་ཁོར་ཡུག་དང་འདྲ་བའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཏུ་སྔོན་འགོག་བྱས་པ་ཡིན། གཉིས་པ། ལོགས་སུ་བཏོན་པའི་མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་ནང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་གྲུབ་འདུས་ I ཡི་བྱེད་ནུས་སླར་གསོ་མ་བྱས། སྲུང་སྐྱོབ་དེ་གནོད་སྐྱོན་ཕོག་པའི་གྲུབ་འདུས་རང་ཉིད་བཟོ་བཅོས་བྱས་པ་ལས་མ་བྱུང་བར། རྨ་སྐྱོན་གྱི་མཐའ་འཁོར་དུ་འདྲིས་རླུང་ཅན་འགྱུར་འགོག་པ་དང་རྫས་བརྗེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། ཁྱད་པར་འདི་ཞིབ་འཇུག་ཡིག་ཆ་ཡོངས་སུ་མཐོང་ཐུབ།

ཌོ་པ་མིན་སྐྱོབ་པའི་ཞིབ་འཇུག་རྣམས།

བྱི་བའི་ལུས་ཡོངས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་དཔེ་དབྱིབས་ཤིག་ནི་པར་ཀིན་སོན་ནད་ཀྱི་དངོས་ཀྱི་ནད་རྒྱུད་འགྱུར་བ་དང་དེ་བས་ཉེ་བ་ཡིན། འཕྲུལ་འདྲེན་ཆུང་ངུས་སྤྲད་པའི་རོ་ཊེ་ནོན་གྱིས་ཐིག་རིས་ལྡན་གཟུགས་ཀྱི་ཌོ་པ་མིན་ཉུང་དུ་བཏང་བ་དང་། རྫས་ནག་སྡེའི་ཌོ་པ་མིན་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་བསད་ཡོད། འོན་ཀྱང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཚད་ཉུང་ངུ་མཉམ་དུ་སྤྲད་པས་ཌོ་པ་མིན་གྱི་ཚད་ཕལ་ཆེར་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་ཐུབ་པ་དང་། དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་གི་བརླག་སྐྱོན། གྲུབ་འདུས་ I-III ཡི་བཀག་སྡོམ། རྫས་འགྱུར་སླ་བའི་འདྲིས་རླུང་རིགས། འཁོར་བའི་དབྱུག་པའི་ཐོག་གནས་པ་དང་། འགྲོས་སྟངས། རེངས་འཁུམས་ཀྱི་ཚོད་ལྟར་མངོན་པའི་ཞན་ཆ་བཅས་མངོན་གསལ་དུ་ཉུང་དུ་བཏང་ཡོད་(PMID 21454572)། པགས་པའི་འོག་ཏུ་རྫས་སྤྲོད་པའི་རོ་ཊེ་ནོན་བྱི་བའི་ཞིབ་འཇུག་གཉིས་པ་ཞིག་གིས། སྤྲད་པའི་ཚད་དང་འབྲེལ་བར་ཚིལ་རྫས་ཀྱི་འདྲིས་རླུང་ཅན་འགྱུར་ལྷག་མ། གླི་ཡ་ཕྲ་ཕུང་གི་འཕེལ་འགྱུར། TNF-alpha དང་caspase-3 ཉུང་དུ་ཕྱིན་པ་རྙེད་ཡོད། ཚད་མཐོ་ཤོས་ཀྱིས་ཊའི་རོ་སིན་ཧའི་ཌྲོག་སི་ལེས་ཀྱི་ཚོན་འབྱུག་རྟགས་ལེགས་ཤོས་ཉར་ཡོད། མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་རིམ་པར། ན་ནོ་མོ་ལར་གྱི་གར་ཚད་ལྡན་པའི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་DNA ལ་གནོད་སྐྱོན་མ་བཟོས་པར། གནོན་ཤུགས་ཆུང་ངུས་སྲུང་སྐྱོབ་ལན་འདེབས་སློང་བའི་བརྡ་རྟགས་སུ་ཧའི་ཌྲོ་ཇེན་པེ་རོག་སའིཌ་འཕར་དུ་བཅུག་ཡོད། སྔོན་དུ་རྫས་སྤྲད་པས་ཀླད་པ་བར་མའི་གཤམ་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡ་རྣམས་རོ་ཊེ་ནོན་གྱིས་བསླངས་པའི་mtDNA རྨ་སྐྱོན་ལས་བསྲུངས་ཡོད།

MPTP སྤྱད་པའི་ཙི་ཙིའི་ཞིབ་འཇུག་ཀྱང་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཕྱོགས་ཡོད་ཀྱང་། དེར་དེ་བས་གཟབ་དགོས་པའི་ཚད་འཛིན་ཞིག་ཡོད། སྔོན་དུ་20 mg/kg/day སྤྲད་པས་རྫས་ནག་སྡེ་ནས་ཐིག་རིས་ལྡན་གཟུགས་བར་གྱི་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་དང་། ཐིག་རིས་ལྡན་གཟུགས་ཀྱི་ཌོ་པ་མིན་ཉར་ཐུབ་པ་དང་། BDNF བརྡ་གཏོང་ལམ་རྒྱུད་དེར་ཞུགས་ཡོད་པའི་རྟགས་མཐོང་ཡོད་(PMID 29882218)། དེ་བས་ཡིད་ཆེས་སྐྱེད་པ་ཞིག་ནི། དུས་རྒྱུན་རིང་པོའི་MPTP/probenecid ཞིབ་འཇུག་ཅིག་གིས་དྲི་ཚོར་གྱི་ཞན་ཆ་མངོན་རྗེས་གཞི་ནས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཁ་ནས་སྤྲོད་འགོ་བཙུགས་ཡོད་ཀྱང་། དྲི་ཚོར་དང་། འགུལ་སྐྱོད་མཐུན་སྦྱོར། ཌོ་པ་མིན་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་གི་གསོན་གནས་བཅས་ལེགས་སུ་བཏང་ཡོད་(PMID 29684508)། གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི། ཚོགས་པ་དེས་དོགས་སློང་བྱེད་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་རེ་ཞུ་བྱེད་པའི་བསྡུར་ཚོད་དེ་བྱས་ཏེ། ཚད་ཉུང་ངུ་དེས་ཐིག་རིས་ལྡན་གཟུགས་ནང་གི་དུག་ལྡན་རྫས་བརྗེའི་ཐོན་རྫས་MPP+ ཉུང་དུ་མ་བཏང་བ་བསྟན་ཡོད། དེས་ཚོད་ལྟའི་ལས་སྟངས་ལས་བྱུང་བའི་གྲུབ་འབྲས་རྫུན་མའི་གསལ་བཤད་སྟབས་བདེ་ཤོས་དེ་བསལ་ཡོད། MPP སྤྲད་པའི་ཌོ་པ་མིན་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་གི་ཞིབ་འཇུག་གིས་ལས་ཚུལ་གྱི་ཞིབ་ཆ་ཁ་སྣོན་བྱེད། དེར་AKT-Nrf2 ཡི་འདྲིས་རླུང་ཅན་འགྱུར་འགོག་པའི་བརྡ་གཏོང་དང་མཉམ་དུ་གྲུབ་འདུས་ I ཡི་བྱེད་ནུས་དང་ATP སླར་གསོ་བྱས་པ་(PMID 34352280)་དང་། དུས་རྒྱུན་རིང་པོའི་གནོན་ཤུགས་དཔེ་དབྱིབས་ཤིག་ཏུ་NRF2 ཡིས་སྐུལ་བའི་parkin རྒྱུད་རྫས་ཀྱི་བཤུ་འབྲི་དང་། མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡ་གསར་སྐྱེའི་ལས་རིམ་སླར་གསོ་བྱས་པ་ཚུད་ཡོད།

ཕྱོགས་གཅིག་ལ་རྨ་སྐྱོན་བཟོ་བའི་སྲོལ་རྒྱུན་དཔེ་དབྱིབས་6-OHDA བྱི་བས་གྲུབ་འབྲས་ཆུང་ཤོས་སྟོན། གཤག་བཅོས་རྗེས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ཉིན་ལྟར་ཁ་ནས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྲད་པས། རྫས་ནག་སྡེའི་ཌོ་པ་མིན་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་ཅུང་ཟད་ཉར་ཐུབ་པ་དང་། དོ་སྣང་གི་ཆ་ཤས་འགའ་ལེགས་སུ་བཏང་ཡོད་ཀྱང་། འགུལ་སྐྱོད་དམ་མདུན་རྐང་གི་ལས་འགན་སླར་གསོ་མ་བྱས་(PMID 28694175)། གྲུབ་འབྲས་ཆུང་ངུ་ཡིན་པ་ཡང་ཤེས་བྱ་སྤྲོད་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེ་དབྱིབས་ཚང་མའི་ནང་གང་ཡིན་ཡང་སྐྱོབ་ཐུབ་པའི་རྫས་ཤིག་གིས། རྒྱུན་དུ་དངོས་སུ་གང་ཡང་སྐྱོབ་ཀྱི་མེད། འདིར་ཕན་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་དོན་དངོས་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད།

ཨལ་ཕ་སི་ནུ་ཀླིན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ཡན་ལག

དུག་རྫས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ལས་ལོགས་སུ། སོར་ཆུད་རྣམ་པའི་མེ་ཐིལ་ཐི་ཨོ་ནི་ཡམ་ལས་འཆར་གྱིས་རྫས་དེས་ཨལ་ཕ་སི་ནུ་ཀླིན་འདུ་རུབ་བྱེད་པ་རང་ཉིད་ལ་བར་ཆད་བཟོ་མིན་ཚོད་ལྟ་བྱས་ཡོད། མིའི་ཨལ་ཕ་སི་ནུ་ཀླིན་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པའི་ཕྲ་ཕུང་ནང་། སོར་ཆུད་རྣམ་པ་དེས་སྔ་དུས་ཀྱི་ནང་འདུས་རྫས་དང་སྐུད་ཕྲན་གྱི་ནང་འདུས་རྫས་རྣམས་གཙང་སེལ་བྱས་པའི་EC50 ནི་1 micromolar དང་ཉེ་བ་ཡོད། ཁ་ནས་གཟའ་འཁོར་དྲུག་རིང་སྤྲད་པས་ཀླད་པའི་ས་ཁུལ་འགའ་ཞིག་གི་ནད་རྒྱུད་འགྱུར་བ་ཉུང་དུ་བཏང་བ་དང་མཉམ་དུ། རྒྱུད་རྫས་སྤོ་བསྒྱུར་བྱས་པའི་ཙི་ཙིའི་འགུལ་སྐྱོད་མི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་མངོན་ཚུལ་སླར་གསོ་བྱས་ཡོད་(PMID 29375308)། རྒྱུད་རྫས་སྤོ་བསྒྱུར་བྱས་པའི་རྒྱུད་གཉིས་པ་ཞིག་ཏུ་མུ་མཐུད་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པས། དབང་རྩའི་མཐུད་མཚམས་ཀྱི་ཨལ་ཕ་སི་ནུ་ཀླིན་དེ་རང་བྱུང་རིགས་ཀྱི་ཚད་ལ་སླར་ལོག་པ་དང་། གླུ་ཊ་མེཊ་ལེན་གནས་ཀྱི་མི་རྒྱུན་ལྡན་གནས་ཚུལ་བཅོས་ཡོད་པ་རྙེད་ཀྱང་། བྱ་སྤྱོད་ཐད་ཡིད་ཆེས་སྐྱེད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་མ་མཐོང་(PMID 35709886)།

རྫས་བརྗེས་པ་འདི་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས། ཞིབ་འཇུག་འདི་དག་གིས་ཨལ་ཛའི་མར་ལས་འཆར་ཆེད་བཟོས་པའི། བརྟན་པོར་བྱས་པའི་སོར་ཆུད་ཚྭ་རྫས་LMTM/HMTM སྤྱད་པ་ལས། ཚོན་རྫས་སུ་བཙོང་བའི་འདྲིས་རླུང་ཅན་འགྱུར་བྱས་པའི་ཁི་ལོ་རའིཌ་སྤྱད་པ་མིན། རྣམ་པ་གཅིག་གི་ཕན་ནུས་དེ་རྣམ་པ་གཞན་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་སྤོ་མི་ཐུབ། ཁྱད་པར་དེ་ཨལ་ཛའི་མར་ཚོད་ལྟའི་ཟིན་ཐོ་ཡིས་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བསྟན་ཡོད།

གྲུབ་འབྲས་རེ་རེ་ཐེངས་གཉིས་ཀློག་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ།

དང་པོ། རྫས་སྤྲོད་པ་ཕལ་ཆེར་ཚང་མ་མཉམ་སྤྲོད་དམ་སྔོན་སྤྲོད་ཡིན། ཚོན་རྫས་དེ་དུག་རྫས་ཀྱི་སྔོན་ནམ་དེ་དང་མཉམ་དུ་ཡོད། དེས་མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱིས་གནོད་སྐྱོན་སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐུབ་མིན་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པ་ནི་ཚན་རིག་གི་ལས་ཀ་ཡང་དག་ཅིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེས་ལོ་མང་རིང་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་བརླགས་ཟིན་པའི་ནད་པ་ཞིག་གིས་ཁ་གསབ་རྫས་ལེན་འགོ་འཛུགས་པའི་གནས་སྟངས་མཚོན་གྱི་མེད།

གཉིས་པ། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་MPTP ལ་དུག་ནུས་སྐྱེད་པའི་སྨིན་རྫས་དེ་རང་བཀག་གི་ཡོད། དུག་རྫས་ཀྱི་སྔོན་གཟུགས་MPTP ནི་MAO-B ཡིས་MPP+ ལ་བསྒྱུར་མ་བྱས་བར་གནོད་པ་མེད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ན་ནོ་མོ་ལར་གྱི་གར་ཚད་དུ་བསྒྱུར་བ་དེ་བཀག་གི་ཡོད། དེས་ན་MPTP ཞིབ་འཇུག་ཅིག་གི་སྲུང་སྐྱོབ་གྲུབ་འབྲས་ནི། དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་བསྐྱབས་པ་ལས་དུག་རྫས་ལ་དུག་ནུས་གཏན་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་སྲིད། གོང་གི་དུས་རྒྱུན་རིང་པོའི་ཞིབ་འཇུག་དེར་MPP+ ཡི་བསྡུར་ཚོད་ཡོད་པས་དོགས་སློང་འདི་བསལ་ཐུབ། བསྡུར་ཚོད་དེ་མེད་པའི་ཞིབ་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་བསལ་མི་ཐུབ།

གསུམ་པ། དུག་རྫས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་རྨ་སྐྱོན་ནི་པར་ཀིན་སོན་ནད་མིན། རོ་ཊེ་ནོན། MPTP དང་6-OHDA ཡིས་ཌོ་པ་མིན་ཉམས་པ་དང་འདྲིས་རླུང་ཅན་འགྱུར་གྱི་གནོན་ཤུགས་དང་འདྲ་བ་ཡང་དག་པར་བཟོ་ཐུབ། འོན་ཀྱང་མིའི་ནད་དེའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོར་རིམ་བཞིན་འཕེལ་བ་དང་། སི་ནུ་ཀླིན་ནད་རྒྱུད་འགྱུར་བ་མཆེད་པ། དབང་རྩའི་ལམ་རྒྱུད་བསྐྱར་བཀོད་བཅས་མཚོན་མི་ཐུབ། སྲོག་ཆགས་ལ་སྐྱོབ་ནུས་མཐོང་བ་ནི་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། ཚོད་ལྟའི་གྲུབ་འབྲས་སྔོན་དུ་བསྟན་པ་མིན།

མིའི་དཔང་རྟགས། ད་དུང་གང་ཡང་མེད།

2026 བར་དུ། པར་ཀིན་སོན་ནད་ཆེད་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ། LMTM ཡང་ན་HMTM སྤྱད་པའི་སྐབས་བསྟུན་སྡེ་བགོ་ཚོད་ལྟ་སྤེལ་ཟིན་པ་མེད་ལ། ཐོ་འགོད་བྱས་ཏེ་ད་ལྟ་འགྲོ་བཞིན་པའི་ཐེ་གཏོགས་ཚོད་ལྟ་ཡང་མེད། ཉེ་ཆར་གྱི་བཅོས་ཐབས་ཞིབ་བསྡུར་ཞིག་གི་ཐོ་གཞུང་ནང་། པར་ཀིན་སོན་ཚོད་ལྟ་སྤེལ་ཟིན་པ་ཀླད་ཀོར་དང་འགྲོ་བཞིན་པ་ཀླད་ཀོར་བཀོད་ཡོད། ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་LMTM/HMTM ལས་འཆར་རྣམས་ནི་ཨལ་ཛའི་མར་ནད་དང་། བྱ་སྤྱོད་འགྱུར་བའི་རིགས་ཀྱི་ཀླད་པའི་མདུན་དང་ལྟག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ནུས་ཉམས་ནད་ལ་དམིགས་ཡོད། དེ་དག་གི་གྲུབ་འབྲས་པར་ཀིན་སོན་ནད་ལ་སྤོ་མི་ཐུབ། དེ་རིང་པར་ཀིན་སོན་ནད་ཀྱི་ནད་རྟགས་ཆེད་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་བཙོང་མཁན་སུ་ཡིན་ཡང་། བྱི་བ་དང་ཕྲ་ཕུང་གི་གྲུབ་འབྲས་ནས་ཕྱིར་སྤྲོས་དཔག་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདི་ལས་ལེགས་པར་མཐོང་བའི་དབང་རྩ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་འདེམས་རྫས་མང་ཆེ་བར། དེ་ལྟའི་ཕྱིར་སྤྲོས་དཔག་པ་ཕམ་ཡོད།

པར་ཀིན་སོན་ནད་པ་ལ་ཆེད་དུ་འབྲེལ་བའི་བདེ་འཇགས་གནད་དོན།

ཚན་པ་འདི་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་གཟབ་བརྡ་མིན། འདིས་པར་ཀིན་སོན་ནད་པས་དངོས་སུ་ལེན་པའི་སྨན་དང་གི་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་གླེང་གི་ཡོད། མ་རྫས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་MAO-A ཡི་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཆེ་ཞིང་ལྡོག་ཐུབ་པའི་རྫས་ཤིག་ཡིན་ལ། གར་ཚད་མཐོ་བར་MAO-B ཡང་བཀག་གི་ཡོད། ར་ས་ཇི་ལིན། སེ་ལེ་ཇི་ལིན་དང་ས་ཕི་ན་མའིཌ་ནི་MAO-B བཀག་སྡོམ་རྫས་ཡིན། དེ་དག་གི་སྨན་སྤྱོད་བཀོད་ཡིག་ནང་། MAO བཀག་སྡོམ་རྫས་གཞན་དང་མཉམ་དུ་སྤྱོད་པ་བཀག་པའམ་གཟབ་བརྡ་བཏང་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་བཀག་སྡོམ་བརྩེགས་པས་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་གྱི་དུག་ཕོག་དང་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ལན་འདེབས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པས་ཡིན། དེ་ལྟའི་སྨན་སྤྱོད་ལས་རིམ་ནང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཁ་སྣོན་བྱེད་པ་ནི་ནད་ཐོག་གི་གལ་ཆེའི་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན། སོར་ཆུད་རྣམ་པ་LMTM/HMTM ཡིས་དེ་གཡོལ་ཐུབ་པ་ར་སྤྲོད་བྱེད་པའི་པར་ཀིན་སོན་གྱི་གཞི་གྲངས་མེད།

སེ་རོ་ཊོ་ནིན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་ཡིད་སྐྱོ་འགོག་སྨན་དང་གི་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་ནི་མི་ལ་ཟིན་ཐོ་བཀོད་ཡོད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་བླུགས་རྗེས་བྱུང་བའི་རྨོངས་འཁྲུལ་ལན་འདེབས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ལྡན་པའི་ཞིབ་བསྡུར་ཞིག་ཏུ། གནས་ཚུལ་26 ནང་ནས་25 སེ་རོ་ཊོ་ནིན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་ཡིད་སྐྱོ་འགོག་སྨན་ལེན་བཞིན་པའི་ནད་པར་བྱུང་ཡོད། ཁ་ནས་ལེན་པའི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་ཐོན་རྫས་ཀྱིས་ཀྱང་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་ནད་རྟགས་ཚོགས་བསླངས་པའི་སྙན་ཐོ་ཡོད། པར་ཀིན་སོན་ནད་ལ་ཡིད་སྐྱོ་ནད་རྒྱུན་དུ་མཐོང་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་SSRIs ཡང་ན་SNRIs ཡིས་བཅོས་ཀྱི་ཡོད་པས། ཕན་ཚུན་འགལ་བ་འདི་མི་ཚོགས་མང་ཆེ་བ་ལས་འདིར་འབྱུང་སྲིད་པ་ཆེ་བ་ཡོད། བདེ་འཇགས་དང་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་ཞིབ་ཕྲ་ཆ་ཚང་དང་། དེ་བས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ནད་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་གི་གནས་བབ་ཀྱིས་ཉེན་ཁ་འདི་དག་སྐབས་བབ་དང་སྦྲེལ་ནས་གསལ་བཤད་བྱེད། པར་ཀིན་སོན་སྨན་ནམ་ཡིད་སྐྱོ་འགོག་སྨན་དང་མཉམ་དུ་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྱོད་པར་བསམ་བཞིན་པ་སུ་ཡིན་ཡང་། ནད་རྟགས་མངོན་རྗེས་མིན་པར། ཚོད་ལྟ་གང་ཡང་མ་བྱས་གོང་ནད་ཐོག་སྨན་པའི་ལྟ་སྐྱོང་དགོས།

མཇུག་བསྡོམས་ནི་ཐོ་གཞུང་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཐུབ། དུག་རྫས་དང་སི་ནུ་ཀླིན་དཔེ་དབྱིབས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡ་དང་ཌོ་པ་མིན་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་མཐུན་པོ་མཐོང་བ་དང་། སྤྲད་པའི་ཚད་དང་འབྲེལ་བའི་ལན་འདེབས་དངོས་ཡོད། གོང་དུ་གསལ་བཤད་བྱས་པའི་ཚོད་ལྟའི་གྲུབ་འབྲས་རྫུན་མ་སྐྱེད་པའི་གནད་གསུམ་གྱིས་MPTP དང་མཉམ་སྤྲོད་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་རེ་རེར་ཚད་འཛིན་བཟོ་བ་དང་། མིའི་ཕན་ནུས་དཔང་རྟགས་ཐད་ཚོད་ལྟའི་གྲངས་ནི་ཀླད་ཀོར་ཡིན། དེ་ནི་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་འོས་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལས་འཆར་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། ཉོ་འོས་པའི་བཅོས་ཐབས་ཤིག་མིན།