Methylene blue fún àrùn Lyme: àwọn àwárí yàrá ìwádìí àti ẹ̀rí ìṣègùn

Àwo tí a ti ń gbin kòkòrò kì í ṣe aláìsàn. Ìyàtọ̀ yẹn ṣàlàyé ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ gbogbo ohun tí a ń sọ nípa methylene blue àti àrùn Lyme.

Ká sọ pé àwọn òǹkàwé méjì rí gbólóhùn kan náà: àwọn olùṣèwádìí “pa àwọn kòkòrò Lyme run pátápátá” pẹ̀lú àpapọ̀ oògùn kan. Òǹkàwé kan lóye rẹ̀ sí pé kòkòrò kò tún hàn nínú àwo gíláàsì kan fún ọ̀sẹ̀ méjì. Èkejì lóye rẹ̀ sí pé àwọn aláìsàn tí àárẹ̀ ń bá ti padà bọ̀ sípò. Ìtumọ̀ méjèèjì dà bí ohun tó bọ́gbọ́n mu. Èyí àkọ́kọ́ nìkan ló bá ohun tí ìdánwò yàrá ìwádìí wọn mu.

Àpilẹ̀kọ yìí ya àwọn èrò méjèèjì sọ́tọ̀. Ó ṣe àyẹ̀wò ohun tí methylene blue ṣe sí Borrelia burgdorferi tí a gbìn ní yàrá ìwádìí, ohun tó ṣẹlẹ̀ nígbà tí a lò ó nínú àwọn ètò ìtọ́jú aláìsàn tó ní ọ̀pọ̀ oògùn, àti ìdí tí kò fi sí èyíkéyìí nínú àwọn àbájáde náà tó dáhùn bí ó ṣe yẹ kí a pẹ́ tó ní lílo methylene blue fún Lyme.

Baktéríà ló ń fa Lyme, nítorí náà ẹ̀rí nípa kòkòrò alágbárajẹ kò kan án

Borrelia burgdorferi, baktéríà tó rí bí àyíká ajija tí àwọn àmì ń tàn ká, ló ń fa àrùn Lyme. Ìtọ́jú tí a tẹ̀ lé ní gbogbogbòò ń lo àwọn oògùn tó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí baktéríà, bí doxycycline, amoxicillin, tàbí cefuroxime, gẹ́gẹ́ bí a ṣe ṣàlàyé nínú ìtọ́nisọ́nà Lyme ti 2020 láti ọ̀dọ̀ IDSA, AAN, àti ACR.

Pé baktéríà ni kòkòrò yìí ṣe pàtàkì nítorí methylene blue ní ìtàn mìíràn tó yàtọ̀ nínú lílo rẹ̀ lòdì sí àwọn kòkòrò alágbárajẹ. A ti ṣe ìwádìí rẹ̀ lòdì sí àwọn kòkòrò alágbárajẹ tó ń fa ibà, a sì máa ń jíròrò rẹ̀ nígbà míì fún Babesia, kòkòrò alágbárajẹ tí àmì ń tàn ká, tó lè wà pa pọ̀ pẹ̀lú Lyme. Àbájáde kan lòdì sí kòkòrò alágbárajẹ kò fi hàn pé ọ̀nà iṣẹ́ kan náà yóò ṣiṣẹ́ lòdì sí Borrelia. Àwọn ẹ̀dá náà yàtọ̀ ní ìgbékalẹ̀ ara, bí ara wọn ṣe ń yí àwọn nkan padà láti gbé láàyè, àwọn ibi tí oògùn ń dojú kọ, àti ẹ̀yà ara tí wọ́n ń kó àkóràn sí. Àkótán wa nípa bí methylene blue ṣe ń ṣiṣẹ́ nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì sọ kókó kan náà ní ọ̀nà gbogbogbòò: iṣẹ́ redox gbòòrò, ṣùgbọ́n àbájáde nínú ẹ̀dá alààyè ṣì dá lórí irú ẹ̀dá náà àti ipò tí ó wà.

Nítorí náà, ya ìbéèrè méjì sọ́tọ̀. Àkọ́kọ́, kí ni methylene blue ń ṣe sí Borrelia tí a gbìn lábẹ́ àwọn ipò tí a ń ṣàkóso? Èkejì, kí ló ń ṣẹlẹ̀ nínú àwọn ènìyàn tó ní àrùn Lyme? Ìyókù àpilẹ̀kọ yìí tẹ̀ lé ètò yẹn.

Ipò kan ni jíjẹ́ kòkòrò tó ń fara da oògùn, kì í ṣe irú kòkòrò tó lágbára jù

Àwọn oògùn apakòkòrò sábà máa ń pa ọ̀pọ̀ jù lọ lára Borrelia ní kíákíá, wọ́n á sì fi àwùjọ kékeré tó lè fara da wọn sílẹ̀. Nígbà tí àwọn olùṣèwádìí tún gbin àwọn tó yè náà, àwọn ọmọ wọn sábà máa ń tún jẹ́ èyí tí oògùn lè pa. Àpẹẹrẹ yẹn tọ́ka sí ipò iṣẹ́ ara tó lè yí padà, dípò agbára láti kọjú oògùn tí a jogún. Àpẹẹrẹ tó ṣe kedere wà nínú iṣẹ́ Sharma àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ nípa pípa kòkòrò ní ìpele méjì àti ìdàgbàsókè tuntun àwọn tó yè.

Ní ìṣe, àwọn kòkòrò tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ gbìn, tí wọ́n sì wà ní ìpele ìdàgbàsókè kíákíá, sábà ní ọ̀pọ̀ kòkòrò ajija tó lè rìn, àwọn oògùn tí a sábà ń lò sì máa ń ṣiṣẹ́ lórí wọn nírọ̀rùn. Àwọn kòkòrò tí a ti gbìn pẹ́, tí wọ́n wà ní ìpele tí ìdàgbàsókè ti dúró, ní ọ̀pọ̀ fọ́ọ̀mù ara yíká àti àwọn ìdìpọ̀ àwùjọ kòkòrò kéékèèké, wọ́n sì lè fara da àwọn oògùn kan náà dáadáa sí i. Àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyẹn ń ṣàpèjúwe ìrísí àti ipò ìdàgbàsókè nínú àwo. Wọn kì í ṣe ẹ̀rí pé àwọn fọ́ọ̀mù kan náà ló ṣàlàyé àwọn àmì àìsàn tó ṣì ń bá a lọ lẹ́yìn tí a ti tọ́jú àrùn Lyme.

Ọ̀nà tó wúlò láti lóye èyí rọrùn. Ìdàgbàsókè tó ń lọ dáadáa ń jẹ́ kí àwọn ibi tí oògùn ń dojú kọ, bí ìṣẹ̀dá ògiri sẹ́ẹ̀lì, hàn. Ìdàgbàsókè tó lọ́ra tàbí tó ti yí padà ń fi àwọn ibi wọ̀nyẹn pamọ́. Èròjà kan tó ń ṣèrànwọ́ lòdì sí ipò kejì lè má ṣe pàtàkì lòdì sí ipò àkọ́kọ́, ohun tó yàtọ̀ sí èyí sì tún lè jẹ́ òtítọ́.

Ohun tí ìwádìí àyẹ̀wò àkọ́kọ́ ti 2015 rí ní tòótọ́

Ìtọ́kasí tí a sábà ń tọ́ka sí jù lọ fún kókó yìí ni àyẹ̀wò àkójọpọ̀ oògùn FDA ti 2015 tí Feng àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ ṣe. Ó dán àwọn èròjà wò lòdì sí Borrelia tí a ti gbìn fún ọjọ́ méje, tí wọ́n sì wà ní ìpele tí ìdàgbàsókè ti dúró, fún ọjọ́ méje sí i, pẹ̀lú èròjà kọ̀ọ̀kan tí a ń ṣàyẹ̀wò ní 50 micromolar.

Methylene blue ṣiṣẹ́ dé ìwọ̀n tó fa àfiyèsí, ṣùgbọ́n kò pa gbogbo kòkòrò run. Ní àyẹ̀wò pẹ̀lú ẹ̀rọ amúgbòòrò, nǹkan bí ìdá 40 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn sẹ́ẹ̀lì ṣì lè wà láàyè lẹ́yìn methylene blue, ní ìfiwéra pẹ̀lú ìdá 93 nínú ọgọ́rùn-ún nínú ẹgbẹ́ ìfiwéra tí a kò fi oògùn kàn, ìdá 75 lẹ́yìn doxycycline, ìdá 76 lẹ́yìn amoxicillin, ìdá 49 lẹ́yìn cefuroxime, àti ìdá 35 lẹ́yìn daptomycin tí a lò fún ìfiwéra. A kò lè lo àbájáde ẹ̀rọ tó ń ka àwọn àwo fún methylene blue nítorí àwọ̀ rẹ̀ tó lágbára dá àyẹ̀wò ìtànṣán ìmọ́lẹ̀ rú, nítorí náà ìparí ìwádìí náà dá lórí àyẹ̀wò tààrà pẹ̀lú ẹ̀rọ amúgbòòrò.

Èyí jẹ́ àmì láti inú àyẹ̀wò àkọ́kọ́, kì í ṣe pípa kòkòrò run pátápátá. A kò fi hàn pé àwọn kòkòrò tí a fi methylene blue kàn kò tún ní èyíkéyìí láàyè lẹ́yìn tí a tún gbìn wọ́n fún ìgbà pípẹ́ láìsí oògùn. Àwọn òǹkọ̀wé sọ pé a nílò ìwádìí àpapọ̀ oògùn àti ti ẹranko ní ọjọ́ iwájú, èyí sì ni ìtumọ̀ tó tọ́ fún àyẹ̀wò àkójọpọ̀ oògùn.

Ìdí tí ó fi rọrùn láti lóye àbájáde àpapọ̀ oògùn lọ́nà tí kò tọ́

A sábà máa ń da ìwádìí mìíràn ti 2015 tó ní í ṣe pẹ̀lú èyí pọ̀ mọ́ ohun tí a ń sọ kan náà. Nínú ìwádìí Feng, Auwaerter, àti Zhang nípa àpapọ̀ oògùn lòdì sí Borrelia ní ìpele tí ìdàgbàsókè ti dúró, àbájáde yàrá ìwádìí tó lágbára jù wá láti daptomycin pẹ̀lú doxycycline àti cefoperazone, ọ̀kọ̀ọ̀kan ní 10 micrograms per milliliter fún ọjọ́ méje. Lẹ́yìn ìtọ́jú, a fi ohun èlò ìgbìn tuntun pò mọ́ àwọn oògùn náà láti dín ìfojúsí wọn kù, a sì ń ṣọ́ àwọn kòkòrò náà láti rí bóyá wọ́n yóò tún dàgbà.

Àpapọ̀ oògùn mẹ́ta yẹn nìkan ni kò ní kòkòrò tí a lè rí lẹ́yìn ọjọ́ 15 tí a tún gbìn wọ́n. Ààlà ìwárí pẹ̀lú ẹ̀rọ amúgbòòrò tí a sọ kéré ju kòkòrò 100,000 lọ, nítorí náà “pípa run pátápátá” túmọ̀ sí pé a kò rí ìdàgbàsókè tuntun pẹ̀lú ẹ̀rọ amúgbòòrò lábẹ́ ìlànà yẹn. Kò túmọ̀ sí ẹ̀rí pé kò sí kòkòrò kan ṣoṣo tó kù, pé oògùn wọ àsopọ̀ ara ẹranko, tàbí pé ènìyàn kan sàn. Ìwé ìwádìí náà fúnra rẹ̀ kìlọ̀ pé kí a má ṣe mú àbájáde náà wá sí ìtọ́jú tààrà.

Àwọn dátà tó wá lẹ́yìn náà nípa àpapọ̀ methylene blue wá láti ìpele ẹ̀rí mìíràn tó rẹlẹ̀ sí i. Ìwé ìwádìí oyè másítà ti 2016 ní Johns Hopkins tí Megan Weitner kọ dán methylene blue wò ní 4 micrograms per milliliter, ìwọ̀n tí a yàn ní fífi iye tó lè wà nínú omi ẹ̀jẹ̀ sọ́kàn, pẹ̀lú àwọn oògùn bí cefuroxime, doxycycline, azithromycin, rifabutin, rifaximin, nitrofurantoin, àti pyrimethamine. A fi àwọn oògùn kàn àwọn kòkòrò tí a gbìn fún ọjọ́ méje, a sì ṣe àyẹ̀wò wọn nípa fífi àwọ̀ sí wọn àti lílo ẹ̀rọ amúgbòòrò. Àwọn àpapọ̀ tí ìwọ̀n agbára láti wà láàyè tó ṣéku, tí a ti ṣàtúnṣe sí ìpìlẹ̀ ìfiwéra, wà ní ìsàlẹ̀ 0.90 ni a pè ní èyí tó ṣiṣẹ́. Bí àpẹẹrẹ, methylene blue pẹ̀lú azithromycin dé 0.88, ó sì sunwọ̀n sí 0.64 nígbà tí a fi cefuroxime kún un, nígbà tí ọ̀pọ̀ àpapọ̀ oògùn mẹ́ta mìíràn dé nǹkan bí 0.69 sí 0.82.

Àwọn wọ̀nyẹn jẹ́ ìdínkù nínú àmì àwọ̀, kì í ṣe pípa gbogbo kòkòrò nínú àgbẹ̀dá run. Ìwé oyè náà kò fi hàn pé àwọn àpapọ̀ methylene blue kò ní kòkòrò tí a lè rí fún ìgbà pípẹ́, ní ọ̀nà tó ṣeé fi wé àbájáde àpapọ̀ daptomycin mẹ́ta. Ó tún jẹ́ ìwé oyè, kì í ṣe àpilẹ̀kọ ìwé ìròyìn ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tí àwọn amòye ẹlẹgbẹ́ ti ṣàyẹ̀wò. Ó lè mú àwọn àròjinlẹ̀ jáde. Kò lè ní ìwọ̀n ẹ̀rí kan náà bí ẹ̀rí ìṣègùn tí a ti ṣe pẹ̀lú ẹgbẹ́ ìfiwéra.

Ìdí nìyí tí a kò fi lè fa “ìlànà methylene blue fún Lyme” jáde láti inú àwọn ìwé wọ̀nyí. Fífi oògùn kàn kòkòrò ní yàrá ìwádìí, tí oògùn náà sì ń yí wọn ká láìdáwọ́ dúró fún ọjọ́ méje, kò sọ ìwọ̀n oògùn fún ènìyàn, ọ̀nà fífúnni, iye àkókò, ìfojúsí nínú àsopọ̀ ara, tàbí ìwọ̀n ìpalára tí a lè gbà. Kò tún dán methylene blue nìkan wò lórí àwọn àbájáde ìṣègùn tí aláìsàn bìkítà nípa wọn, bí ìrora, àárẹ̀, wíwu oríkèé, àwọn àmì nípa ètò iṣan ara, tàbí pípadà àìsàn. Fún ìrànlọ́wọ́ láti ya àwọn ìpele ẹ̀rí wọ̀nyí sọ́tọ̀, wo ìtọ́sọ́nà wa fún kíkà àwọn ohun tí a ń sọ nípa ìwádìí methylene blue.

Láti àwo sí aláìsàn: ìgbésẹ̀ ìṣègùn tí kò sí

Nígbà tí a ń kọ èyí, kò sí ìdánwò tí a pín àwọn olùkópa sí ẹgbẹ́ lọ́nà àìròtẹ́lẹ̀, tàbí ìdánwò tí a tẹ̀ lé àwọn olùkópa sí ọjọ́ iwájú pẹ̀lú ẹgbẹ́ ìfiwéra, tó fi hàn pé methylene blue ń tọ́jú àrùn Lyme. Ohun tó wà nípa ènìyàn ni àwọn ìròyìn tí kò ní ẹgbẹ́ ìfiwéra, nínú èyí tí methylene blue jẹ́ apá kan nínú ètò ìtọ́jú pẹ̀lú ọ̀pọ̀ oògùn.

Àpẹẹrẹ tó ṣe kedere jù ni iṣẹ́ tó ṣe àyẹ̀wò ìtọ́jú àpapọ̀ dapsone láti inú àkọsílẹ̀ ohun tó ti ṣẹlẹ̀, tí Horowitz, Fallon, àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ wọn ṣe, títí kan ìròyìn ti 2023 nípa aláìsàn 25 tí wọ́n ti gba ọ̀pọ̀ ìtọ́jú tẹ́lẹ̀. A ròyìn pé mẹ́jọ nínú 25 kò ní àwọn àmì àìsàn Lyme tó ń bá a lọ mọ́ fún ó kéré tán oṣù mẹ́ta. Ṣùgbọ́n àwọn aláìsàn tún gba dapsone, tetracyclines, rifampin tàbí rifabutin, macrolides, àti nígbà míì àwọn oògùn mìíràn. Kò sí ẹgbẹ́ tó gba methylene blue nìkan, kò sì sí ẹgbẹ́ ìfiwéra tí a pín sí lọ́nà àìròtẹ́lẹ̀. Àwọn ìròyìn ọ̀ràn díẹ̀ tó wá lẹ́yìn náà ní ìṣètò kan náà.

Ìṣètò yẹn lè ṣàpèjúwe àwọn àbájáde. Kò lè sọ pé methylene blue ló fa wọn. Ìlọsíwájú lè jẹ́ nítorí oògùn mìíràn, àpapọ̀ oògùn, bí àìsàn ṣe ń yí padà fúnra rẹ̀, ipa ìgbàgbọ́ pé a ti gba ìtọ́jú, àbójútó tó sún mọ́ni sí i, tàbí yíyan àwọn aláìsàn tí ó ṣeé ṣe kí ipò wọn sunwọ̀n. Tábìlì kan mú àlàfo náà ṣe kedere.

Nítorí náà, àpẹẹrẹ náà ni àyẹ̀wò àkọ́kọ́, pẹ̀lú àpapọ̀ oògùn nínú ìwé oyè, pẹ̀lú àwọn ìròyìn ọ̀pọ̀ oògùn tí kò ní ẹgbẹ́ ìfiwéra. Àtẹ̀lé yẹn rẹlẹ̀ ju ipa ìtọ́jú tí a ti fi hàn nínú ìdánwò ìṣègùn lọ.

Kò sí ìdáhùn tó dá lórí ẹ̀rí fún bí ó ṣe yẹ kí a pẹ́ tó ní lílo rẹ̀

Ó ṣeé lóye ìfẹ́ láti wá “bí ó ṣe yẹ kí a pẹ́ tó ní lílo methylene blue fún Lyme”. Àwọn àmì àìsàn tó ń bá a lọ ń mú ìkánjú láti ṣe ohun kan wá. Ṣùgbọ́n ìbéèrè nípa iye àkókò lílo rò pé a ti mọ ìwọ̀n oògùn tó ń ṣiṣẹ́, kò sì sí ìdánwò tó ti fìdí èyí múlẹ̀ fún Lyme.

Methylene blue jẹ́ oògùn tó ń ṣiṣẹ́ káàkiri ara, ó sì ní àwọn ààlà gidi. Àkọlé oògùn ìwé-àṣẹ dókítà ní U.S. fún methemoglobinemia tí a kò bí ènìyàn pẹ̀lú ṣàpèjúwe 1 mg per kg tí a fi ńlá sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ láàárín ìṣẹ́jú 5 sí 30, àrùn mìíràn, ọ̀nà fífúnni mìíràn, àti ète mìíràn tí a kò lè tún lò gẹ́gẹ́ bí ìwọ̀n oògùn fún Lyme. Àkọlé náà ní ìkìlọ̀ nínú àpótí nípa àrùn àpapọ̀ àmì serotonin nígbà tí a bá so methylene blue pọ̀ mọ́ àwọn oògùn tó ń ṣiṣẹ́ lórí serotonin, pàápàá SSRIs, SNRIs, àti àwọn oògùn tó ń dènà MAO, ó sì sọ pé a kò gbọ́dọ̀ lò ó nígbà àìtó G6PD nítorí ewu àìtó ẹ̀jẹ̀ tí ìparun àwọn sẹ́ẹ̀lì pupa ń fa. Ẹnikẹ́ni tó ń ronú nípa lílo rẹ̀ nílò kí òṣìṣẹ́ ìṣègùn ṣe àyẹ̀wò àwọn oògùn rẹ̀, ipò G6PD, oyún, iṣẹ́ kíndìnrín, àti ìbáṣiṣẹ́pọ̀ àwọn oògùn. Àkótán wa nípa ààbò àti bí a ṣe ń mú un ṣàlàyé ìdí tí mímọ́ èròjà àti àbójútó ìṣègùn fi ṣe pàtàkì ṣáájú lílo èyíkéyìí tó ń ṣiṣẹ́ káàkiri ara.

Fún àwọn àmì àìsàn tó ń bá a lọ lẹ́yìn ìtọ́jú Lyme tí a dámọ̀ràn, láìsí ẹ̀rí tí a lè wọn pé àkóràn tuntun wà tàbí pé ìtọ́jú kùnà, ìtọ́nisọ́nà IDSA dámọ̀ràn pé kí a má ṣe fi ìtọ́jú apakòkòrò míì kún un, ó sì sọ pé kò sí ẹ̀rí ìṣègùn tó ṣètìlẹ́yìn fún àwọn ètò ìtọ́jú tó dojú kọ àwọn sẹ́ẹ̀lì tó ń fara da oògùn tàbí àwọn fọ́ọ̀mù tí ìrísí wọn yàtọ̀ ní pàtó. Èyí kò sẹ́ pé àwọn sẹ́ẹ̀lì tó ń fara da oògùn wà nínú àwo. Ó ń sọ pé a kò tíì fìdí àsopọ̀ sí ìtọ́jú aláìsàn múlẹ̀.

Ọ̀nà tó wúlò láti ka ohun tí ẹnikan bá sọ tí o tún pàdé ni láti béèrè ìbéèrè mẹ́ta. Ṣé àbájáde náà wà nínú kòkòrò tí a gbìn sínú omi ìgbìn, nínú ẹranko, tàbí nínú aláìsàn? Ṣé a dán methylene blue wò nìkan, tàbí nínú àpapọ̀ ọ̀pọ̀ oògùn nìkan? Ṣé ohun tí a wọn jẹ́ ìdàgbàsókè tuntun nínú àwo, tàbí bíbọ̀ sípò nínú ènìyàn? Bí àwọn ìdáhùn bá jẹ́ àwo, àpapọ̀, àti ìdàgbàsókè tuntun, ìwádìí náà ń mú àròjinlẹ̀ jáde. Kì í ṣe ìlànà ìtọ́jú.