Búlúù mẹtilínì, Nrf2, àti ìṣẹ̀dá mitokóńdríà: ohun tí a wọn àti ohun tó ṣì jẹ́ àbá

Gbólóhùn kan máa ń fara hàn léraléra nínú àwọn àkọsílẹ̀ nípa búlúù mẹtilínì: ó ń mú Nrf2 ṣiṣẹ́, ó sì ń dá mitokóńdríà tuntun. Gbólóhùn náà dà bí ìsọ kan ṣoṣo, ṣùgbọ́n ó ní èrò méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ nínú, tí a kẹ́kọ̀ọ́ nínú àwọn ètò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, pẹ̀lú irú ẹ̀rí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Àkọ́kọ́ jẹ́ ipa ọ̀nà ìfiránṣẹ́ àmì, olùmọ̀ kan tó ń mú àwọn àbùdá ààbò ṣiṣẹ́. Èkejì jẹ́ ètò ìkọ́lé, bí sẹ́ẹ̀lì ṣe ń ṣe àwọn ẹ̀rọ mitokóńdríà sí i. Àmì kan lè bẹ̀rẹ̀ ìkọ́lé, ṣùgbọ́n fífi hàn pé àmì náà ti ṣiṣẹ́ kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú fífi hàn pé a ti kọ́ ilé náà, fífi hàn pé ohun èlò ìkọ́lé pọ̀ sí i sì kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú fífi hàn pé ìpèsè agbára dára sí i. Àpilẹ̀kọ yìí ya àwọn ohun mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí sọ́tọ̀.

Èrò Nrf2: olùmọ̀ kan, kì í ṣe apata ààbò

Nrf2 (olùṣàkóso 2 tó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú olùṣàkóso erítírọ́ọ̀dì 2 inú arin sẹ́ẹ̀lì) jẹ́ olùṣàkóso ìdàkọ àbùdá, prótíìnì kan tí iṣẹ́ rẹ̀ ni láti mú àwọn àbùdá ṣiṣẹ́. Ní ipò ìsinmi, prótíìnì olùmọ̀ kan tí a ń pè ní Keap1 máa ń dì í mú nínú sáítọ́pílásímù, ó sì máa ń fà á lé ètò ìsọ̀nù sẹ́ẹ̀lì lọ́wọ́ kí ó lè máa parun láìdáwọ́dúró. Nígbà tí àwọn olùfọ́ksídẹ́ṣọ̀nù tàbí àwọn elẹ́kítírófáìlì bá yí àwọn sístínì tó máa ń fèsì lórí Keap1 padà, ìsọ̀nù náà á dáwọ́ dúró. Nrf2 tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣe á kójọ, á wọ inú arin sẹ́ẹ̀lì, á so pọ̀ pẹ̀lú àwọn prótíìnì Maf kékeré, á sì dì mọ́ àwọn ọ̀wọ́ DNA tí a ń pè ní àwọn èròjà ìdáhùn sí ìfọ́ksídẹ́ṣọ̀nù. Ìdìmú yẹn ń mú ọ̀pọ̀ àwọn àbùdá ààbò ṣiṣẹ́.

Àwọn ìwọ̀n àbájáde tí a mọ̀ dáadáa fún ipa ọ̀nà yìí ṣe pàtó. NQO1 (díhaídírógénésì quinone NAD(P)H 1) àti TrxR1 (rídọ́ktésì thioredoxin 1) wà lára àwọn àbùdá àfojúsùn Nrf2 tí a lè gbẹ́kẹ̀ lé jù. Ó rọrùn láti mú HO-1 (ọ́ksígénésì heme-1) ṣiṣẹ́ gidigidi, ṣùgbọ́n ó tún ń fèsì sí àwọn olùṣàkóso mìíràn. Àwọn ensáímù bí SOD àti catalase jẹ́ ara ẹ̀rọ tó ń tako ìfọ́ksídẹ́ṣọ̀nù, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ àwọn olùṣàkóso ìdàkọ àbùdá ló ń ṣàkóso iye wọn, nítorí náà ìbísí SOD nìkan kò fi hàn pé Nrf2 ló fà á. Ẹ̀rí tó sún mọ́ ìṣẹ̀lẹ̀ ìfiránṣẹ́ àmì jù ni ìkójọpọ̀ Nrf2 inú arin sẹ́ẹ̀lì, ìmúṣiṣẹ́ ètò afihàn ARE, tàbí ìmúṣiṣẹ́ àwọn àfojúsùn tí a mọ̀ dáadáa tí ó ń pòórá nígbà tí a bá yọ Nrf2 kúrò. Gbogbo ohun yòókù, ìpele olùfọ́ksídẹ́ṣọ̀nù tó dín kù, ìwàláàyè tó dára sí i lábẹ́ másùnmáwo, glutathione tó pọ̀ sí i, jẹ́ àbájáde tó wá lẹ́yìn náà tí ọ̀pọ̀ ipa ọ̀nà lè mú wá.

Àbájáde búlúù mẹtilínì àkọ́kọ́ nínú ìtàn yìí sún mọ́ ìbẹ̀rẹ̀ ìtẹ̀lé ẹ̀rí yẹn. Àwọn sẹ́ẹ̀lì fibroblast tí a fi sí búlúù mẹtilínì ní ìpele nanomolar fi ìdádúró ìdarúgbó sẹ́ẹ̀lì hàn, pẹ̀lú iye àkójọpọ̀ IV tó ga sí i, lílo atẹ́gùn tó pọ̀ sí i, àti ìmúṣiṣẹ́ àwọn ensáímù phase-2 TrxR1 àti NQO1, gẹ́gẹ́ bí a ṣe ròyìn nínú ìwádìí tó kọ́kọ́ so búlúù mẹtilínì mọ́ ìmúgbòòrò iṣẹ́ mitokóńdríà àti ìdádúró ìdarúgbó sẹ́ẹ̀lì. TrxR1 àti NQO1 gan-an ni àwọn àfojúsùn Nrf2 tí a mọ̀ dáadáa tí òǹkàwé tó ń ṣọ́ra fẹ́ rí. Ohun tí ìwádìí náà kò fi hàn ni ìṣẹ̀lẹ̀ ìfiránṣẹ́ àmì fúnra rẹ̀: kò sí ìwọ̀n Nrf2 inú arin sẹ́ẹ̀lì, kò sí ètò afihàn ARE, kò sì sí àyẹ̀wò ìfiwéra tí a ti pa àbùdá Nrf2 rẹ́. Nítorí náà, ìtumọ̀ tó jẹ́ olóòótọ́ ni pé búlúù mẹtilínì ń mú àwọn àbùdá àfojúsùn Nrf2 tí a mọ̀ ṣiṣẹ́ nínú ètò yìí, èyí tó bá ìmúṣiṣẹ́ Nrf2 mu ṣùgbọ́n tí kò fi Nrf2 sọ́tọ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun tó fà á. Ìmúṣiṣẹ́ àbùdá àfojúsùn kan jẹ́ ìgbésẹ̀ kan lẹ́yìn ibi tí ìyípadà náà ti bẹ̀rẹ̀.

Èrò ìṣẹ̀dá mitokóńdríà: ètò kan pẹ̀lú ibi àyẹ̀wò mẹ́ta

Ìṣẹ̀dá mitokóńdríà jẹ́ ètò tí sẹ́ẹ̀lì ń lò láti mú agbára iṣẹ́ mitokóńdríà pọ̀ sí i. Ìtẹ̀lé rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ṣe kọ ọ́ nínú ìwé ẹ̀kọ́ kọjá ibi àyẹ̀wò mẹ́ta. Àkọ́kọ́, olùmúṣiṣẹ́pọ̀ PGC-1alpha ń mú ètò náà bẹ̀rẹ̀. Èkejì, àwọn olùṣàkóso ìdàkọ àbùdá inú arin sẹ́ẹ̀lì (èyí tó lè fa ìdàrúdàpọ̀ ni pé ọ̀kan ń jẹ́ NRF1, olùṣàkóso ìmí sẹ́ẹ̀lì inú arin 1, prótíìnì tó yàtọ̀ sí Nrf2) ń mú kí àwọn àbùdá mitokóńdríà ṣiṣẹ́, pẹ̀lú TFAM, tó ń tọ́jú DNA mitokóńdríà tí ó sì ń ṣe ẹ̀dà rẹ̀. Ẹ̀kẹta, sẹ́ẹ̀lì á ní àkójọpọ̀ àbùdá mitokóńdríà púpọ̀ sí i àti ẹ̀rọ ìmí sẹ́ẹ̀lì púpọ̀ sí i, tí a lè wọn gẹ́gẹ́ bí iye ẹ̀dà mtDNA, iṣẹ́ citrate synthase, tàbí bí àwọn àkójọpọ̀ ìmí sẹ́ẹ̀lì ṣe pọ̀ tó àti bí wọ́n ṣe ń ṣiṣẹ́ tó.

Ibi àyẹ̀wò kọ̀ọ̀kan ń fúnni ní ìsọ tó lágbára tàbí tó kéré ju ti èyí tó ṣáájú lọ. PGC-1alpha tàbí RNA ońṣẹ́ TFAM tó pọ̀ sí i fi hàn pé a béèrè fún ètò náà, kì í ṣe pé ó ti parí. mtDNA tó pọ̀ sí i tàbí prótíìnì àkójọpọ̀ IV tó pọ̀ sí i fi ohun èlò púpọ̀ sí i hàn, ṣùgbọ́n mitokóńdríà tí a tún ṣe lè ní ìrísí kan náà. Ìmí sẹ́ẹ̀lì tó dára sí i, lílo atẹ́gùn tó pọ̀ sí i tàbí iṣẹ́ àkójọpọ̀ tó pọ̀ sí i, fi hàn pé iṣẹ́ ti yí padà, ṣùgbọ́n iṣẹ́ lè sunwọ̀n sí i láìsí mitokóńdríà tuntun rárá. Ìsọ ìṣẹ̀dá mitokóńdríà tó lágbára ń ṣàkópọ̀ gbogbo mẹ́tẹ̀ẹ̀ta: olùṣàkóso, iye ohun èlò, àti iṣẹ́.

Ìwádìí tó tẹ̀lé lórí fibroblast tọ̀ lé ọ̀pọ̀ jù lọ nínú ìtẹ̀lé yẹn. Nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì IMR90 ènìyàn tí a fi 100 nanomolar búlúù mẹtilínì sí, ìpín NAD sí NADH ga fún ìgbà díẹ̀ láàárín 15 ìṣẹ́jú, ó sì padà sí ìpele ìbẹ̀rẹ̀ láàárín ọjọ́ kan. Àmì agbára tó wà fún ìgbà díẹ̀ yẹn ni fífi phosphate mọ́ AMPK, olùmọ̀ agbára, fún ìgbà díẹ̀ tẹ̀ lé; lẹ́yìn náà ni ìmúṣiṣẹ́ PGC-1alpha àti SURF1, prótíìnì tí a nílò láti kó àkójọpọ̀ IV tó ń ṣiṣẹ́ jọ. Iṣẹ́ àkójọpọ̀ IV fẹ́rẹ̀ẹ́ di ìlọ́po méjì, àwọn olùfọ́ksídẹ́ṣọ̀nù sẹ́ẹ̀lì dín kù ní nǹkan bí 28 percent, àwọn tẹ́lọ́míà sì ń jẹ díẹ̀díẹ̀ lọ lọ́ra sí i. Gbogbo ìtẹ̀lé náà wà nínú ìwé ìwádìí tó so iṣẹ́ redox búlúù mẹtilínì mọ́ AMPK àti ìṣẹ̀dá mitokóńdríà.

Àlàyé méjì nínú ìwé yẹn yẹ fún àfiyèsí nítorí pé wọ́n jẹ́ irú àlàyé tí a sábà máa ń fi sílẹ̀. Àkọ́kọ́, bí ìmúṣiṣẹ́ náà ṣe rí ṣe pàtàkì ju pé ó ṣẹlẹ̀ lásán lọ: búlúù mẹtilínì mú AMPK ṣiṣẹ́ fún ìgbà díẹ̀, nígbà tí oògùn ìfiwéra AICAR mú un ṣiṣẹ́ lọ́jọ́ pípẹ́, olùmúṣiṣẹ́ fún ìgbà díẹ̀ náà sì munadoko ní dídá ìdarúgbó sẹ́ẹ̀lì dúró ní nǹkan bí ìlọ́po mẹ́jọ. Nítorí náà, ìsọ bíi “búlúù mẹtilínì ń mú AMPK ṣiṣẹ́” kò pé; ìsọ pàtàkì ni pé ó ń mú AMPK ṣiṣẹ́ fún ìgbà díẹ̀, ìfiwéra náà sì dámọ̀ràn pé ìmúṣiṣẹ́ ọlọ́jọ́ pípẹ́ kò ṣe iṣẹ́ kan náà. Èkejì, búlúù mẹtilínì kò yí ìyípo sẹ́ẹ̀lì padà, èyí tó mú àlàyé mìíràn tó rọrùn jù kúrò: pé àwọn sẹ́ẹ̀lì kàn ń pín lọ́ra sí i, tí wọ́n sì dà bí ẹni pé wọ́n kéré sí i nítorí rẹ̀.

Ẹ̀ka eku: ìhùwàsí, àkójọpọ̀ àbùdá, àti ohun ìbẹ̀rẹ̀ tó mọ̀ọ́mọ̀ dà bí ohun tó tako ara rẹ̀

Ẹgbẹ́ kan tó ń kẹ́kọ̀ọ́ àwọn eku àárín ọjọ́ orí gbé iṣẹ́ tí a ṣe lórí sẹ́ẹ̀lì tí a ń tọ́ dàgbà sí ara àwọn ẹranko. Lẹ́yìn ọjọ́ 60 tí wọ́n fi ń gba búlúù mẹtilínì ní ẹnu, àwọn eku tí a fún un ní ó pa púpọ̀ sí i lára agbára ìfaradà ara wọn àti ìhùwàsí ìwádìí àyíká mọ́, wọ́n sì fi ìhùwàsí tó dà bí ìṣàníyàn hàn díẹ̀ ju àwọn eku àgbà tí a kò fún un ní lọ. Nínú àsopọ̀ ọpọlọ, àwọn àbùdá tí ìdarúgbó ti tẹ̀ mọ́lẹ̀, NRF1, TFAM, SOD2, àti ẹ̀ka àkójọpọ̀ IV COX1, padà sún mọ́ ìpele àwọn eku tó dàgbà ṣùgbọ́n tí kò tíì darúgbó, iye ẹ̀dà mtDNA sì pọ̀ sí i. Àwọn àbájáde wọ̀nyẹn, ìhùwàsí pẹ̀lú olùṣàkóso àti bí àkójọpọ̀ àbùdá ṣe pọ̀ tó, ni a ròyìn nínú ìwádìí eku àárín ọjọ́ orí lórí búlúù mẹtilínì àti ìṣẹ̀dá mitokóńdríà ọpọlọ.

Ohun tí a dábàá pé ó bẹ̀rẹ̀ ètò náà ni apá tó fani mọ́ra, nítorí pé ó tako ìtàn tó rọrùn pé búlúù mẹtilínì jẹ́ ohun tó ń tako ìfọ́ksídẹ́ṣọ̀nù. Àwọn eku tí a fún un ní fi ìṣẹ̀dá àwọn ẹ̀yà atẹ́gùn tó máa ń fèsì púpọ̀ sí i hàn nínú mitokóńdríà ọpọlọ, pàápàá pẹ̀rọ́ksáìdì haídírógẹ́nì. Àbá àwọn òǹkọ̀wé ni pé: àmì pẹ̀rọ́ksáìdì kékeré kan ló ń mú ipa ọ̀nà Nrf2 ṣiṣẹ́, èyí tó ń mú ètò ìṣẹ̀dá mitokóńdríà ṣiṣẹ́ lẹ́yìn náà. Nínú àwòṣe yìí, búlúù mẹtilínì ń gbé ìfọ́ksídẹ́ṣọ̀nù lárugẹ ní ìgbésẹ̀ ìbẹ̀rẹ̀, ó sì ń tako ìfọ́ksídẹ́ṣọ̀nù ní ìgbésẹ̀ àbájáde, àpẹẹrẹ tí àwọn amòye ìmọ̀ oògùn ń pè ní hormesis, níbi tí másùnmáwo kékeré ti ń mú ààbò tó tóbi ju másùnmáwo náà lọ wá. A kò dán an wò tààrà bóyá ìbísí pẹ̀rọ́ksáìdì yẹn ló fa ìmúṣiṣẹ́ Nrf2 ní tòótọ́; ó jẹ́ ìsopọ̀ tí a dábàá, kì í ṣe ìsopọ̀ tí a wọn.

Ìwádìí ẹlẹgbẹ́ kan láti ọ̀dọ̀ ẹgbẹ́ kan náà dán apá ààbò àbá yẹn wò lábẹ́ ipò líle. Nínú mitokóńdríà ọpọlọ tí a yà sọ́tọ̀, búlúù mẹtilínì mú ìṣẹ̀dá pẹ̀rọ́ksáìdì haídírógẹ́nì pọ̀ sí i ní ìfojúsọ́nà tó kéré tó 50 nanomolar, síbẹ̀ àwọn ìfojúsọ́nà tí a ń lò fún ìtọ́jú kò fa ìbàjẹ́ kankan sí DNA mitokóńdríà tí a lè rí. Ní 100 micromolar nìkan, tó ga gan-an ju ìpele ìtọ́jú lọ, ni àwọn àjákù mtDNA tí a yàn fi ìbàjẹ́ hàn, àpapọ̀ àwọ̀ 20 micromolar pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀ pupa sì ṣe atẹ́gùn singlet tó ba mtDNA jẹ́ káàkiri, èyí tó jẹ́ ìhùwàsí àwọ̀ náà gẹ́gẹ́ bí ohun tí ìmọ́lẹ̀ ń mú ṣiṣẹ́ tí a mọ̀, dípò iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oògùn nínú òkùnkùn. Fífi í sí i ṣáájú tilẹ̀ dáàbò bo mitokóńdríà apá ìsàlẹ̀ àárín ọpọlọ lọ́wọ́ ìbàjẹ́ mtDNA tí rotenone fà. Àlàyé ìdáhùn sí iye tí a lò àti àwọn àyẹ̀wò ìfiwéra fún ìbàjẹ́ sí ohun èlò àbùdá wà nínú ìwádìí lórí ìṣẹ̀dá pẹ̀rọ́ksáìdì búlúù mẹtilínì tí kò ba ohun èlò àbùdá jẹ́.

Ohun tí a wọn àti ohun tí a dábàá: kíkà àwòrán náà

A ya àwòrán ipa ọ̀nà tó wà nísàlẹ̀ fún àpilẹ̀kọ yìí láti tẹnu mọ́ ìyàtọ̀ tí ọ̀rọ̀ náà ti ń ṣe. Àwọn àpótí tí ààlà wọn jẹ́ ìlà tí kò gé jẹ́ àwọn ìgbésẹ̀ tí ẹ̀rí ìdánwò tààrà wà fún nínú àwọn ìwé ìwádìí búlúù mẹtilínì: ìyípo redox tó ń yí NAD/NADH padà, fífi phosphate mọ́ AMPK fún ìgbà díẹ̀, ìmúṣiṣẹ́ PGC-1alpha àti SURF1, iṣẹ́ àkójọpọ̀ IV tó ga sí i, ìmúṣiṣẹ́ NQO1 àti TrxR1, ìpadà iṣẹ́ àwọn àbùdá ìṣẹ̀dá mitokóńdríà àti iye ẹ̀dà mtDNA nínú ọpọlọ eku, àti ìbísí pẹ̀rọ́ksáìdì láìsí ìbàjẹ́ mtDNA ní àwọn iye tí a ń lò fún ìtọ́jú. Àwọn àpótí tí ààlà wọn jẹ́ ìlà onídásì jẹ́ àwọn ìsopọ̀ tí a dábàá: Keap1 tó ń mọ àmì pẹ̀rọ́ksáìdì, ìkójọpọ̀ Nrf2 inú arin sẹ́ẹ̀lì tó ń mú àwọn àbùdá ààbò ṣiṣẹ́, àti ọfà ìdí-àti-àbájáde láti ìmúṣiṣẹ́ Nrf2 sí ètò ìṣẹ̀dá mitokóńdríà. Àwọn ìgbésẹ̀ onídásì wọ̀nyẹn ṣeé ṣe, wọ́n bá dátà mu, wọ́n sì jẹ́ ìmọ̀ ẹ̀dá tí a mọ̀ dáadáa nínú ìwé ẹ̀kọ́, ṣùgbọ́n nínú àwọn ìwé ìwádìí wọ̀nyí, a kò wọn wọ́n pẹ̀lú àwọn àyẹ̀wò ìfiwéra (Nrf2 inú arin sẹ́ẹ̀lì, àwọn ètò afihàn ARE, pípa àbùdá Nrf2 rẹ́) tó lè gbé wọn sí ipò àpótí tí ìlà wọn kò gé.

Ìdàrúdàpọ̀ mẹ́ta ń hàn gbangba nígbà tí àwòrán náà bá wà níwájú rẹ. Àkọ́kọ́, NRF1 àti Nrf2 jẹ́ prótíìnì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tí orúkọ wọn fẹ́rẹ̀ẹ́ jọra; ìwádìí eku náà wọn olùṣàkóso ìmí sẹ́ẹ̀lì inú arin 1, olùṣàkóso ìṣẹ̀dá mitokóńdríà, kì í ṣe olùṣàkóso ìdàkọ àbùdá tó ń tako ìfọ́ksídẹ́ṣọ̀nù, dída wọn pọ̀ sì ń sọ gbogbo àwòrán náà di kókó kan ṣoṣo. Èkejì, iṣẹ́ àbùdá jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn náà, kì í ṣe òpin rẹ̀; ìpadà àwọn ìfiránṣẹ́ TFAM tàbí COX1 ṣe àtìlẹ́yìn fún ìbéèrè ìṣẹ̀dá mitokóńdríà, nígbà tí iye ẹ̀dà mtDNA àti iṣẹ́ àkójọpọ̀ IV jẹ́ ẹ̀rí pé a mú ìbéèrè náà ṣẹ. Ẹ̀kẹta, àbájáde tó ń tako ìfọ́ksídẹ́ṣọ̀nù kò fi ipa ọ̀nà Nrf2 múlẹ̀; ìdínkù olùfọ́ksídẹ́ṣọ̀nù 28 percent nínú fibroblast àti ààbò lọ́wọ́ rotenone nínú eku jẹ́ àbájáde gidi tó wá lẹ́yìn náà, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ ipa ọ̀nà ló ń pàdé níbi àwọn àbájáde wọ̀nyẹn.

Ohun tó lè sọ àpótí onídásì di àpótí tí ìlà rẹ̀ kò gé

Àwọn ìdánwò tí kò sí jẹ́ àwọn ìdánwò tí a máa ń ṣe déédéé. Wíwọ̀n prótíìnì Nrf2 inú arin sẹ́ẹ̀lì lẹ́yìn fífi búlúù mẹtilínì sí i, pẹ̀lú ìtẹ̀lé àkókò tó bá àmì AMPK fún ìgbà díẹ̀ mu, yóò dán an wò bóyá ẹ̀ka méjèèjì ń ṣiṣẹ́ pọ̀ ní tòótọ́, gẹ́gẹ́ bí àbá ìmúṣiṣẹ́ ní àkókò kan náà ṣe sọ. Ètò afihàn tí ARE ń darí yóò jẹ́rìí sí iṣẹ́ ìdàkọ àbùdá, dípò kí a máa fi àwọn àbùdá àfojúsùn fà á yọ. Títún àwọn ìwọ̀n àbájáde ìṣẹ̀dá mitokóńdríà ṣe nígbà tí a bá dín Nrf2 kù tàbí pa á rẹ́ yóò dán ọfà ìdí-àti-àbájáde náà wò tààrà: bí ìmúṣiṣẹ́ àkójọpọ̀ IV àti ìbísí mtDNA bá ṣì wà láìsí Nrf2, ìsopọ̀ náà kò tọ́, ẹ̀ka AMPK nìkan sì ló ń mú àbájáde náà wá. Ní apá ẹranko, ìwádìí fífúnni ní iye oògùn lọ́jọ́ pípẹ́ pẹ̀lú ibi àyẹ̀wò mẹ́ta kan náà, olùṣàkóso, iye ohun èlò, iṣẹ́, yóò dán an wò bóyá ètò náà ń bá a lọ ní ṣíṣiṣẹ́ tàbí ó ń ṣàtúnṣe sí ipò náà. Títí di ìgbà náà, ìmúṣiṣẹ́ àwọn ipa ọ̀nà agbára àti ààbò ní àkókò kan náà ṣì jẹ́ ohun tí àwọn òǹkọ̀wé rẹ̀ pè é: ohun pàtàkì tó ṣeé ṣe, kì í ṣe ọ̀nà iṣẹ́ tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀.

Àwọn òǹkàwé tó wá láti inú ìmọ̀ oògùn tó gbòòrò lè fẹ́ àlàyé tó yí ọ̀rọ̀ náà ká: bí búlúù mẹtilínì ṣe ń gbé àwọn elẹ́kítírónì lọ síwá-sẹ́yìn ní ìpele mitokóńdríà, àwọn ohun mìíràn tí ó ń ṣe sí mitokóńdríà àti agbára sẹ́ẹ̀lì, ibi tí àwọn àbájáde ìdarúgbó sẹ́ẹ̀lì wà nínú ìwádìí ìdarúgbó, bí àwọn ìsọ ìṣẹ̀dá mitokóńdríà ṣe ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú iṣẹ́ agbára ìrònú, àti àkọsílẹ̀ ààbò tó ń fi ààlà sí gbogbo ìjíròrò iye tí a ń lò. Ọ̀kọ̀ọ̀kan nínú wọn jẹ́ èrò ọ̀tọ̀ pẹ̀lú ẹ̀rí tirẹ̀, ọ̀kọ̀ọ̀kan sì yẹ fún irú ìyàtọ̀ láàárín ohun tí a wọn àti ohun tí a dábàá tí àpilẹ̀kọ yìí ṣe fún Nrf2.