لايم كېسىلى ئۈچۈن مېتىلېن كۆكى: تەجرىبىخانا نەتىجىلىرى ۋە كلىنىكىلىق دەلىللەر

ئۆستۈرۈش قاچىسى بىمار ئەمەس. بۇ پەرق مېتىلېن كۆكى ۋە لايم كېسىلى ھەققىدىكى دېگۈدەك بارلىق قاراشلارنى چۈشەندۈرۈپ بېرىدۇ.

ئىككى ئوقۇرمەننىڭ ئوخشاش بىر جۈملىنى كۆرگەنلىكىنى تەسەۋۋۇر قىلىڭ: تەتقىقاتچىلار بىر دورا بىرىكمىسى ئارقىلىق لايم باكتېرىيەسىنى «يوقىتىۋەتكەن». بىر ئوقۇرمەن بۇنى ئەينەك قاچىدا ئىككى ھەپتە باكتېرىيە كۆرۈلمىگەن، دەپ چۈشىنىدۇ. يەنە بىرى بولسا ھارغىن بىمارلار ساقايغان، دەپ چۈشىنىدۇ. ھەر ئىككى چۈشەنچە تەبىئىي تۇيۇلىدۇ. ئەمما پەقەت بىرىنچىسىلا تەجرىبىخانا تەجرىبىسىدە ئۆلچەنگەن نەتىجىگە ماس كېلىدۇ.

بۇ ماقالە بۇ ئىككى ئۇقۇمنى ئايرىپ كۆرسىتىدۇ. ئۇ مېتىلېن كۆكىنىڭ تەجرىبىخانا ئۆستۈرمىلىرىدىكى Borrelia burgdorferi غا قانداق تەسىر قىلغانلىقىنى، بىمارلارنىڭ مۇرەككەپ داۋالاش تەرتىپلىرىگە كىرگۈزۈلگەندە نېمە يۈز بەرگەنلىكىنى ۋە نېمە ئۈچۈن بۇ ئىككى خىل نەتىجىنىڭ ھېچقايسىسى لايم ئۈچۈن مېتىلېن كۆكىنى قانچىلىك ئۇزاق ئىستېمال قىلىش كېرەكلىكىگە جاۋاب بېرەلمەيدىغانلىقىنى كۆزدىن كەچۈرىدۇ.

لايم باكتېرىيەدىن كېلىپ چىقىدۇ، شۇڭا پارازىتلارغا دائىر دەلىللەرنى ئۇنىڭغا كۆچۈرۈپ قوللانغىلى بولمايدۇ

لايم كېسىلىنى چىكەن ئارقىلىق تارقىلىدىغان، بۇرمىسىمان شەكىللىك باكتېرىيە Borrelia burgdorferi كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. IDSA، AAN ۋە ACR نىڭ 2020-يىللىق لايم يېتەكچىسىدە تەسۋىرلەنگىنىدەك، ئۆلچەملىك داۋالاشتا دوكسىسىكلىن، ئاموكسىسىللىن ياكى سېفۇرۇكسىم قاتارلىق باكتېرىيەگە قارشى دورىلار ئىشلىتىلىدۇ.

بۇنىڭ باكتېرىيە ئىكەنلىكى مۇھىم، چۈنكى مېتىلېن كۆكىنىڭ پارازىتلارغا قارشى ئىشلىتىلىشىنىڭ ئۆزىگە خاس تارىخى بار. ئۇ بەزگەك پارازىتلىرىغا قارشى تەتقىق قىلىنغان، بەزىدە لايم بىلەن بىرگە كۆرۈلۈشى مۇمكىن بولغان، چىكەن ئارقىلىق تارقىلىدىغان بابېزىيە پارازىتى ئۈچۈنمۇ مۇھاكىمە قىلىنىدۇ. پارازىتقا قارشى ئېرىشىلگەن نەتىجە بوررېلىياغا قارشى ئوخشاش مېخانىزم بارلىقىنى ئىسپاتلىمايدۇ. بۇ جانلىقلار قۇرۇلۇشى، مېتابولىزمى، دورا نىشانلىرى ۋە بەدەننىڭ يۇقۇملاندۇرىدىغان قىسمى جەھەتتە پەرقلىنىدۇ. مېتىلېن كۆكىنىڭ ھۈجەيرىلەردە قانداق تەسىر كۆرسىتىدىغانلىقى ھەققىدىكى ئومۇمىي بايانىمىزمۇ بۇ نۇقتىنى ئومۇمىي شەكىلدە ئوتتۇرىغا قويىدۇ: ئوكسىدلىنىش-قايتۇرۇلۇش پائالىيىتىنىڭ دائىرىسى كەڭ، ئەمما بىئولوگىيەلىك نەتىجە يەنىلا جانلىق ۋە مۇھىتقا باغلىق.

شۇڭا ئىككى سوئالنى ئايرىپ قاراش كېرەك. بىرىنچىسى، مېتىلېن كۆكى كونترول قىلىنغان ئۆستۈرمىدە بوررېلىياغا قانداق تەسىر قىلىدۇ؟ ئىككىنچىسى، لايم كېسىلى بار كىشىلەردە نېمە يۈز بېرىدۇ؟ بۇ ماقالىنىڭ قالغان قىسمى مۇشۇ تەرتىپ بويىچە داۋاملىشىدۇ.

ساقلىنىپ قالغۇچى ھۈجەيرىلەر تېخىمۇ كۈچلۈك بىر سورت ئەمەس، بەلكى بىر ھالەتتۇر

ئانتىبىيوتىكلار كۆپىنچە بوررېلىيانىڭ زور قىسمىنى تېز ئۆلتۈرۈپ، دورىغا بەرداشلىق بېرەلەيدىغان ئاز بىر توپىنى قالدۇرىدۇ. تەتقىقاتچىلار بۇ ھايات قالغان ھۈجەيرىلەرنى قايتا ئۆستۈرگەندە، ئۇلارنىڭ كېيىنكى ئەۋلادلىرى ئادەتتە دورىغا يەنە سەزگۈر بولغان. بۇ ئەندىزە ئېرسىي دورا قارشىلىقىدىن كۆرە، قايتا ئۆزگىرىشچان فىزىئولوگىيەلىك ھالەتنى كۆرسىتىدۇ. بۇنىڭ ئېنىق نامايەندىسى شارما ۋە خىزمەتداشلىرىنىڭ ئىككى باسقۇچلۇق ئۆلتۈرۈش ۋە ساقلىنىپ قالغۇچى ھۈجەيرىلەرنىڭ قايتا ئۆسۈشى ھەققىدىكى تەتقىقاتىدا كۆرۈلىدۇ.

ئەمەلىيەتتە، ياش لوگارىفملىق ئۆسۈش باسقۇچىدىكى ئۆستۈرمىلەر ئاساسەن ھەرىكەتچان سپىروخېتالارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ ۋە ئۆلچەملىك دورىلارغا ئاسانراق ئىنكاس قايتۇرىدۇ. يېشى چوڭراق تۇراقلىق باسقۇچتىكى ئۆستۈرمىلەردە يۇمىلاق تەنچە شەكىللىرى ۋە توپلاشقان مىكروكولونىيە شەكىللىرى كۆپرەك بولۇپ، ئوخشاش دورىلارغا تېخىمۇ ياخشى بەرداشلىق بېرىدۇ. بۇ سۆزلەر قاچا ئىچىدىكى شەكىل ۋە ئۆسۈش شارائىتىنى تەسۋىرلەيدۇ. ئۇلار ئوخشاش شەكىللەرنىڭ لايم كېسىلى داۋالانغاندىن كېيىن داۋاملىشىدىغان ئالامەتلەرنى چۈشەندۈرىدىغانلىقىنىڭ ئىسپاتى ئەمەس.

بۇنى چۈشىنىشكە ياردەم بېرىدىغان مودېل ئاددىي. ئاكتىپ ئۆسۈش ھۈجەيرە تېمىنىڭ سىنتېزلىنىشى قاتارلىق نىشانلارنى دورا تەسىرىگە ئاشكارىلايدۇ. ئاستا ياكى ئۆزگەرگەن ئۆسۈش بولسا بۇ نىشانلارنى يوشۇرىدۇ. ئىككىنچى ھالەتكە قارشى ياردەم بېرىدىغان بىر بىرىكمە بىرىنچى ھالەتكە قارشى مۇھىم بولماسلىقى مۇمكىن؛ ئەكسىچە بولۇشىمۇ مۇمكىن.

2015-يىللىق دەسلەپكى تەكشۈرۈش تەتقىقاتى ئەمەلىيەتتە نېمىنى بايقىغان

بۇ تېمىدا ئەڭ كۆپ نەقىل كەلتۈرۈلىدىغان مەنبە فېڭ ۋە خىزمەتداشلىرىنىڭ 2015-يىلى FDA دورا كۇتۇپخانىسىدىكى بىرىكمىلەرنى دەسلەپكى تەكشۈرۈشىدۇر. بۇ تەتقىقاتتا يەتتە كۈنلۈك تۇراقلىق باسقۇچتىكى بوررېلىيا ئۆستۈرمىلىرىگە بىرىكمىلەر يەنە يەتتە كۈن سىنالغان؛ ھەر بىر تەكشۈرۈلگەن بىرىكمىنىڭ قويۇقلۇقى 50 مىكرومولار بولغان.

مېتىلېن كۆكى دىققەت تارتىدىغان دەرىجىدە ئاكتىپ بولغان، ئەمما پۈتۈنلەي مىكروبسىزلاندۇرىدىغان بىرىكمە بولۇپ چىقمىغان. مىكروسكوپتا تەكشۈرۈلگەندە، مېتىلېن كۆكىدىن كېيىن ھۈجەيرىلەرنىڭ تەخمىنەن 40 پىرسەنتى ھايات قالغان؛ سېلىشتۇرغاندا، داۋالانمىغان كونترول ئۆستۈرمىسىدە 93 پىرسەنت، دوكسىسىكلىندىن كېيىن 75 پىرسەنت، ئاموكسىسىللىندىن كېيىن 76 پىرسەنت، سېفۇرۇكسىمدىن كېيىن 49 پىرسەنت ۋە سېلىشتۇرۇش دورىسى داپتومىسىندىن كېيىن 35 پىرسەنت ھايات قالغان. مېتىلېن كۆكىنىڭ كۈچلۈك رەڭگى فلۇئورېسسېنسىيە تەكشۈرۈشىگە دەخلى قىلغانلىقتىن، ئۇنىڭ تەخسە ئوقۇغۇچتا چىققان نەتىجىسىنى ئىشلىتىشكە بولمىغان؛ شۇڭا خۇلاسە بىۋاسىتە مىكروسكوپ تەكشۈرۈشىگە تايانغان.

بۇ دەسلەپكى تەكشۈرۈشتىكى بىر سىگنال، يوقىتىش ئەمەس. مېتىلېن كۆكى بىلەن بىر تەرەپ قىلىنغان ئۆستۈرمىلەرنىڭ دورىسىز مۇھىتتا ئۇزۇن مۇددەت قايتا ئۆستۈرۈلگەندە مىكروبسىز ھالەتتە قالىدىغانلىقى كۆرسىتىلمىگەن. ئاپتورلار كېيىنكى دورا بىرىكمىسى ۋە ھايۋان تەتقىقاتلىرىنى تەۋسىيە قىلغان؛ بۇ دورا كۇتۇپخانىسىدىكى دەسلەپكى تەكشۈرۈش نەتىجىسىنى توغرا چۈشىنىشتۇر.

دورا بىرىكمىلىرىنىڭ نەتىجىلىرىنى نېمە ئۈچۈن ئاسان خاتا چۈشىنىپ قالغىلى بولىدۇ

مۇناسىۋەتلىك يەنە بىر 2015-يىللىق تەتقىقاتمۇ دائىم ئوخشاش قاراشقا ئارىلاشتۇرۇلىدۇ. فېڭ، ئاۋۋېرتېر ۋە جاڭنىڭ تۇراقلىق باسقۇچتىكى بوررېلىياغا قارشى دورا بىرىكمىلىرى ھەققىدىكى تەتقىقاتىدا، ئەڭ كۈچلۈك تەجرىبىخانا نەتىجىسى داپتومىسىن، دوكسىسىكلىن ۋە سېفوپېرازوننى بىرلەشتۈرۈشتىن كەلگەن؛ ھەر بىرى ھەر مىللىلىتىردا 10 مىكروگرام قويۇقلۇقتا يەتتە كۈن قوللىنىلغان. بىر تەرەپ قىلىشتىن كېيىن، دورىلار يېڭى ئۆستۈرۈش مۇھىتىدا سۇيۇلدۇرۇلۇپ، ئۆستۈرمىلەردە قايتا ئۆسۈش بار-يوقلۇقى كۆزىتىلگەن.

پەقەت شۇ ئۈچ دورىلىق بىرىكمە بىلەن بىر تەرەپ قىلىنغان ئۆستۈرمىلەردىلا 15 كۈنلۈك قايتا ئۆستۈرۈشتىن كېيىن بايقىغىلى بولىدىغان جانلىق كۆرۈلمىگەن. بايان قىلىنغان مىكروسكوپ ئارقىلىق بايقاش چېكى 100,000 جانلىقتىن تۆۋەن بولغان؛ شۇڭا «يوقىتىش» دېگىنى، شۇ تەجرىبە تەرتىپى ئاستىدا مىكروسكوپ بىلەن بايقىغىلى بولىدىغان قايتا ئۆسۈش بولمىغانلىقىنى بىلدۈرگەن. بۇ ھەتتا بىر دانە جانلىقمۇ قالمىغانلىقىنىڭ ئىسپاتى، ھايۋان توقۇلمىسىغا سىڭىپ كىرىش ياكى ئادەمدە ساقىيىش دېگەنلىك ئەمەس. ماقالىنىڭ ئۆزىمۇ بۇ نەتىجىنى داۋالاشقا بىۋاسىتە تەدبىقلاشتىن ئاگاھلاندۇرغان.

كېيىنكى مېتىلېن كۆكى بىرىكمىلىرىگە دائىر سانلىق مەلۇماتلار باشقا، تېخىمۇ ئاجىز دەلىل دەرىجىسىدىن كەلگەن. مېگان ۋېيتنېرنىڭ جونز خوپكىنس ئۇنىۋېرسىتېتىدىكى 2016-يىللىق ماگىستىرلىق ئىلمىي ماقالىسىدە، قان پلازمىسىدىكى تەسىرلىنىش دەرىجىسىنى نەزەردە تۇتۇپ تاللانغان، ھەر مىللىلىتىردا 4 مىكروگرام مېتىلېن كۆكى سېفۇرۇكسىم، دوكسىسىكلىن، ئازىترومىسىن، رىفابۇتىن، رىفاكسىمىن، نىتروفۇرانتوئىن ۋە پىرىمېتامىن قاتارلىق ھەمراھ دورىلار بىلەن سىنالغان. ئۆستۈرمىلەر يەتتە كۈن دورا تەسىرىگە ئۇچرىتىلىپ، بوياش ۋە مىكروسكوپ ئارقىلىق باھالانغان. ئۆلچەملەشتۈرۈلگەن قالدۇق ھاياتلىق نىسبىتى 0.90 دىن تۆۋەن بولغان بىرىكمىلەر ئاكتىپ دەپ ئاتالغان. مەسىلەن، مېتىلېن كۆكى بىلەن ئازىترومىسىن 0.88 گە يەتكەن، سېفۇرۇكسىم قوشۇلغاندا 0.64 گە ياخشىلانغان؛ باشقا بىرنەچچە ئۈچ دورىلىق بىرىكمىدە بۇ قىممەت تەخمىنەن 0.69 دىن 0.82 گىچە بولغان.

بۇلار بوياش سىگنالىنىڭ ئازىيىشى، ئۆستۈرمىنىڭ مىكروبسىزلىنىشى ئەمەس. بۇ ئىلمىي ماقالە مېتىلېن كۆكى بىرىكمىلىرىدە داپتومىسىنلىق ئۈچ دورا نەتىجىسىگە سېلىشتۇرغىلى بولىدىغان، ئۇزۇن مۇددەت ئۆستۈرمە مەنپىيلىكىنى نامايان قىلمىغان. ئۇنىڭ ئۈستىگە، بۇ بىر ماگىستىرلىق ئىلمىي ماقالە بولۇپ، كەسىپداشلارنىڭ باھالىشىدىن ئۆتكەن ژۇرنال ماقالىسى ئەمەس. ئۇ پەرەزلەرنى شەكىللەندۈرەلەيدۇ. ئەمما كونترول قىلىنغان كلىنىكىلىق دەلىللەر بىلەن ئوخشاش دەرىجىدە ئېغىرلىققا ئىگە بولالمايدۇ.

شۇڭا بۇ ماقالىلەردىن «مېتىلېن كۆكى بىلەن لايم داۋالاش تەرتىپى»نى بىۋاسىتە ئېلىشقا بولمايدۇ. جانلىقلارنى يەتتە كۈن توختىماي دورا ئىچىدە تۇتۇشقا ئاساسلانغان تەجرىبىخانا تەسىرلىنىشى ئادەمگە بېرىلىدىغان مىقدار، بېرىش يولى، داۋاملىشىش ۋاقتى، توقۇلما قويۇقلۇقى ياكى قوبۇل قىلغىلى بولىدىغان زەھەرلىك تەسىر دەرىجىسىنى بەلگىلىمەيدۇ. ئۇ يەنە مېتىلېن كۆكىنى يالغۇز ئىشلىتىپ، ئاغرىق، ھارغىنلىق، بوغۇم ئىششىقى، نېرۋا سىستېمىسى بەلگىلىرى ياكى قايتا قوزغىلىش قاتارلىق بىمارلار كۆڭۈل بۆلىدىغان كلىنىكىلىق ئاخىرقى كۆرسەتكۈچلەرنى سىنىمايدۇ. بۇ دەلىل دەرىجىلىرىنى ئايرىشقا ياردەم كېرەك بولسا، مېتىلېن كۆكى تەتقىقاتىدىكى قاراشلارنى ئوقۇش يېتەكچىمىزگە قاراڭ.

قاچىدىن بىمارغىچە: كەم بولۇۋاتقان كلىنىكىلىق قەدەم

بۇ ماقالە يېزىلغان ۋاقىتقىچە، مېتىلېن كۆكىنىڭ لايم كېسىلىنى داۋالايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدىغان ئىختىيارىي تەقسىملەنگەن ياكى كونترول قىلىنغان ئىستىقباللىق سىناق يوق. ئادەملەرگە دائىر بار بولغان ماتېرىياللار كونترول گۇرۇپپىسى يوق دوكلاتلار بولۇپ، ئۇلاردا مېتىلېن كۆكى كۆپ دورىلىق داۋالاش تەرتىپىنىڭ بىر قىسمى بولغان.

ئەڭ ئېنىق مىسال خوروۋىتز، فاللون ۋە خىزمەتداشلىرىنىڭ داپسون بىرىكمە داۋالىشى ھەققىدىكى ئۆتمۈش سانلىق مەلۇماتلىرىنى تەھلىل قىلغان تەتقىقاتلىرى بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە ئىلگىرى كۆپ داۋالاش قوبۇل قىلغان 25 بىمار ھەققىدىكى 2023-يىللىق دوكلاتمۇ بار. 25 بىمارنىڭ 8 ىدە ئاكتىپ لايم ئالامەتلىرىنىڭ كەم دېگەندە ئۈچ ئاي يوقالغانلىقى دوكلات قىلىنغان. ئەمما بىمارلار يەنە داپسون، تېتراسىكلىنلار، رىفامپىن ياكى رىفابۇتىن، ماكرولىدلار ۋە بەزىدە قوشۇمچە دورىلارنىمۇ قوبۇل قىلغان. پەقەت مېتىلېن كۆكىلا بېرىلگەن گۇرۇپپا ۋە ئىختىيارىي تەقسىملەنگەن كونترول گۇرۇپپىسى بولمىغان. كېيىنكى كىچىك كۆلەملىك كېسەللىك دوكلاتلىرىمۇ ئوخشاش قۇرۇلمىغا ئىگە.

بۇ لايىھە نەتىجىلەرنى تەسۋىرلىيەلەيدۇ. ئەمما نەتىجىنى مېتىلېن كۆكىگە باغلىيالمايدۇ. ياخشىلىنىش باشقا بىر دورا، دورا بىرىكمىسى، كېسەللىكنىڭ تەبىئىي جەريانى، پلاستېبو تەسىرى، تېخىمۇ يېقىندىن كۆزىتىش ياكى ياخشىلىنىش ئېھتىمالى يۇقىرى بىمارلارنى تاللاش بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولۇشى مۇمكىن. تۆۋەندىكى جەدۋەل بۇ بوشلۇقنى ئېنىق كۆرسىتىدۇ.

شۇڭا دەلىل ئەندىزىسى دەسلەپكى تەكشۈرۈش، ئىلمىي ماقالىدىكى دورا بىرىكمىلىرى ۋە كونترولسىز كۆپ دورىلىق دوكلاتلاردىن تەركىب تاپىدۇ. بۇ تەرتىپ كلىنىكىلىق سىناقتا نامايان قىلىنغان داۋالاش تەسىرىدىن ئاجىز.

قانچىلىك ئۇزاق ئىستېمال قىلىش كېرەكلىكىگە دەلىل ئاساسىدىكى جاۋاب يوق

«لايم ئۈچۈن مېتىلېن كۆكىنى قانچىلىك ئۇزاق ئىستېمال قىلىش كېرەك» دېگەن سوئالغا بولغان ئىزدەش قىزىقىشىنى چۈشىنىشكە بولىدۇ. داۋاملاشقان ئالامەتلەر ھەرىكەتكە ئۆتۈش بېسىمى پەيدا قىلىدۇ. ئەمما مۇددىتىنى بېكىتىش ئۈنۈملۈك دورا مىقدارى ئاللىقاچان بېكىتىلگەنلىكىنى ئالدىن پەرەز قىلىدۇ؛ لايم ئۈچۈن بۇنداق مىقدارنى ھېچقانداق سىناق بېكىتمىگەن.

مېتىلېن كۆكى پۈتۈن بەدەنگە تەسىر قىلىدىغان، ئەمەلىي چەكلىمىلىرى بار دورا. ئامېرىكىنىڭ كېيىن پەيدا بولغان مېتھېموگلوبىنېمىيە ئۈچۈن بېرىلگەن رېتسېپلىق دورا يوليورۇقىدا ھەر kg غا 1 mg نى 5 دىن 30 مىنۇتقىچە بولغان ۋاقىتتا تومۇر ئىچىگە بېرىش تەسۋىرلەنگەن؛ بۇ باشقا كېسەللىك، بېرىش يولى ۋە مەقسەت بولۇپ، ئۇنى لايم ئۈچۈن دورا مىقدارى قىلىپ قايتا قوللىنىشقا بولمايدۇ. يوليورۇقتا مېتىلېن كۆكى سېروتونىنغا تەسىر قىلىدىغان دورىلار، بولۇپمۇ SSRI لار، SNRI لار ۋە MAO تورمۇزلىغۇچىلىرى بىلەن بىرلەشتۈرۈلگەندە سېروتونىن ئۇنىۋېرسال كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلۈش خەۋپى ھەققىدە رامكا ئىچىدىكى ئاگاھلاندۇرۇش بار؛ شۇنداقلا گېمولىتىك قان ئازلىق خەۋپى سەۋەبىدىن G6PD كەمچىللىكى بار كىشىلەردە ئىشلىتىش چەكلەنگەن. ئۇنى ئىشلىتىشنى ئويلىشىۋاتقان ھەرقانداق كىشىنىڭ دورىلىرى، G6PD ئەھۋالى، ھامىلىدارلىقى، بۆرەك ئىقتىدارى ۋە دورىلارنىڭ ئۆزئارا تەسىرىنى كلىنىكىلىق دوختۇر تەكشۈرۈشى كېرەك. بىخەتەرلىك ۋە بىر تەرەپ قىلىش ھەققىدىكى خۇلاسىمىز پۈتۈن بەدەنگە تەسىر قىلىدىغان ھەرقانداق ئىشلىتىشتىن بۇرۇن ساپلىق ۋە تېببىي نازارەتنىڭ نېمە ئۈچۈن مۇھىم ئىكەنلىكىنى چۈشەندۈرىدۇ.

تەۋسىيە قىلىنغان لايم داۋالىشىدىن كېيىن داۋاملاشقان ئالامەتلەرگە قارىتا، قايتا يۇقۇملىنىش ياكى داۋالاشنىڭ مەغلۇپ بولغانلىقى ھەققىدە ئوبيېكتىپ دەلىل بولمىسا، IDSA يېتەكچىسى قوشۇمچە مىكروبقا قارشى داۋالاشنى تەۋسىيە قىلمايدۇ؛ شۇنداقلا مەخسۇس ساقلىنىپ قالغۇچى ھۈجەيرىلەر ياكى شەكىل ئۆزگەرگەن تىپلارنى نىشانلىغان داۋالاش تەرتىپلىرىنى قوللايدىغان كلىنىكىلىق دەلىل يوقلۇقىنى بايان قىلىدۇ. بۇ قاچىلاردا دورىغا بەرداشلىق بېرەلەيدىغان ھۈجەيرىلەر بارلىقىنى ئىنكار قىلمايدۇ. ئۇ تەجرىبىخانا بىلەن كلىنىكىلىق قوللىنىش ئارىسىدىكى كۆۋرۈكنىڭ تېخى قۇرۇلمىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ.

كېيىن ئۇچرايدىغان قاراشنى باھالاشنىڭ ئەمەلىي ئۇسۇلى ئۈچ سوئال سوراشتۇر. نەتىجە سۇيۇق ئۆستۈرمىدە، ھايۋاندا ياكى بىمارلاردا ئېرىشىلگەنمۇ؟ مېتىلېن كۆكى يالغۇز سىنالغانمۇ ياكى پەقەت كۆپ دورىلىق ئارىلاشمىنىڭ ئىچىدىلا سىنالغانمۇ؟ ئاخىرقى كۆرسەتكۈچ قاچىدىكى قايتا ئۆسۈشنى ئۆلچىگەنمۇ ياكى ئادەملەردىكى ساقىيىشنىمۇ؟ ئەگەر جاۋابلار قاچا، ئارىلاشما ۋە قايتا ئۆسۈش بولسا، بۇ تەتقىقات پەرەز شەكىللەندۈرىدىغان تەتقىقاتتۇر. ئۇ داۋالاش تەرتىپى ئەمەس.