መቲሊን ብሉ ንድሙታት፦ ንነፍሲ ወከፍ ዓይነት እንስሳ ዝምልከት መምርሒ ስለምንታይ ኣገዳሲ እዩ

ሓንቲ ድሙ ካብ ሳጹን ዓሳታት፣ ንፈንገስ ዝኸውን ሕክምና ካብ ዝተገብረሉ ገና ዘይጸንሐ፣ ማይ ትሰቲ። ሓደ ወናኒ ድማ መቲሊን ብሉ ንሕማም ደም ዝነበሮ ከልቢ ከምዝሓገዞ ኣብ ኢንተርነት የንብብ፣ እቲ ውጽኢት ኣብ ድሙ እውን ይሰርሕ ድዩ ኢሉ ይሓስብ። ክልቲኦም ኩነታት ካብ ደገ ክርኣዩ ከለዉ ተመሳሰልቲ ይመስሉ። ኣብ ውሽጢ ኣካል ድሙ ግን ከምኡ ኣይኮኑን።

ድሙታት ካብ መቲሊን ብሉ ንዝመጽእ ሓደ ፍሉይ ዓይነት ጉድኣት፣ ማለት ብኦክሲደሽን ንዝፍጠር ጉድኣት ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም፣ ብዘይንቡር መጠን ተቓላዕቲ እዮም። እዚ ተቓላዕነት ኣብ ሄሞግሎቢን ድሙታት ባዕሉ ዝርከብ ባህሪ እዩ፣ መምርሒ ድሙታት ካብ ናይ ካልኦት እንስሳታት ተፈልዩ ክቐውም ዘለዎ ድማ በዚ ምኽንያት እዩ። ንዓሳታት ኣኳርዩም፣ ንኣኽላባት ወይ ንናይ ላቦራቶሪ መሎክዒታት ዝተጻሕፈ ምኽሪ ናብ ድሙታት ክሰጋገር ኣይክእልን። እዚ ጽሑፍ ነቲ ባዮሎጂ፣ መወከሲታት ሕክምና እንስሳታት ብሓቂ እንታይ ከምዝብሉን ድሙ እንተተቓሊዓ እንታይ ክግበር ከምዘለዎን ይገልጽ።

ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ድሙታት ዝተፈልየ ኣወቓቕራ ኣለዎም

ሄሞግሎቢን ኦክስጅን ይስከም፣ ኣወቓቕራኡ ግን ብኦክሲዳንትታት ክጉዳእ ክሳብ ክንደይ ቀሊል ከምዝኾነ እውን ይውስን። ሄሞግሎቢን ድሙታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቴትራመር ኣስታት ሸሞንተ ንኬሚካዊ ግብረመልሲ ድሉዋት ዝኾኑ ሱልፍሃይድሪል ጉጅለታት ኣለዉዎ፤ እዚ ድማ ኣብ ኣኽላባት ወይ ሰባት ካብ ዝርከብ ቁጽሪ ኣስታት ዕጽፊ እዩ። እዞም ጉጅለታት ዒላማ ኦክሲደሽን እዮም። ኦክሲደሽን ምስ ዘጋጥሞም፣ ሰንሰለታት ግሎቢን ተፈጥሮኣዊ ኣወቓቕራኦም ይስእኑን ኣካላት ሃይንዝ ተባሂሎም ዝጽውዑ ጸሊም ዝሕብሮም እኩባት ይኾኑን። እዚኦም ኣብ ብመሎክዒ ዝተለኽዩ ቀጢን ንጥርጣራት ደም ይርኣዩ።

ክልተ ተወሰኽቲ ነጥብታት ነቲ ጸገም ኣብ ድሙታት የጋድድዎ። ቀዳማይ፣ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ድሙታት ብንጽጽር ውሱን ጸረ-ኦክሲደሽንን ናይ ሪዳክሽንን ዓቕሚ ኣለዎም፣ ስለዚ ጉድኣት ምስ ጀመረ ዝያዳ ይምዕብል። ካልኣይ፣ ስፕሊን ድሙታት ነቲ ዋህዮ ከይጎድአ ኣካላት ሃይንዝ ካብ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ኣብ ምእላይ ብንጽጽር ድኹም እዩ። ከምቲ ኣብዚ ግምገማ ሄማቶሎጂ ድሙታት ዝተገልጸ፣ ካልኦት ዓይነታት እንስሳታት ነዚ ናይ ጽሬት ስጉምቲ ብዝበለጸ ብቕዓት ይፍጽምዎ። ስለዚ ዝተጎድኡ ዋህዮታት ኣብ ክንዲ ዝጽገኑ፣ ኣብ ዑደት ደም ይቕጽሉ።

ጥዑያት ድሙታት ከይሓመሙ ውሑድ ቁጽሪ ኣካላት ሃይንዝ ክህልዎም ይኽእል እዩ። ከከም መወከሲን ኣገባብ ምልካይን፣ ኣስታት ክሳብ ሓሙሽተ ክሳብ ዓሰርተ ሚእታዊት ካብ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ኣካላት ሃይንዝ ምህላዎም ፍሉይ ጸገም ዘየመልክት ክኸውን ይኽእል። ስክፍታ ዝጅምር ቁጽሮም ብዙሕ ወይ እቶም እኩባት ዓበይቲ ምስ ዝኾኑ እዩ። ሓደ ናይ ላቦራቶሪ ሕክምና መወከሲ፣ ዓበይቲ ኣካላት ሃይንዝ ካብ ሰላሳ ሚእታዊት ንላዕሊ ንዝኾኑ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ምስ ዝጸልዉ፣ ዋሕዲ ደም ናይ ምፍጣር ተኽእሎ ከምዝውስኽ ይገልጽ። እዚ ደረት ኣብዚ ሓፈሻዊ መግለጺ ብኣካላት ሃይንዝ ዝመጽእ ዋሕዲ ደም ተጠቓሊሉ ኣሎ። ስለዚ ኣብ ዝኾነ ተቓላዕነት እቲ ሕቶ፣ ኣካላት ሃይንዝ ኣለዉ ድዮም ጥራይ ኣይኮነን። ክንደይ እዮም፣ ክንደይ ይዓብዩ፣ ምፍራስ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ድማ ይስዕብ ድዩ ዝብል እዩ።

መወከሲታት ሕክምና እንስሳታት እንታይ ይብሉ

እቲ ናይ ቀደም ሕታም Plumb's Veterinary Drug Handbook፣ መብዛሕትኦም ሓካይም መቲሊን ብሉ ንድሙታት ክወሃብ ዘይግባእ መድሃኒት ከምዝቖጽርዎ ይገልጽ። ምኽንያቱ ድሙታት ብኣካላት ሃይንዝ ዝመጽእ ዋሕዲ ደምን ሜትሄሞግሎቢኔሚያን ከማዕብሉ ስለዝኽእሉ እዩ። እቶም ዝዘርዘሮም ስክፍታታት፣ ለውጥታት ቅርጺ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም፣ ኣንጻር እቲ ዝድለ ውጽኢት ዝፍጠር ሜትሄሞግሎቢኔሚያን ምሕጻር ዕድመ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደምን እዮም። እንተኾነ፣ እቲ ተመሳሳሊ ዝርዝር መግለጺ መድሃኒት፣ ንሜትሄሞግሎቢኔሚያ ዝኸውን ህጹጽ መጠን ንድሙታት ይህብ፤ ብሓፈሻ 1 ክሳብ 1.5 mg ንነፍሲ ወከፍ kg፣ ብውሽጢ ሰራውር ደም፣ ከም ሓደ ግዜ ዝወሃብ ሕክምና። እዚ ጥምረት ነቲ ሓቀኛ ኩነታት የርኢ፦ ኣብዚ «ክወሃብ ዘይግባእ» ማለት፣ ኣብ ውሱናትን ብክትትል ዝካየዱን ኩነታት እንተዘይኮይኑ ክውገድ ዝግባእ ማለት እምበር፣ ፈጺሙ ኣይወሃብን ማለት ኣይኮነን። እቲ ክርከብ ዝኽእል ናይ ቀደም መግለጺ ኣብዚ ቅዳሕ መወከሲ Plumb's ኣሎ፣ እቲ ሕጂ ዘሎ ዓስራይ ሕታም ድማ ነቲ መግለጺ ኣብ ገጽ 859 ይሓዞ።

Merck Veterinary Manual ኣብ መምርሒ ሕክምና ብመድሃኒታት ቃንዛ ዝመጽእ ምምራዝ ተመሳሳሊ መርገጺ ይወስድ። ሜትሄሞግሎቢን ንምንካይ ከም ሓደ ኣማራጺ፣ መቲሊን ብሉ ካብ ሓደ ሚእታዊት ዝኾነ ፍታሕ 1 ክሳብ 1.5 mg ንነፍሲ ወከፍ kg ብውሽጢ ሰራውር ደም ክወሃብ ይዝርዝር። ምስኡ ድማ ንሜትሄሞግሎቢኔሚያ፣ ብኣካላት ሃይንዝ ንዝመጽእ ዋሕዲ ደምን ንምፍራስ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደምን ክትትል ክግበር ይገልጽ። Merck ብተወሳኺ፣ ኣብ ሓፈሻዊ መግለጺ ዋሕዲ ደም ኣብ እንስሳታት፣ ድሙታት ካብ ካልኦት ዓይነታት እንስሳታት ንምፍጣር ኣካላት ሃይንዝ ዝያዳ ተቓላዕቲ ከምዝኾኑ ይጠቅስ።

እቲ ዝበርትዐ ተቖጻጻሪ መግለጺ ብኣፍ ዝወሃቡ ፍርያት ይምልከት። ፈደራላዊ ደንቢ 21 CFR ክፍሊ 500.27፣ መቲሊን ብሉ ዝሓዙ ክልተ ብኣፍ ዝወሃቡ ጸረ-ጀርም ፍርያት መሽናታዊ ስርዓት፣ ብመሰረት መምርሒ መለለዪኦም ምስ ተጠቐሙሎም፣ ኣብ ድሙታት ብኣካላት ሃይንዝን ምፍራስ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደምን ዝመጽእ ዋሕዲ ደም ከምዘስዓቡ ይምዝግብ። ሓድሓደ ግዜ ሞት እውን ኣስዒቦም፣ ጠንቁ ድማ መቲሊን ብሉ ምዃኑ ተለልዩ። እቲ ደንቢ፣ ናይዚ ዓይነት ብኣፍ ዝወሃቡ መቲሊን ብሉ ዝሓዙ መድሃኒታት እንስሳታት፣ ዝጸደቐ ማመልከቻ ከይሃለዎም ውሑሳት ወይ ውጽኢታውያን ከምዝኾኑ ዝፍለጡ ከምዘይነበሩ ይድምድም። ኣኽላባት እውን ኣብ ፈተነ ተመሳሳሊ ዓይነት ጉድኣት ኣማዕቢሎም እዮም፣ ስለዚ እቲ መድሃኒት ንኣኽላባት እውን ጉድኣት ዘይብሉ ኣይኮነን። እንተኾነ፣ እቲ ኣብ መለለዪ ዝተገልጸ መጠን ዘለዎ ሓደጋ መጀመርታ ኣብ ድሙታት እዩ ተረጋጊጹ።

ኣብ ድሙታት ዝተጸብጸቡ ጎድናዊ ሳዕቤናት ብቐንዱ ንደም ይምልከቱ፦ ምፍጣር ኣካላት ሃይንዝ፣ ብምፍራስ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ዝመጽእ ዋሕዲ ደም፣ ከምኡውን ኣብ ዝለዓለ ወይ ዝተደጋገመ ተቓላዕነት ኣንጻር እቲ ዝድለ ውጽኢት ዝፍጠር ሜትሄሞግሎቢኔሚያ። ሓፈሻዊ መወከሲታት መድሃኒት እውን ዕግርግርን ተምላስን ይዝርዝሩ። እንተኾነ፣ ንድሙታት ብፍሉይ ዝምልከት መርትዖ ንደም ዝምልከት እዩ፣ ክትትል ድማ ኣብኡ ከተኩር ይግባእ።

እቲ ተቓራኒ ባህሪ፦ ሕክምናን መርዝን ኣብ ሓደ ሞለኪዩል

ኣብ ውሽጢ ቀይሕ ዋህዮ ደም፣ መቲሊን ብሉ ብሪዳክሽን ናብ ሉኮመቲሊን ብሉ ክቕየር ይኽእል። እዚ ድማ ኦክሲደሽን ንዝገጠሞ ሓጺን ሂም ኤሌክትሮናት ይህቦን ሄሞግሎቢን ከምብሓድሽ ክሰርሕ ይገብሮን። እዚ ንሜትሄሞግሎቢኔሚያ ኣብ ምሕካም ዝጥቀመሉ ሕክምናዊ ግብረመልሲ እዩ፣ ኣብቲ ብዛዕባ ሜትሄሞግሎቢኔሚያ ዝገልጽ ጽሑፍ ድማ ብዝርዝር ተዘርዚሩ ኣሎ። እንተኾነ፣ መቲሊን ብሉ ባዕሉ ኦክሲዳንት እዩ። ተቓላዕነት ምስ ወሰኸ ወይ እቶም ናይ ዋህዮ ሪዳክሽን ስርዓታት ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ምስ ተጫኑ፣ እቲ ተመሳሳሊ ሞለኪዩል ኣብ ክንዲ ነቲ ጸገም ዝእርም፣ ሜትሄሞግሎቢንን ጉድኣት ግሎቢንን ይውስኽ። ስለዚ ሜትሄሞግሎቢኔሚያ፣ እቲ መድሃኒት ዝወሃበሉ ምኽንያትን ካብኡ ዝመጽእ ዘይተደልየ ሳዕቤንን ክልቲኡ እዩ። ኣብ መንጎ እዞም ክልተ ዘሎ ደረት ጸቢብ እዩ፣ ኣብ ድሙታት ድማ ካብ ኩሉ ዝጸበበ እዩ።

እቲ ኣብ ድሙታት ዝነጸረ መረጋገጺ፣ ኣብ 1992 ኣብ ኣርብዓ ዓበይቲ ድሙታት ካብ ዝተገብረ ቁጽጽር ዘለዎ መጽናዕቲ ይመጽእ። ሓደ ግዜ 1.5 mg ንነፍሲ ወከፍ kg ብውሽጢ ሰራውር ደም ምሃብ፣ ኣብ ዑደት ደም ዘለዉ ኣካላት ሃይንዝ ዝሓዙ ዋህዮታት ከይወሰኸ፣ ብናይትራይት ዝተፈጥረ ሜትሄሞግሎቢኔሚያ ብቕልጡፍ ኣስተኻኺሉ። ክልተ ከምዚ ዝኣመሰሉ መጠናት ብናይ ኣርባዕተ ሰዓት ፍልልይ ምሃብ ግን፣ ብፍላይ ድሕሪ ተቓላዕነት ናይትራይት፣ ብዝርአ መጠን ብዝሒ ኣካላት ሃይንዝ ወሲኹ። እንተኾነ፣ ኣብ ግዜ እቲ መጽናዕቲ ግሉጽ ብምፍራስ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ዝመጽእ ዋሕዲ ደም ኣይተፈጥረን (Rumbeiha እና Oehme, 1992)። ሓደ መጠን ሓጊዙ። ኣብ ውሽጢ ሰዓታት ዝተደግመ መጠን ግን ነቲ ሚዛን ናብ ጉድኣት ኣዘንቢሉዎ።

ክሊኒካዊ ጸብጻባት እውን ነዚ የመልክቱ። ኣብ Journal of Veterinary Internal Medicine ዝወጸ ናይ 2019 ግምገማ፣ ብውሽጢ ሰራውር ደም ዝወሃብ መቲሊን ብሉ፣ ንሃንደበታዊን ምልክታት ዘለዎን ሜትሄሞግሎቢኔሚያ ከም ቀዳማይ ሕክምና ይገልጾ። ኣብ ድሙታት 1 mg ንነፍሲ ወከፍ kg ብውሽጢ ሰራውር ደም ከምዝተጠቕሙሉ ይጠቅስ። ድሮ ሜትሄሞግሎቢኔሚያ ወይ ብኣካላት ሃይንዝ ዝመጽእ ዋሕዲ ደም ዘለዋ ድሙ ዝውሰኽ ጉድኣት ኦክሲደሽን ከጋጥማ ከምዝኽእል ድማ የጠንቅቕ፣ ድሕሪኡ ንሓያሎ መዓልታት ሄማቶክሪት ክምርመር ይመክር (DOI 10.1111/jvim.15637)። ኣብ ሓደ ዝተሓትመ ጸብጻብ፣ ምስ ማይ መስተ ዝተኣሳሰረ ሜትሄሞግሎቢኔሚያ ከምዘለዋ ዝተጠርጠረት ንእሽቶ ድሙ፣ ካብ ሓደ ሚእታዊት ዝኾነ ፍታሕ 1 mg ንነፍሲ ወከፍ kg ብውሽጢ ሰራውር ደም ምስ ተዋህባ፣ ኣብ ውሽጢ ደቓይቕ ምላሽ ኣርእያ። ኣብ ሆስፒታል እናሃለወት ድማ ተኸታታሊ መለክዒታት ኮ-ኦክሲሜትሪ ተገይሩላ (ጸብጻብ ጉዳይ)። ኣብ 2023፣ ከቢድን ዝደጋገምን ሜትሄሞግሎቢኔሚያ ዝነበራ፣ ሽዱሽተ ወርሒ ዕድመ ዘለዋ Ragdoll ድሙ፣ ኣብ ህጹጽ ኩነታት መጀመርታ ብውሽጢ ሰራውር ደም፣ ድሕሪኡ ድማ ብጥንቃቐ ብዝተመደበ ብኣፍ ዝወሃብ ሕክምና ተሓኪማ። ሓውያ፣ ምስቲ ሕክምና ዝተኣሳሰሩ ኣገደስቲ ዘይተደልዩ ሳዕቤናት ድማ ኣይነበሩን (DOI 10.1111/vec.13298)። ነፍሲ ወከፍ ዓወት ብክትትልን ብምክትታል ለውጥታትን ዝተኻየደ ፍሉይ ኩነታት እዩ ነይሩ፣ ንኣጠቓቕማ ገዛ ኣብነት ኣይኮነን።

እቲ ናይ ቀደም መዝገብ መርዛውነት ነቲ ካልእ ወገን የርኢ። ኣብ 1973 ኣብ ዝተጸብጸቡ ተኸታተልቲ ጉዳያት፣ ሽዱሽተ ድሙታት መቲሊን ብሉ ዝሓዙ ብኣፍ ዝወሃቡ ፍርያት መሽናታዊ ስርዓት ድሕሪ ምውሳዶም፣ ብኣካላት ሃይንዝን ምፍራስ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደምን ዝመጽእ ዋሕዲ ደም ኣማዕቢሎም። ተመሳሳሊ መጠናት ብፈተነ ዝተዋህቦም ክልተ ተወሰኽቲ ድሙታት ድማ ኣብ ውሽጢ መዓልታት ከቢድ ሃንደበታዊ ምፍራስ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ኣጋጢሙዎም፣ ምውሃብ ደም እውን ኣድልዩዎም (Schechter እና መሳርሕቱ, 1973)። ኣብ 2016 ዝተጸብጸበ ሞት ዘስዓበ ጉዳይ፣ ንሕማም መሽናታዊ ስርዓት ዝተሓከመት መንእሰይ ሕውስዋስ ዝርያ Angora ድሙ፣ ኣብ ሙኮሳን ሕብረ ሕዋሳትን ግሉጽ ሰማያዊ ለውጢ ሕብሪ፣ ምስ ጉድኣት ጸላም ከብድን ኩሊትን ኣርእያ። ብመሰረት ታሪኽን ፓቶሎጂን፣ ብመቲሊን ብሉ ምምራዝ ከምዝኾነ ተለልዩ (ጸብጻብ ጉዳይ)። ካብዞም ጸብጻባት፣ ንብኣፍ፣ ብውሽጢ ሰራውር ደም፣ ብቆርበትን ብዝተቐጠነ ማይ ኣኳርዩምን ዝኸውን ተቓላዕነት ዝሽፍን ዝእመን ደረት መርዛዊ መጠን ክወጽእ ኣይክእልን፣ እዚ ጽሑፍ ድማ ከምዚ ዝኣመሰለ ደረት ኣይህብን።

ሓደ ንጽጽር ክእረም ይግባእ። ኣሰታሚኖፈን ንድሙታት ኣዝዩ ሓደገኛ ምዃኑ ዝፍለጥ፣ ኣገደስቲ ናይ ግሉኩሮኒደሽን ኤንዛይማት ስለዝጎድሎም እዩ፣ ገለ ጸሓፍቲ ድማ ነዚ መግለጺ ናብ መቲሊን ብሉ የሰጋግርዎ። እዚ ምስግጋር ግን ብመርትዖ ኣይተደገፈን። ድኹም ግሉኩሮኒደሽን ንኣሰታሚኖፈን ዝምልከት ዝተረጋገጸ ኣገባብ እዩ፣ ኣብዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ሜታቦሊዝም መድሃኒት ኣብ ድሙታት ድማ ተገምጊሙ ኣሎ። ንመቲሊን ብሉ ብዝምልከት፣ መወከሲታት ሕክምና እንስሳታት ኣብ ተፈጥሮኣዊ ባህሪ ሬዶክስን ተቓላዕነት ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ድሙታትን የተኩሩ። FDA ድማ እቲ ብኣካላት ሃይንዝ ዝመጽእ ጉድኣት ዝፍጠረሉ ልክዕ ኣገባብ ሙሉእ ብሙሉእ ከምዘይተረጋገጸ ይገልጽ። ናይ ኣሰታሚኖፈን ታሪኽ፣ ድሙታት መድሃኒታት ብዝተፈልየ መንገዲ ከምዝልውጡ ጠቓሚ መዘኻኸሪ እዩ። ንዚ መድሃኒት ዝገልጽ ምኽንያት ግን ኣይኮነን።

ድሙ እንተተቓሊዓ፦ ብተደጋጋሚ ዝሕተቱ ሕቶታት

ድሙየይ ብመቲሊን ብሉ ዝተሓከመ ማይ ኣኳርዩም ሰትያ። እዚ ምምራዝ ድዩ፧

ግድን ከምኡ ኣይኮነን፣ መጠናት ከይተፈልጡ ድማ ዝኾነ ጽሑፍ ነዚ ክምልስ ኣይክእልን። ድሮ ዝተቐጠነ ማይ ሳጹን ዓሳታት ብውሑድ መጠን ምስታይ፣ ምስ ምውሓጥ ዘይተቐጠነ ፍርያት ሕክምና ሓደ ኣይኮነን። ንዝተቐጠነ ማይ ኣኳርዩም ዝምልከት፣ ብመዛኑ ዝተገምገመ ንድሙታት ዝኸውን ደረት የለን። ሕክምና ካብ መምርሒታት ኣኳርዩም ወይ ካብ ዘተታት መጠን መድሃኒት ኣኽላባት ኣይትሕሰቡ። ዝርዝር እቲ ፍርያት ኣብ ኢድኩም ሒዝኩም፣ ንሓኪም እንስሳታት ናይታ ድሙ፣ ንክሊኒክ ህጹጽ ሕክምና ወይ ንኣገልግሎት ቁጽጽር መርዚ እንስሳታት ተወከሱ።

እንታይ ሓበሬታ ክማላእ ኣለኒ፧

መለለዪ እቲ ፍርያት ወይ ስእሉ፣ እቲ ንጡፍ ቀመምን ትኹረቱን፣ እንተዝምልከት ክንደይ ዘይተቐጠነ ፍርያት ኣብ ክንደይ መጠን ማይ ከምዝተወሰኸ፣ እታ ድሙ ከምዝሰተየቶ ዝግመት መጠን፣ ክብደታ፣ ግዜ ተቓላዕነት፣ ከምኡውን ሕጂ ዝወሃባ ዝኾነ መድሃኒት ወይ ዘለዋ ሕማም። ሓፈሻዊ መምርሒ ምምራዝ ካብ ASPCA፣ ወነንቲ ነቲ መትሓዚ ክዕቅብዎን ምልክታት ክሳብ ዝርኣዩ ኣብ ክንዲ ምጽባይ ብስልኪ ክድውሉን ይሓትት። እዚ ኣብዚ እውን ይምልከት።

መሎክዒ ኣብ ጸጉራ በጺሑ። ሕጂ እንታይ ክገብር፧

እታ ድሙ ነቲ መሎክዒ እናለመሰት ከይተውጽኦ ከልክሉዋ፣ ምኽንያቱ ኣብ ጸጉር ዘሎ ብከላ ብምልማስ ናብ ብኣፍ ዝኸውን ተቓላዕነት ይቕየር። ሓፈሻዊ መምርሒ ASPCA ንምውጋድ ብከላ፣ ጓንቲ ምጥቃም፣ ንብዙሓት ዝተረፉ ንጥረ ነገራት ቀሊል ፈሳሲ ሳሙና መሕጸቢ ኣቑሑ ምስ ልብጥ ዝበለ ማይ ምጥቃም፣ ኣጸቢቕካ ምልቕላቕ፣ ነቲ ፍርያት ካብ ኣዒንቲን ኣእዛንን ምርሓቕ፣ ከምኡውን ነቲ ንጥረ ነገር ዝምጥን ኣገባብ ብዝምልከት ምኽሪ ሓኪም እንስሳታት ምርካብ ይመክር። ዝተጨነቐት ወይ ምልክታት ዘለዋ ድሙ ቅድሚ ምሕጻብኩም ነቲ ክሊኒክ ሕተቱ።

ከምትተምልስ ክገብራ ይግባእ ድዩ፧

ኣይፋል፣ ሓኪም እንስሳታት ወይ ክኢላ መርዛውነት ብፍሉይ እንተኣዚዙ ጥራይ እዩ። ኣብ ኣኽላባት ዝጥቀሙሎም ናይ ገዛ ኣገባባት ተምላስ ምትብባዕ፣ ብፍላይ ሃይድሮጅን ፐሮክሳይድ፣ ንድሙታት ዝምጥኑ ኣይኮኑን።

ኣየኖት ምልክታት ቅልጡፍ ገምጋም የድልዮም፧

ድኻም ወይ ግሉጽ ፍዘት፣ ቅልጡፍ ወይ ጸገም ዘለዎ ምስትንፋስ፣ ሕብሮም ዝጸምለወ ወይ ብጫ ዝቐለሙ ግርጻታት፣ ድሙቕነቱ ዝጎደለ ወይ ቡናዊ ዝቐለመ ደም ወይ ሙኮሳ፣ ምውዳቕ፣ ወይ ጸሊም ዝሕብሩ ሽንቲ። ጉድኣት ደም ድሒሩ ክርአ ከምዝኽእል ኣስተውዕሉ፦ እቲ ታሪኻዊ ጽሑፍ ብዛዕባ ፍርያት መሽናታዊ ስርዓት፣ ዋሕዲ ደም ኣብ ውሽጢ መዓልታት ከምዝምዕብል ይገልጽ። ስለዚ ኣብ ምሸት ናይቲ ዝተቓልዓትሉ መዓልቲ ጥዕና ዘለዋ እትመስል ድሙ እውን፣ ብሓኪም እንስሳታት ደረጃ ህጹጽነት ኩነታታ ክግምገም የድልያ። እቲ ሓኪም እንተመኺሩ ድማ፣ ሄማቶክሪትን ኣካላት ሃይንዝ ንምርካብ ምርመራ ቀጢን ንጥርጣር ደምን ዝሓወሰ ተኸታታሊ ምርመራ ደም የድሊ።

መምርሒ ኣኽላባት ስለምንታይ ተፈልዩ ክቕጽል ኣለዎ

ኣኽላባት እውን ብመቲሊን ብሉ ዝመጽእ ዋሕዲ ደም ኣካላት ሃይንዝ ከማዕብሉ ይኽእሉ እዮም፣ ስለዚ ኣብዚ ዘሎ ዝኾነ ነገር እቲ መድሃኒት ንኣኽላባት ጉድኣት ዘይብሉ እዩ ኣየመልክትን። እንተኾነ፣ ድሙታት ንኦክሲደሽን ዝያዳ ተቓላዒ ሄሞግሎቢን፣ ዝደኸሙ መከላኸሊታት ቀያሕቲ ዋህዮታት ደምን ብስፕሊን ዝካየድ ዝደኸመ ጽሬትን ብሓባር ኣለዎም፣ እዚ ድማ ነቲ ናይ ድሕነት ክልል የጽብቦ። መወከሲታት ሕክምና ነዚ የንጸባርቑ፦ ናይ ቀደም ስርዓታት ሕክምና ኣኽላባት ኣብ ገለ ኩነታት ክሳብ 4 mg ንነፍሲ ወከፍ kg ብውሽጢ ሰራውር ደም ይበጽሑ፣ ናይ ድሙታት መወከሲታት ግን ንሜትሄሞግሎቢኔሚያ ሓደ ግዜ ኣብ ከባቢ 1 ክሳብ 1.5 mg ንነፍሲ ወከፍ kg የተኩሩ፣ ብዛዕባ ምድጋም መጠን ድማ ብፍሉይ የጠንቅቑ። መጠን መድሃኒት ናይ ከልቢ ብመሰረት ክብደት ኣካል ጥራይ ምንካይ፣ ነቲ ቀንዲ ነጥቢ ይስሕቶ። እቲ ክልል፣ ምላሽ ደምን መደብ ክትትልን ዝተፈልዩ እዮም። ስለዚ ንድሙታት ዝምልከቱ ውሳነታት፣ ነቲ ሕክምና ዝወሃበሉ ምኽንያት ምስ ሓደጋ ኦክሲደሽን ከመዛዝንን ውጽኢቱ ክልክዕን ዝኽእል ሓኪም እንስሳታት ክውስኖም ይግባእ። ከምቲ ኣብ መምርሒ ምጽራይ ኣኳርዩም ዝተገልጸ፣ ድሕሪ ኣጠቓቕማ ዝተሓከመ ማይ ካብ ሳጹን ዓሳታት ምእላይ ስሩዕ ክንክን እዩ። ድሙ ምሕካም ግን ከምኡ ኣይኮነን።