Metiliin Bul uu fi Dhukkubbii Baawaasirii Baqaqsanii Baasuu: Ragaa Qorannoo

Ogeessi baqaqsanii yaaluu baawaasirii baqaqsanii baasuu gorsa. Dhukkubsataan jecha tokko dhaga'a: dhukkubbii. Gaaffiinis dafee itti aana. Yeroo baqaqsanii yaaluu kennamu, torban jalqabaa salphisuuf yaalli naannoo sana irratti godhamu jiraa? Qorannoowwan ramaddii carraa sadii filannoo tokko qoru: metiliin buluu yeroo baqaqsanii yaaluu gogaa naannoo hudduu keessatti lilmeen kennamu. Tokkoon tokkoon qorannoo metiliin buluu waliin dhukkubbiin yeroo jalqabaa gadi aanaa ta'uu gabaasa. Tokkoon tokkoon qorannoo daangaa bu'aan sun hanga eessatti hojii irra ooluu akka danda'u jijjiiru qaba.

Fuulli kun qorannoowwan sadan wal bira qaba. Dubbistoota lamaaf barreeffame. Dhukkubsataan garee baqaqsanii yaaluuf gaaffilee qopheeffachuuf itti fayyadamuu danda'a. Barreessaan immoo qorannoon dhukkubbii adeemsa yaalaa naannoo murtaa'e irratti godhamuu guyyaa guyyaatiin maal akka galmeesse mirkaneeffachuuf itti fayyadamuu danda'a.

Qorannoowwan kun maal akka ta'anii fi maal akka hin taane

Tokkoon tokkoon qorannoo ga'eessota baawaasirii mala Milligan-Morgan tiin baqaqsanii baasuuf dhufan hirmaachise; kun baawaasirii muruun baasuuf mala baqaqsanii yaaluu banaa dha. Qorannoo hunda keessatti, ogeessi fayyaa yeroo dhukkubsataan qoricha hadoochaa fudhatee jirutti metiliin buluu naannoo bakka baqaqsanii yaaluu kaa'e. Bu'aawwan safaraman dhukkubbii baqaqsanii yaaluu boodaa, itti fayyadama qoricha dhukkubbii dabalataa fi rakkoolee turan.

Qorannoowwan sadan keessaa tokko illee hooqsisa hudduu yeroo dheeraa, yaala baqaqa hudduu, yookaan mallattoolee baawaasirii baqaqsanii yaaluu malee mul'atan hin qoranne. Qorannoon hooqsisaa akka ibsa duubbee mala hojii yaadame tokkootti qofa dhiyaata: miira narvoota naannoo sanaa yeroo muraasaaf hir'isuu; akka itti fayyadama qorameetti miti. Qorannoon 2024 namoota baqaqaa fi fistulaa yeroo wal fakkaatutti qaban hambise. Qorannoon 2026 baqaqa, fistulaa, kuufama malaa fi dhukkuba mar'imaanii biroo hambise. Madaalli dhukkubbii yoo si burjaajesse, akkamitti qorannoo dhukkubbii akka dubbisan ibsuun, lakkoofsota wal bira qabuu kee dura VAS fi NRS ibsa. Hooqsisni fi baqaqni rakkoolee adda addaa dha; daangaa dhimma kanaa sirriitti hubachuuf haalota baqaqa hudduu fi hooqsisaa ilaali.

Qorannoowwan sadan akkamitti qophaa'an

Sagantaaleen qoricha kennuu kun garaagarummaa guddaa waan qabaniif akka kenninsa qorichaa tokkootti ilaalamuu hin qaban. Hammi qorichaa dachaa kudhaniin garaagara; yeroon kennamu, baqqaanni tishuu fi gareen to'annoo hundis garaagara. Filannoowwan yaala baawaasirii keessaa baqaqsanii yaaluun tokko dha; qorannoowwan kun dhukkubbii baqaqsanii yaaluu boodaa qofa ilaalu.

Qorannoo	Dhukkubsattoota xiinxalaman	Sagantaa metiliin buluu kennuu	To'annoo fi yaala idilee
Sim fi Tan 2014	67 (metiliin buluu 37, to'annoo 30), baawaasirii ho'a elektirikii fayyadamuun baqaqsanii baasuu banaa	4 mL metiliin buluu dhibbeentaa 1 (40 mg), 16 mL bupivacaine dhibbeentaa 0.5 waliin makamee, muruun adda baasuu dura gogaa naannoo hudduu keessatti lilmeen kennama	Bupivacaine wal fakkaatu fi bakka halluu buluu bishaan soogiddaa; yaala idilee paracetamol fi diclofenac waliin ta'e ragaa madda lammaffaa irraa baafame keessatti gabaafame
Azhough 2024	97 (metiliin buluu 48, to'annoo 49), sadarkaa III yookaan IV, garee baqaqsanii yaaluu tokko, hadoochaa lafee dugdaa	5 mL metiliin buluu dhibbeentaa 1 (50 mg), muruun baasuu booda kuusawwan gogaa keessaa shan, tokkoon tokkoon isaanii 1 mL, qarqara bakka murame irraa naannoo 2 cm fagaatanii kaa'aman	5 mL bupivacaine dhibbeentaa 0.5 muruun baasuu booda; ketorolac yeroo murtaa'etti, tramadol dhukkubbii dabalataa hir'isuuf, achiis yeroo hospitaalaa ba'an naproxen acetaminophen fi codeine waliin
Zhu 2026	60 (garee tokko keessatti 30), baawaasirii makaa, ogeessa baqaqsanii yaaluu tokko, hadoochaa naannoo mudhii	Metiliin buluu callaa'e dhibbeentaa 0.1 (1 mL kan dhibbeentaa 1 fi 9 mL bishaan soogiddaa), muruun baasuu booda bakka murame tokkoon tokkoonitti 0.5 hanga 1 mL bifa faca'een kennamee suuta yeroo gabaabaaf sukkuumama, waliigalaan 5 mL yookaan isaa gadi (5 mg yookaan isaa gadi)	Lilmeen naannoo sanaa hin kennamne; gaaffii dhukkubsataatiin lornoxicam 8 mg, kenninsa tokkoo fi kan itti aanu gidduutti yoo xiqqaate sa'aatii 6

Qabxiileen qophii qorannoo lama barbaachisoo dha. Tokkoffaa, qorannoowwan 2014 fi 2024 halluu kana bupivacaine tishuu keessatti kennamu waliin wal bira qabu; kanaaf garaagarummaan kamiyyuu bu'aa halluun kun qoricha hadoochaa naannoo sanaa irratti dabaluu dha. Qorannoon 2026 immoo halluu kana naannoo sanaatti lilmeen homaa kennuu dhabuu waliin wal bira qaba. Lammaffaa, bakka halluun buluu mul'atutti eenyummaa yaala kennamee dhoksuun laafaa dha. Barreessitoonni 2026 halluun tishuu fi fincaanii jijjiiramuun yaala kenname bu'a qabeessa ta'een dhoksuun akka hin danda'amne ibsu; kunis qabxii dhukkubbii miira dhuunfaa irratti hundaa'e jallinaaf saaxila.

Dhukkubbii guyyaa baqaqsanii yaaluu boodaatiin

Haalli waloo jalqabatti garaagarummaa qabaachuu, achiis walitti dhiyaachuu dha. Tokkoon tokkoon qorannoo madaallii adda addaa fayyadama; kanaaf tokkoon tokkoon isaa akka madaallii isaatti dubbisi. Maloonni waliigalaa bulchiinsa dhukkubbii baqaqsanii yaaluu boodaa keessatti ibsamu; kunis qoricha dhukkubbii idilee fi qophii qoricha dabalataa hammata.

Qorannoo ramaddii carraa, eenyummaan yaalaa qaama tokko irraa dhokfame, metiliin buluu baawaasirii ho'a elektirikii fayyadamuun baqaqsanii baasuu banaa booda gogaa keessatti kennamu irratti, dhukkubsattoonni galmee guyyaa guyyaa madaallii dhukkubbii sarara irratti agarsiisanii guutan. Guyyoota baqaqsanii yaaluu boodaa 1 hanga 3 keessatti giddugaleessi dhukkubbii metiliin buluu waliin haala istaatistikaan hiika qabuun gadi aanaa ture; yeroo sanatti itti fayyadamni paracetamol illee gadi aanaa ture, guyyaa 3 booda garuu faayidaan istaatistikaan hiika qabu hin mul'anne. Qabxiileen giddugaleessaa sirriin barruu cuunfaa argamuu danda'u keessatti hin jiran; kanaaf gamaaggamni kun lakkoofsota guyyaa guyyaa ofii irraa hin uumu.

Qorannoo metiliin buluu baawaasirii baqaqsanii baasuu booda gogaa keessatti kennamu irratti eenyummaan yaalaa qaamota lama irraa dhokfame keessatti, dhukkubsattoonni guyyaa hunda yeroo ciisan dhukkubbii isaanii isa guddaa madaallii qabxii 11, 0 hanga 10, irratti guyyoota 14 galmeessan. Garaagarummaan guyyoota 1 hanga 7 keessatti hiika istaatistikii qaba ture; guyyaa hunda p 0.001 gadi ture, guyyoota 8 hanga 14 keessattimmoo hiika istaatistikii hin qabu ture:

Guyyaa 1: buluu 4.08 ida'ama yookaan hir'ina 1.23, to'annoo 5.20 ida'ama yookaan hir'ina 1.40.
Guyyaa 2: buluu 3.94 ida'ama yookaan hir'ina 1.17, to'annoo 5.22 ida'ama yookaan hir'ina 0.87.
Guyyaa 3: buluu 3.90 ida'ama yookaan hir'ina 1.10, to'annoo 5.02 ida'ama yookaan hir'ina 0.95.
Guyyaa 4: buluu 3.71 ida'ama yookaan hir'ina 1.25, to'annoo 4.71 ida'ama yookaan hir'ina 1.21.
Guyyaa 5: buluu 3.60 ida'ama yookaan hir'ina 1.27, to'annoo 4.67 ida'ama yookaan hir'ina 1.21.
Guyyaa 6: buluu 3.46 ida'ama yookaan hir'ina 1.27, to'annoo 4.31 ida'ama yookaan hir'ina 1.21.
Guyyaa 7: buluu 3.35 ida'ama yookaan hir'ina 1.27, to'annoo 3.92 ida'ama yookaan hir'ina 1.21.
Guyyoota 8 hanga 14: gareewwan lamaan gara tilmaamaan 2.5 hanga 3.5tti gadi bu'u; guyyoota boodaa kana keessaa guyyaa kamittuu garaagarummaan gareewwan gidduu istaatistikaan hiika qabu hin jiru (p hundi 0.2 ol).

Qorannoo ramaddii carraa 2026 metiliin buluu callaa'e baqaqsanii yaaluu Milligan-Morgan booda tishuu keessatti kennamu irratti, dhukkubbiin yeroo boqonnaa madaallii sararaa 0 hanga 10 irratti safarame sa'aatii 6, 24, 48, fi 72 irratti metiliin buluu waliin gadi aanaa ture; yeroo hundatti p 0.001 gadi ture. Giddugaleessonni sirriin akka fakkii qofaatti dhiyaatu malee akka gabatee lakkoofsaatti miti; kanaaf gamaaggamni kun olka'iinsa giraafii gara lakkoofsa sirrii fakkaatuutti jijjiiruu malee haala mul'ate gabaasa.

Qorichoota dhukkubbii dabalataa

Itti fayyadama qoricha dabalataa irratti qulqullinni gabaasaa qorannoowwan gidduutti garaagara.

Qorannoon 2014 guyyoota 1 hanga 3 keessatti, yeroo dhukkubbiin itti hir'ate waliin walsimuun, itti fayyadamni paracetamol metiliin buluu waliin haala istaatistikaan hiika qabuun gadi aanaa ta'uu gabaasa. Garuu cuunfaan argamuu danda'u hamma, qooda, yookaan gatii p sirrii hin kennu.

Qorannoon 2024 ketorolac yeroo murtaa'etti kennamu, tramadol dhukkubbii dabalataa hir'isuuf kennamu fi kiniinii mana keessatti fudhatamu galmeessuu murteesse. Garuu bu'aawwan maxxanfaman itti fayyadama garee tokkoon tokkoonii hin gabaasan. Hanqinni kun mataan isaa wanta hubatame dha: ragaan dhukkubbii hir'isuu qabxii dhukkubbii qofa irratti hundaa'a.

Qorannoon 2026 gama kanaan isa ifa ta'e dha. Waliigalaan lornoxicam sa'aatii 72 keessatti fudhatame garee metiliin buluu keessatti giddugaleessaan 22.67 ida'ama yookaan hir'ina 17.01 mg, garee lilmeen hin kennamne keessattimmoo 56.80 ida'ama yookaan hir'ina 9.32 mg ture; p 0.001 gadi. Walqixxummaa dhabuu kana hubadhu: gareen to'annoo qoricha dhukkubbii kan argate yeroo gaafate qofa, gareen halluu immoo yeroo baqaqsanii yaaluu tarkaanfii yaalaa tokko argate.

Rakkoolee fi hordoffii

Qorannoon kamiyyuu ragaa balaa nageenyaa guddaa naannoo sanaa hin gabaasu; garuu tokko illee miidhaa darbee darbee yookaan yeroo booda mul'atu adda baasuuf hin qophoofne. Balaa kana ilaalchisee ibsa dabalataaf, gabateewwan rakkoolee armaan gadii waliin ibsa nageenya metiliin buluu ilaali.

Cuunfaan 2014 bu'aa nama dinqisiisu tokko addeessa: yeroo metiliin buluu hin fayyadamnetti reeshiyoon balaa fincaan bahuu dadhabuu tasa uumamuu 2.32 ture; daangaan amanamummaa dhibbeentaa 95, 1.75 hanga 3.07 ture. Saffisni rakkoolee biroo garaagarummaa istaatistikaan hiika qabu hin agarsiifne.

Qorannoon 2024 rakkoolee guyyaa 14 irratti gabaasa. Fincaan bahuu dadhabuun garee buluu keessatti namoota 48 keessaa 5, garee to'annoo keessatti namoota 49 keessaa 5 irratti uumame. Sagaraa to'achuu dadhabuun yeroo gabaabaa 3 fi 1 irratti, dhiiguu lammaffaan immoo 0 fi 2 irratti uumame. Du'uun tishuu gogaa, infekshiniin, deebiin gogaa naannoo sanaa fi dhiphachuun gareewwan lamaan keessatti zeeroo turan; hooqsisni garee tokkoon tokkoon keessatti yeroo tokko uumame. Garaagarummaa keessaa tokko illee hiika istaatistikii hin qabu ture.

Qorannoon 2026 sa'aatii 72 qofa gabaasa. Infekshiniin gogaa fi tishuu gogaa jalaa naannoo hudduu, du'uun tishuu gogaa fi itituun dhiigaa naannoo hudduu gareewwan lamaan keessatti zeeroo turan. Fincaan bahuu dadhabuu, dhiiguu, infekshinii, sagaraa to'achuu dadhabuu, fayyuun harkifachuu yookaan deebi'ee uumamuu irratti lakkoofsota sirnaan walitti qabaman hin kennu. Tishuun fi fincaan halluu buluu qabaachuun akka rakkoo eenyummaa yaalaa dhoksuutti ibsame malee akka taatee tokkootti gabatee keessatti hin galmeeffamne.

Dheerinni hordoffii qorannoowwan sadan keessatti daangaa murteessaa dha: qorannoowwan jalqabaa lamaan keessatti naannoo guyyoota 14, isa sadaffaa keessatti sa'aatii 72. Ragaa kana irraa fayyuun harkifachuu, ji'oota keessatti dandeettii sagaraa to'achuu fi baawaasiriin deebi'ee uumamuu murteessuun hin danda'amu.

Gabatee ragaa guyyaa baqaqsanii yaaluu boodaa

Gabateen armaan gadii ragaa fuula kanaa walitti qabe dhiyeessa. Dhukkubbii, itti fayyadama qoricha dabalataa, gareewwan to'annoo, rakkoolee fi hordoffii bakka tokkotti mul'isa.

Qorannoo	Ragaa dhukkubbii guyyaatiin	Qoricha dhukkubbii dabalataa	Garaagarummaa to'annoo	Rakkoolee	Hordoffii
Sim fi Tan 2014, n walqixa 67	VAS guyyoota 1 hanga 3 irratti buluu waliin gadi aanaa; guyyaa 3 booda garaagarummaa hiika istaatistikii qabu hin jiru; giddugaleessonni sirriin cuunfaa argamuu danda'u keessa hin jiran	Paracetamol guyyoota 1 hanga 3 irratti buluu waliin gadi aanaa; hammi hin kennamne	Bul uu fi bupivacaine, bupivacaine fi bishaan soogiddaa waliin wal bira qabaman; bu'aa halluu dabalamee adda baasa	Bul uu malee reeshiyoon balaa fincaan bahuu dadhabuu 2.32; taateewwan biroo garaagarummaa istaatistikaan hiika qabu hin qaban	Galmee dhukkubbii naannoo guyyoota 14
Azhough 2024, n walqixa 97	NRS dhukkubbii guyyaa keessaa isa guddaa guyyoota 1 hanga 7 irratti buluu waliin gadi aanaa (jalqabatti garaagarummaan qabxii 1.1tti dhiyaata, guyyaa 7 irratti 0.6); guyyoota 8 hanga 14 garaagarummaa hin qabu	Sagantaan qorannoo murteesseera, garuu itti fayyadamni garee tokkoon tokkoonii hin gabaafamne	Bul uu 50 mg bupivacaine waliin wal bira qabame; bu'aa halluu dabalamee adda baasa	Fincaan bahuu dadhabuu 5 fi 5; sagaraa to'achuu dadhabuu yeroo gabaabaa 3 fi 1; dhiiguu 0 fi 2; du'uu tishuu fi infekshinii 0 fi 0; tokko illee hiika istaatistikii hin qabu	Guyyoota 14
Zhu 2026, n walqixa 60	VAS yeroo boqonnaa sa'aatii 6, 24, 48, 72 irratti buluu waliin gadi aanaa, tokkoon tokkoon irratti p 0.001 gadi; giddugaleessonni fakkii keessatti qofa	Lornoxicam waliigalaa 22.67 fi 56.80 mg, p 0.001 gadi	Bul uu callaa'e 5 mg yookaan isaa gadi, lilmeen homaa kennuu dhabuu waliin wal bira qabame; garaagarummaa qophii qorannoo isa guddaa	Infekshinii gogaa fi tishuu gogaa jalaa, du'uu tishuu, itituu dhiigaa 0 fi 0; fincaan bahuu dadhabuu, dhiiguu, fayyuu, deebi'ee uumamuun sirnaan hin gabaafamne	Sa'aatii 72

Kun marii ogeessa baqaqsanii yaaluu waliin taasifamuuf maal jechuu dha?

Qorannoowwan xixiqqoon sadii, tokkoon tokkoon isaanii wiirtuu tokko keessatti gaggeeffaman, hamma halluu garaagaraa sadii gosoota to'annoo garaagaraa lama waliin wal bira qabuun, yeroo baqaqsanii yaaluutti metiliin buluu yoo dabalame guyyoota jalqabaa baawaasirii baqaqsanii baasuu booda dhukkubbiin gadi aanaa akka ta'u irratti walii galu. Ragaan kun yeroo dheeraa turu guyyoota 7f mul'ata. Ragaan qoricha dabalataa qorannoowwan lama keessatti haala kana deeggara; isa sadaffaa keessatti hin jiru. Hordoffiin gabaabaan fi namoonni qorannoo keessatti hirmaatan muraasa ta'uun bu'aawwan darbee darbee yookaan yeroo booda mul'atan akka hin jirre mirkaneessuu hin danda'an.

Gaaffilee ogeessa baqaqsanii yaalu gaafachuun barbaachisu:

Baqaqsanii yaaluun kam karoorfame, tarkaanfiiwwan naannoo sanaa kamtu achitti duraanuu akka idileetti raawwatama?
Halluun buluu tishuu keessatti kennamu ni dhiyaataa? Hamma kamiin, baqqaana kamiin, filannoo biraa kamiin wal bira qabamee?
Qorichoonni dhukkubbii idilee fi dabalataa kamtu yeroo murtaa'etti kennamu, itti fayyadamni isaanii akkamitti galmeeffama?
Fincaan bahuu dadhabuun, dhiiguun, infekshiniin fi dandeettiin sagaraa to'achuu akkamitti hordofamu, torban meeqaaf?
Gogaan yookaan fincaan yeroo gabaabaaf halluu buluu qabaachuun maal fakkaachuu akka danda'u eegamuu qaba, yoomis badu?

Barreessitoota qorannoo dhukkubbii adeemsa yaalaa gamaaggamaniif tarreen mirkaneeffannaa gabaabaa dha: cunqina, baay'ina dhangala'aa fi hamma qorichaa waliigalaa sirrii; baqqaana tishuu fi yeroo muruun baasuun walqabatee kennamu; qabiyyee hojii qabu kan lilmee garee to'annoo; qoricha dhukkubbii idilee yeroo murtaa'etti kennamu kan yeroo gaafatame kennamu waliin wal bira qabuu; waliigala qoricha dabalataa garee tokkoon tokkoonii; qabxii dhukkubbii guyyaa guyyaatiin gabaafame; fi gabatee rakkoolee lakkoofsa namoota bu'uura shallaggii ta'anii fi yeroo hordoffii qabu. Odeeffannoowwan kun yoo hin jirre, himannaan waliigalaa hamma qorichaa irratti godhamu ragaan hin deeggaramu; sababni isaas halluun 50 mg gogaa keessatti kennamu bupivacaine waliin wal bira qabamu fi halluun 5 mg gogaa jalatti kennamu homaa kennuu dhabuu waliin wal bira qabamu tarkaanfiiwwan yaalaa adda addaa dha.