Buluu meetiliinii fi cooma tiruu: qorannoowwan yaalii maal argatan?

Coomni tiruu maqaa rakkoolee adda addaa hedduuf kennamu tokko dha. Nama tokko keessatti sababni ka'umsa isaa yeroo dheeraaf alkoolii baay'ee fayyadamuudha. Nama biraa keessatti immoo dhiyeessii soorataa garmalee, insuliinii dandamachuu fi coomni dabalataa gara tiruutti geeffamuudha. Maaykirooskooppiin haala lamaan keessattuu kuufama cooma salphaa agarsiisuu danda'a; sababoonni bu'uuraa garuu adda adda. Garaagarummaan kun yaaliin tokko maal mirkaneessuu akka danda'u murteessa.

Gaaffii kana irratti barreeffamoonni qorannoo buluu meetiliinii fi cooma tiruu muraasa, hundi isaaniis sadarkaa qorannoo nama irratti gaggeeffamu dura jiran. Qorannoowwan raataa fi hantuutaa sadii irra deddeebi'anii caqasamu; hundi isaanii garuu kallattii tokko hin agarsiisan. Qorannoon etaanoolii sooruu tokko jijjiirama redoksii sirreesse, cooma tiruu garuu osoo hin jijjiirin dhiise. Qorannoon nyaata cooma baay'ee qabu tokko jijjiirama dabarsa mallattoo waliin cooma tiruu hir'ise. Qorannoon bineensota fayyaa tokko immoo tiruu fi kalee keessatti bu'aawwan perooksidaashinii liipidii faallaa walii ta'an argate. Waliin yeroo dubbifaman, safartuuwwan bu'aa sadii maaliif adda baafamanii turuu akka qaban agarsiisu: jijjiirama redoksii, kaka'umsa dabarsa mallattoo, fi kuufama cooma tishuu.

Safartuuwwan bu'aa sadii salphaatti walitti makaman

Safartuun redoksii akkaataa elektiroononni itti qabaman ibsa. Reeshiyoon NAD+ fi NADH tiruu keessaa naannoon seelii hamma tokkoon oksidaayizdii moo riduusdii akka ta'e agarsiisa. Oksideeffamuun etaanoolii NAD+ gara NADHtti jijjiira; kanaaf yeroo dheeraaf alkoolii dhuguun reeshiyoo kana gadi buusa. Halluun elektiroonota fudhatu deebi'ee ol isa kaasuu danda'a. Kun keemistirii dha; coomni kuufame hir'achuu isaaf ragaa miti.

Safartuun dabarsa mallattoo too'annoo ibsa. SIRT1 inzaayimii too'annoo NAD+ irratti hirkatu kan pirootiinota hojii maayitookondiriyaa fi qabannaa liipidii keessatti hirmaatan jijjiiruudha. AMPK akka miira-beekaa hanqina anniisaatti hojjeta; yeroo kakaafamu oksideeffama boba'aa jajjabeessa, uumama liipidii immoo daangessa. Barreeffamni tokko buluu meetiliiniin SIRT1 tiruu keessatti kakaase yeroo jedhu, jijjiirama too'annoo gabaasa. Bu'aa dhukkubsataa irratti argame hanga sanatti hin gabaasne.

Safartuun caasaa tishuu yookaan baayookeemikaalaa waa'ee tiruu mataa isaa ibsa. Fakkeenyoonni beekamoon hamma tiraaygilisaaraayidii giraamii tishuu tokko keessa jiru, cooma chaarjii hin qabne Oil Red O'n halluu dibuu, hematooksiliinii fi iyoosiiniin bokokuu seelotaa fi miidhaa madaaluu, akkasumas sochii ALT pilaasmaa ti. Yaalii sana keessatti buluu meetiliiniin kuufama cooma tiruu fooyyessee jiraachuu isaa kan deebisu gosa sadaffaa kana qofa dha.

Gosoota kana adda baasuun dogoggora hiikaa baay'inaan mul'atu ittisa: bu'aan redoksii yookaan dabarsa mallattoo gaariin cooma tiruu xiqqaachuu wajjin walqixa miti.

Moodeela etaanoolii: redoksiin sirraa'e, coomni hin jijjiiramne

Argannoon bu'aa dhabuu ifa ta'e qorannoo raataawwan Wistar kormaa yeroo dheeraaf etaanoolii sooruu irraa dhufa. Bineensonni etaanoolii akka qaama nyaata dhangala'aa tokkootti fudhatan; hammi isaa hanga dhibbeentaa 36 anniisaa waliigalaatti dabale. Gareewwan to'annoo hamma nyaataa walqixa sooraman immoo anniisaa etaanoolii bakka buusuuf giluukoosii fudhatan. Gareen etaanoolii tokko fi gareen to'annoo tokko buluu meetiliiniis liitira nyaataa tokko keessatti 130 mg, jechuun gara 42 mg kg tokkoof guyyaatti, guyyaa 5 irraa hanga guyyaa 30tti fudhatan.

Haalli redoksii cimdiiwwan meetabolaayitii beekamoo irraa tilmaamame: saayitoosoolii keessatti laakteetii fi paayiruveetii, maayitookondiriyaa keessatti immoo 3-hydroxybutyrate fi acetoacetate. Jalqaba etaanoolii hamma guddaan sooruu keessatti gareewwan etaanoolii jijjiirama guddaa agarsiisan; reeshiyoon NAD+ fi NADH saayitoosoolii keessatti gara dhibbeentaa 62, maayitookondiriyaa keessatti immoo gara dhibbeentaa 71 gadi bu'e, glycerol 3-phosphate'n immoo ol ka'e. Buluun meetiliinii jijjiiramoota sana irra caalaa duubatti deebise, glycerol 3-phosphate's gara gatiiwwan garee to'annootti dhiyeesse; fudhatama etaanoolii, daballii ulfaatina qaamaa yookaan etaanoolii seeramii osoo hin jijjiirin.

Coomni tiruu garuu seenaa adda ta'e agarsiise. Guyyaa 12tti, kuufama cooma guddaa dura, tiraaygilisaaraayidiin gareewwan gidduutti adda hin turre. Guyyaa 27tti, gareewwan etaanoolii buluu meetiliinii fudhachuu yookaan dhiisuu isaanii irraa kan hafe daballii tiraaygilisaaraayidii guddaa qaban. Guyyaa 30tti, bineensota etaanoolii sooraman keessatti liipidiin waliigalaa gara dhibbeentaa 89, tiraaygilisaaraayidiin immoo gara dhibbeentaa 196 dabale; ammas halluun kun irratti dhiibbaa hin qabne. Kuufamni cooma giddugala lobuulota tiruu naannoo jiru yaala waliin yookaan yaala malee wal fakkaata ture. Barreessitoonni moodeela kana keessatti yeroo dheeraaf sooruu booda jijjiiramni redoksii etaanooliin dhufu sababaa cooma tiruu isa ijoo akka hin taane xumuran. Argannoowwan bineensotaa fi seelotaa balaa namaa hubachuuf akkamitti fayyadu akka danda'an adda baasuuf barachuun asitti gargaara: adeemsi tokko dhugaa ta'uu danda'a, ammas garuu bu'aa to'achuu dhiisuu danda'a.

Namni tokko sirreeffamni redoksii kamiyyuu cooma tiruu balleessuu qaba yeroo jedhu, qorannoon caqasamuu qabu kana dha. Dizaayinii kana keessatti akkas hin taane.

Moodeela meetabolizimii: dabarsa mallattoo fi cooma hir'ate, hantuutota keessatti

Fakkii adda ta'e qorannoo seelota tiruu fi hantuutota nyaata cooma baay'ee qabu sooraman, kan SIRT1 fi AMPK irratti hundaa'e, irraa dhufa. Seelota HepG2, seelota AML-12, fi seelota tiruu raataa kallattiin fudhataman keessatti buluun meetiliinii reeshiyoo NAD+ fi NADH ol kaase, pirootiinii SIRT1 dabale, aseetileeffama too'ataa PGC-1alpha hir'ise, hamma DNA maayitookondiriyaa fi fayyadama oksijiinii ol kaase, akkasumas AMPK kakaase; kana hordofee CPT-1 fi PPARalpha dabalan. Yeroo ibsamni SIRT1 gadi buufame, kaka'umsi AMPK bade; kun sirna seelii sana keessatti walitti dhufeenya adeemsichaa SIRT1 waliin agarsiisa. Halluun kun mallattoolee uumama coomaa agonistii LXR T0901317 fi paalmiiteetiif saaxilamuu irraa dhufanis morme; kaka'umsa SREBP-1c, FAS, fi ACC dabalatee.

Kutaan bineensotaa hantuutota C57BL/6 kormaa nyaata dhibbeentaa 60 cooma qabu torban 8 sooraman fayyadame. Torban 4 dhumaa keessatti buluun meetiliinii afaaniin torbanitti yeroo afur, 3 yookaan 10 mg kg tokkoof guyyaatti kenname. Hantuutonni yaalaman hantuutota nyaata cooma baay'ee qabu sooraman kanneen hin yaalamne caalaa halluu Oil Red O xiqqaa, tiraaygilisaaraayidii tiruu gadi aanaa, qorannoo caasaa tishuu irratti bokokuu seelotaa fi manca'ina coomaa xiqqaa, akkasumas ALT pilaasmaa gadi aanaa agarsiisan. Hojii farmaakookineetikii barreeffama sanuma keessatti gaggeeffameen, afaaniin kennamuun qaamaaf argamummaan gara dhibbeentaa 31 hanga 35 ta'uun argame; xuuxamni mar'imaanii guutuutti dhihaatu illee meetabolizimiin guddaan jira ture. Reeshiyoon tishuu fi pilaasmaa inni ol aanaan tiruu keessatti argame; kun akkaataa raabsama qaamaa ilaalchisee dhiibbaan tiruu irratti mul'achuun yoo xiqqaate fudhatama qabaachuu akka danda'u agarsiisa.

Kun agarsiisa kuufama coomaa hir'isuu dhugaa dha; daangaan isaa garuu dhiphaa dha. Yaalii hantuutaa yeroo gabaabaa, garee tokko keessatti bineensota 9 hanga 10, nyaata gosa tokko, hamma kennamu lama, fi yaala torban afur qabuudha. Amaloota kuufama coomaa meetabolizimii fi steatohepatitis qorata; dhukkuba alkooliin wal qabatu miti. Akkasumas siiroosisii, faayibiroosisii duubatti deebisuu yookaan bu'aa namaa kamiyyuu hin qoratu. Bu'aawwan akkanaa hiikuuf gaheen safartuuwwan maayitookondiriyaa fi redoksii isaan yaada qorannoo deeggaranitti lakkaa'uudha; akka hamma qorichaa yookaan qajeelfama yaalaatti miti.

Ilaalcha tishuu fayyaa yeroo tokkoo: hamma walfakkaatu, qaamota bu'aa faallaa qaban

Qorannoon sadaffaan yeroo baay'ee himannoowwan waa'ee tiruu keessatti bakka isaaf hin taaneetti dabalama. Yaalii guyyaa 30 raataawwan Wistar dhalaa fayyaa irratti gaggeeffame keessatti bineensonni shan buluu meetiliinii 1 mM bishaan dhugaatii keessatti fudhatan; shan immoo garee to'annoo ta'an. Superoxide dismutase, kataaleesii, fi gilutaataayooniin riduusdii tiruu yookaan kalee keessatti hin jijjiiramne. Perooksidaashiniin liipidii tiruu keessatti xiqqoo ol ka'e, kalee keessatti immoo gadi bu'e. ALT fi kire'aatiniiniin seeramii gadi bu'an; naayitiroojiiniin yuriyaa dhiigaa garuu hin jijjiiramne.

Hiikni amanamaan bineensota fayyaa keessatti tishuu irratti hundaa'uun garaagarummaa jiraachuu isaati; dhukkuba yaaluu miti. Saaxilamni walfakkaatu safartuu tokkoon tiruu keessatti oksideeffama xiqqoo jajjabeessu, safartuu sanumaan kalee keessatti immoo xiqqoo eegu fakkaate; ittisawwan antiooksidaantii idilee garuu akkuma jiranitti hafan. Garee tokko keessatti bineensota shan qofa qabaachuun fi moodeelli dhukkubaa jiraachuu dhabuun, barreeffamni kun buluu meetiliinii antiooksidaantii tiruu waliigalaa jedhanii waamuu irraa akeekkachiisa. Akkasumas fooyya'iinsa jechuu isaanii dura jijjiiramoonni inzaayimii tiruu haala dhukkubaa ifatti ibsame maaliif akka barbaadan agarsiisa.

Walbira qabuu yaaliiwwan tiruu sadan

Gabateen kun yaada ijoo ifatti mul'isa. Halluu buluu walfakkaatu, baayooloojii adda addaa. Qorannoon etaanoolii milkaa'ina redoksii fi hir'achuu dhabuu coomaa adda baasa. Qorannoon nyaataa dabarsa mallattoo fi fooyya'iinsa coomaa moodeela tokko keessatti walitti fida. Qorannoon bineensota fayyaa safartuuwwan redoksii qaama irratti hundaa'uun kallattii faallaa socho'uu akka danda'an agarsiisa.

Himannoon yaalaa maaliif kana irraa hin hordofne?

Qorannoowwan kana keessaa tokko illee namoota cooma tiruu qaban hin hirmaachisne. Hammi kennamu, karaan kenninsaa, fi turtiin barreeffamoota gidduutti adda adda; hamma qofa salphaatti jijjiiruun sagantaa yaala namaatti hin jijjiiraman. Baay'inni gareewwanii xiqqaan, keessumaa hojii etaanoolii keessatti yeroo safartuu redoksii tokkoof bineensota sadii fi hojii bineensota fayyaa keessatti garee tokkoof shan qofa ta'uun, shakkii guddaa hambisa. Saalli, sararri sanyii, qindaa'inni nyaataa, fi yeroon yaalaa miidhaan uumamuun wal bira qabamee hundi adda adda. Moodeelonni dhukkubaa lamaanis sababoota bu'uuraa adda addaa bakka bu'u; kanaaf bu'aan nyaataa gaariin bu'aa etaanoolii gaarii hin taane sirreessuu hin danda'u, faallaan isaas akkasuma.

Nama dhukkuba tiruu qabaachuun adda baafame kamiifuu, dubbisni dursa kennamuuf yaalaa irra of-eeggannoo ilaallata. Ibsi waliigalaa of-eeggannoowwan kalee fi tiruu buluu meetiliinii irratti barbaachisanii barreeffamni bineensotaa gaarii fakkaatu illee, hir'achuun hojii qaamaa gaaffiiwwan nageenyaa maaliif akka jijjiiru ibsa. Odeeffannoo dhukkuba adda baafamee, bu'aawwan laaboraatorii dhiheenyaa, oomisha sirrii fi karaa itti fayyadamaa, akkasumas tarree qorichoota guutuu gara ogeessa yaalaatti fidi. Nama sadarkaa hir'ina hojii qaamaa sana qabuuf, oomisha sana kaayyoo sanaaf fayyadamuun ragaa maaliin akka deeggaramu gaafadhu.

Xumura irratti: buluun meetiliinii moodeela etaanoolii tokko keessatti cooma kuufame osoo hin hir'isin haala redoksii tiruu jijjiire; moodeela meetabolizimii hantuutaa tokko keessatti cooma hir'isaa SIRT1 fi AMPK kakaase; raataawwan fayyaa keessatti immoo dhiibbaawwan redoksii qaama irratti hundaa'an agarsiise. Kun kallattiiwwan qorannoo itti fufsiisuuf gargaaran walitti qabamaniidha; yaala cooma tiruu mirkanaa'e miti.