Buluu meetileenii fi ifatti saaxilamuu: dheerina dambalii, cimina raadiyeeshinii fi ji'oomeetirii yaalaa

Barreeffamoonni qorannoo lama buluu meetileenii ifa 10 J cm iskuweerii tokkoof ta'etti saaxiluu gabaasu. Inni tokko baakteeriyaa ajjeesa. Inni kaan jijjiirama safaramuu danda'u tokko illee hin uumu. Dubbisaan hamma ifaa qofa walbira qabu dameen kun wal hin simatu jedhee xumura. Dameen kun wal simata. Hammi ifaa saaxilama guutuu ibsee hin beeku.

Ifatti saaxilamuun sirna xiqqaa paaraameetaroota waliin hojjetan irraa ijaarame dha: dheerina dambalii, cimina raadiyeeshinii, yeroo saaxilamni turu, fluuwensii isaan irraa argamu, argamummaa oksijiinii, cunqina halluu fi haala walitti kuufamuu isaa, yeroo halluu fi ifa gidduu jiru, akkasumas daandii optikaalaa ifichi dhugumaan saamudicha keessa darbu. Tokko jijjiiri; footookeemistiriin ni jijjiirama. Barreeffamni kun paaraameetara tokkoon tokkoon isaa ibsee, itti aansuun footoobaayoomoduleeshinii infrareedii dhihoo fi halluu kallattiin ifaan kakaasuu adda baasa; sababni isaas sirnoonni kun lamaan yeroo baay'ee walitti makamu.

Dheerinni dambalii halluun hirmaachuu fi dhiisuu isaa murteessa

Buluun meetileenii bishaan keessa akka monoomeriitti ifa diimaa cimsee xuuxa; fiixeen xuuxamuu isaa 664 hanga 665 nm naannoo jira. Akkasumas 610 nm naannoo dheerina dambalii gabaabaa irratti olka'iinsa xiqqaa qaba; kunis yeroo halluun gara daayimerootaa fi tuutaawwan gurguddootti walitti kuufamu ni guddata. Koofishiyeentiin ifa hir'isuu moolaarii fiixee sana naannoo 65,000 hanga 85,000 M-1 cm-1 ta'a; kanaaf furmaatonni cunqina maayikroomoolaarii qaban illee halluu buluu cimaa qabu. Sakatta'iinsi footookeemikaalaa durii buluu meetileenii DNA fi sabistireetota baayooloojikaalaa waliin ilaalu amala xuuxamuu kanaa fi keemistirii haala kaka'umsaa itti aanu galmeessa: xuuxamuun haala siingileetii yeroo gabaabaa turu uuma; kunis gara haala tiripileetii yeroo dheeraa turuutti ce'a, firiiwwan gabaafaman 0.5 naannoo ta'anii. Furmaata qilleensi itti makame keessatti, haalli kun oksijiiniidhaan yeroo maayikroosekondii 2 ta'u keessatti ni dhaama.

Tarkaanfiin kaka'umsa dhaamsuu kun bakka daandiiwwan footookeemikaalaa lamaan itti addaan ba'an dha. Keemistirii Gosa II keessatti halluun tiripileetii anniisaa gara oksijiinii haala bu'uuraa jiruutti dabarsuun oksijiinii siingileetii uuma; firiin yeroo baay'ee caqasamu 0.52 naannoo dha. Keemistirii Gosa I keessatti garuu tiripileetiin elektiroonii ykn haayidiroojiinii gara sabistireetiitti dabarsa; kunis raadikaalota, gosoota suuperooksaayidii fi haayidirooksilii dabalatee, uuma. Lamaan isaanii yeroo tokkotti adeemuu danda'u; Gosti I gumaacha yoo qabaate illee dhiibbaan footoodaayinaamikii idilee oksijiinii irratti hirkannaa cimaa qabaata.

Filannoo dheerina dambalii buluu meetileeniif bu'aan kanaa seera salphaa dha. Ifni diimaan 630 hanga 680 nm naannoo jiru baandii xuuxamuu halluu wajjin walirra bu'a; 660 hanga 665 nm ammoo fiixee monoomerii bira jira. Kanaaf bakka halluun hamma gahaa ta'een jirutti keemistirii sensitaayizarii ifaa oofuu danda'a. Infrareediin dhihoo 810 nm irratti jiru baandii xuuxamuu haala bu'uuraa irraa baay'ee ala jira; kanaaf halluu kallattiin kakaasuuf dheerina dambalii mijataa miti. Cunqinni karaa tokkoon hubannoo kana walxaxaa taasisa: yeroo cunqinni dabalu, halluun caalaatti akka daayimerii fi walitti kuufamaatti jiraata. Isaan kun gara 610 nm tti xuuxu, molekiyuulii tokkoon kaka'umsa ifaa gahumsa xiqqaadhaan uumu; kanaaf halluu dachaa gochuun dhiibbaa isaa dachaa hin godhu. Sakatta'iinsi kana waliin walqabatu, buluu meetileenii fi yaala ifa diimaa irratti seera xuuxamuu kana akka haal-duree walnyaatinsa ifaan kakaafamu kamiiyyuu ilaala.

Ciminni raadiyeeshinii, turtiin fi fluuwensiin paaraameetaroota sadii dha; tokko miti

Fluuwensiin, J cm iskuweerii tokkoof safaramu, cimina raadiyeeshinii yeroo waliin baay'isuun argama. Fluuwensii qofa gabaasuun saffisa anniisaan itti ga'e dhoksa; saffisni kunis barbaachisaa dha.

Ciminni raadiyeeshinii olaanaan yeroo gabaabaaf kennamu fi ciminni raadiyeeshinii gadi aanaan yeroo dheeraaf kennamu fluuwensii walqixa ta'e keemistirii adda addaatiin kennuu danda'u. Ciminni raadiyeeshinii olaanaan oksijiinii bulbulame saffisa diiffuushiniin bakka buusuu danda'u caalaa saffisaan fayyadama; kunis saaxilamni osoo hin xumuramin daandii Gosa II oksijiinii irratti hirkatu ni daangeessa. Akkasumas ho'a kuusa; tishuunis ho'inaaf deebii kennuun yaa'insa dhiigaa jijjiira, kunis argamummaa oksijiinii fi faca'iinsa halluu lamaan jijjiira. Ciminni raadiyeeshinii gadi aanaan saaxilama yeroo dheeraa keessatti oksijiinii akka itti fufu taasisa; garuu adeemsa suphaa fi deebi'anii oksijiinii argachuuf yeroo saaxilamni adeemaa jirutti hojjechuuf carraa kenna. Kitaaboleen barnootaa footookeemistirii tilmaama hammi waliigalaa qofti barbaachisaa dha jedhu walqixxummaa deebii saaxilamaa jechuun waamu. Tilmaamni kun yeroo oksijiiniin, ho'inni ykn baayooloojiin hirmaatu hin hojjetu; tishuu keessatti kun jechuun yeroo hunda jechuun ni danda'ama.

Saaxilamoonni footoodaayinaamikii maayikiroobota irratti xiyyeeffatan kan namoota irratti buluu meetileenii fayyadaman yeroo baay'ee 6 hanga 18 J cm iskuweerii tokkoof fayyadamu; kunis gatiiwwan footoobaayoomoduleeshinii wajjin walirra bu'a. Kanaaf fluuwensiin qofti sirna kam akka ta'e adda baasuu hin danda'u. Saaxilamni 10 J cm iskuweerii tokkoof, 660 nm irratti tishuu halluu qabu irratti kennamu, footookeemistirii sensitaayizarii ifaatiin oofamu dha. Fluuwensiin walqixa ta'e 810 nm irratti tishuu halluu hamma baay'ee xiqqaa qabu irratti kennamu guutumaan guutuutti waan biraati. Lakkoofsi walqixa dha. Yaad-rimeen adda dha.

Daandiin optikaalaa fi ji'oomeetiriin saamudaa ifni maal akka qunnamu murteessu

Amalli Beer Lambert fuuldurri saamudaa duuba isaa caalaa ifa baay'ee akka argatu agarsiisa. Kuveetii halluu cunqina maayikroomoolaarii kudhanoota qabu keessatti, miiliimeetiriin jalqabaa ifa diimaa irratti bu'u keessaa harka caalu xuuxuu danda'a; kunis laayyeroota gadi fagoo jiran saaxilama bu'a qabeessa malee dhiisa. Furmaata walumaagalatti sana hamma xiqqaadhaan boolla gadi hin fagaanne keessa kaa'i; saaxilamni gara walqixxummaatti dhihaata. Halluu tokko, ibsaa tokko, fluuwensii fuula irratti walqixa ta'e, garuu bu'aa adda ta'e.

Tishuun xuuxamuu irratti bittinnaa'uu ifaa dabala. Ifni diimaan 660 nm naannoo jiru gara miiliimeetirootaatti seena; gadi fageenyi isaa sirriin hamma dhiigaa, halluu uumamaa fi gosa tishuutti murtaa'a. Boollonni qorannoos dhiibbaawwan safartuu jallisuu danda'an mataa isaanii dabalu: fuulli dhangala'aa geengawaan akka leensii hojjechuu, calaqqee dallaa irraa dhufu, gaaddisa boollota qarqaraa irratti uumamu fi hamma dhangala'aa xiqqaa madda ifaa jalatti ho'uu. Laaboraatoriiwwan lama qindaa'ina ibsaa walqixa ta'e garuu gosa pileetii, hamma dhangala'aa ykn fageenya madda ifaa adda addaatiin gabaasan yaalii adda addaa gaggeessaniiru.

Fageenyi xiyyeeffannoo addaa argachuu qaba; sababni isaas jijjiiramaa yeroo baay'ee osoo hin ibsamin hafu dha. Madda ifaa raayota isaa walcina hin deemsiisne irraa yeroo fagaatamu, ciminni raadiyeeshinii saffisaan gadi bu'a. Kanaaf ibsaa pileetii irraa 2 cm ol jiru gara 5 cm tti siqsuun cimina raadiyeeshinii dachaa hedduudhaan hir'isuu danda'a, kutaan mala qorannoo garuu akkuma duraa dubbifama. Cimina raadiyeeshinii fuula saamudaa irratti safarame malee, fluuwensiin humna oomishtoonni ibsan irraa shallagamee maxxanfame tilmaama dha malee safartuu miti.

Qajeelfama paaraameetarootaa ibsa waliin: saaxilama irra deebi'amee raawwatamuu danda'u maaltu taasisa

Qabeenyi jalqabaa fuula kanaaf qophaa'e tarree mirkaneessaa dha. Saaxilamni ifaa qorannoo tokkoo wantoota kana keessaa kan dhiisu, hammi ifaa ijoo hammam wal fakkaatu illee, qorannoo biraa wajjin walbira qabamuu hin danda'u.

1. Dheerina dambalii fi bal'ina baandii. Fiixee fi bal'ina guutuu, maqaa halluu qofa osoo hin taane. LED diimaan 630 hanga 680 nm hammata; naannoo kana keessatti xuuxamuun halluu baay'ee garaagara.
2. Cimina raadiyeeshinii fuula saamudaa irratti safarame, mW cm iskuweerii tokkoof. Waatiin oomishtootaa cimina raadiyeeshinii miti.
3. Turtii fi dha'annaa. Kenniinsa itti fufiinsa qabu fi kan dha'annaa qabu, bakka barbaachisaa ta'etti irra deddeebii dha'annaa fi qooda yeroo ifni hojjatu dabalatee.
4. Fluuwensii ciminaa fi yeroo armaan olitti safaraman irraa shallagame, J cm iskuweerii tokkoof.
5. Cunqina halluu, qophii isaa fi haala walitti kuufamuu. Monoomeriin 664 nm naannoo jiru walitti kuufamoota 610 nm naannoo jiran irraa adda ta'een kaka'umsa ifaa uuma.
6. Yeroo gidduu qorichaa fi ifaa. Halluu kennuu fi ifaan saaxiluu gidduu daqiiqaa hanga sa'aatii; kunis yeroo ifni ga'u halluun eessa akka jiru murteessa.
7. Haala oksijiinii. Furmaanni qilleensi itti makame fi tishuun oksijiinii hanqate madaala Gosa I fi Gosa II kallattiin jijjiiru.
8. Ji'oomeetirii. Gadi fageenya saamudaa, hamma isaa, gosa meeshaa qabduu, fageenyaa fi kofa madda ifaa, akkasumas gadi fageenya tishuu irratti xiyyeeffatamee.

Yeroo barreeffamoota qorannoo dubbistu amala faayidaa qabu tokko: jalqaba yeroo gidduu qorichaa fi ifaa ilaali. Inni kaayyoo mul'isa. Dizaayinoonni footoodaayinaamikii tishuu halluu qabu itti yaadanii ifaan saaxilu. Dizaayinoonni walitti makamaa, akkuma armaan gadiitti, lamaan isaanii itti yaadanii addaan baasuu danda'u.

Footoobaayoomoduleeshiniin infrareedii dhihoo halluu ifaan kakaasuu miti

Footoobaayoomoduleeshiniin, yeroo baay'ee PBM jedhamee gabaabbatu, sensitaayizarii ifaa osoo hin dabaliin mallattoolee qaama keessaa maddan to'achuuf ifa diimaa ykn infrareedii dhihoo fayyadama. Yaalli footoodaayinaamikii, yeroo baay'ee PDT jedhamee gabaabbatu, kutaa sadii waliin fayyadama: ifa sensitaayizarichi xuuxu, sensitaayizaricha mataa isaa fi oksijiinii. Isaan kun gosoota walnyaatinsa cimaa qaban battalumatti uumuun wanta irratti xiyyeeffatame miidhu. Sakatta'iinsi maayitookondiriyaa akka galma eegumsa neerwiitti ilaalu buluu meetileenii PBM waliin walitti hidha; sababni isaas kallattii adda addaatiin hargansuu seelii irratti walitti dhufu: halluun akka katalistiitti marsaa reedooksii keessa deebi'ee deemuun yaa'insa elektiroonii deeggara; PBM ammoo naayitirik ooksaayidii hojii danqu saayitookroomii c ooksidaasii Complex IV irratti argamu irraa akka addaan ba'u jajjabeessa jedhamee tilmaamama. Malli hojii inzaayimii kun yaada qorannoo ta'uu isaa ifatti ibsamuun itti fufuu qaba.

Qorannoowwan walitti makamaa hantuuta irratti gaggeeffaman keessaa lamaan baay'ee caqasaman ifa 810 nm fayyadamu; kunis sababuma halluu ifaan kakaasuu akka hin agarsiifneef ta'a. Qorannoo yaala duraa hirriba dhabuu keessatti, hantuutonni hirriba dhabuu dura guyyaa guyyaan buluu meetileenii 0.5 mg kg tokkoof, leezarii dha'annaa 810 nm guyyaa tokko darbanii guyyaa tokko, ykn lamaan isaanii argatan. Yaalli duraa walitti makame amala yaadannoo fi pirootiinota sinaapsii hippookaampaasiin walqabatan eege; yaalonni kophaa isaanii garuu irra caalaan milkaa'uu hin dandeenye. Qorannoo dhiphina yeroo dheeraa yaala yeroo tokkotti kennamu qabu keessatti, hantuutonni PBM 810 nm, 8 J cm iskuweerii tokkoof, halluu guyyaa guyyaan 0.5 mg kg tokkoof kennamu waliin argatan. Tishuu halluu qabu ifaan saaxiluu irraa fagaachuuf jecha, leezariin jalqaba kennamee halluun sa'aatii lama booda lilmoon kennama ture. Gareewwan yaalaa sadan hundi hanqina barachuu deebisan; faayidaan walitti ida'amu irra caalaa kortisoolii seeramii fi gosoota oksijiinii walnyaatinsa qaban kan sammuu irratti mul'ate. Bu'aawwan kun tarkaanfiiwwan maayitookondiriyaa irratti xiyyeeffatan lama waliin fayyadamuu qoratu; walitti qabamni qorannoowwan footoodaayinaamikii dheerina dambalii fayyadama tokkoon tokkoon isaaf galmeessuun garaagarummaa kana ifatti eega.

Ragaan gogaa gama biraa jira. Odeeffannoon gogaa namootaa buluu meetileenii fi ifa waliin fayyadamu irratti argamu 630 hanga 680 nm irratti walitti qabama; halluun gogaa irratti dibama ykn bakka miidhametti lilmoon kennama, kaayyoonis balleessuu ykn caasaa haaromsuu dha. Kun hiikaan isaa PDT dha. Baduu sana akka ragaa halluun PBM cimsuutti caqasuun, ykn fooyya'iinsa hantuutaa 810 nm irratti argame akka ragaa paanaalii 660 nm fi halluun pirootokoolii dandeettii hubannoo ta'aniitti caqasuun, sirnoota kana walitti maka. Wabiin hamma kennamuu fi farmaakooloojii, akkasumas qajeelfamni nageenyaa fi wal-dhiibbaa, kutaa seenaa kanaa cunqinaa fi haalota itti fayyadamuun dhorkamu irratti bal'inaan itti fufu.

Lakkoofsota walbira qabuu dura yaad-rimee isaa maqaa dha'i. Dheerinni dambalii halluun xuuxuu fi dhiisuu isaa murteessa. Ciminni raadiyeeshinii fi turtiin keemistiriin xuuxamuu sanaan maal akka hojjetu murteessu. Ji'oomeetiriin ammoo kutaan saamudaa kam adeemsa kana keessaa waan tokko akka keessa darbu murteessa. Saaxilamoonni lama paaraameetara tokkoon walqixa ta'anii kanneen hafaniin garaagara ta'an yaalii adda addaa dha; akka wal bakka bu'aniitti ilaalunis dogoggora qajeelfamni kun ittisuuf qophaa'e dha. Kana keessaa pirootokooliin mana keessatti raawwatamu tokko illee hin maddu; ifni dheerina dambalii halluu wajjin walsimu halluu qaama guutuu keessa faca'u waliin yoo jiraate, saaxilama kanaan dura hojii to'achuu qofa qabu gara footookeemistirii sensitaayizarii ifaatiin oofamutti jijjiira. Kunis ogeessota kilinikaa biratti raawwatamuu qaba.