डिस्कमधून उद्भवणाऱ्या पाठदुखीसाठी मेथिलीन ब्लूची इंजेक्शने: चाचण्यांत काय आढळले

कंबरदुखी हे एक लक्षण आहे, निदान नाही. पाठदुखीसाठी मेथिलीन ब्लूबाबत केलेल्या कोणत्याही दाव्याला अर्थ आहे की नाही, हे या फरकावर ठरते.

बहुतेक पाठदुखीसाठी एखादी एकच शारीरिक रचना कारणीभूत असल्याचे खात्रीने सांगता येत नाही. डिस्कमधून उद्भवणाऱ्या वेदना, म्हणजेच डिस्कोजेनिक वेदना, हा अधिक विशिष्ट दावा आहे. त्यानुसार वेदना एका विशिष्ट आंतरकशेरुकीय डिस्कमधील मज्जातंतूंच्या टोकांमधून येतात. साधारणपणे अॅन्युलस नावाच्या बाहेरील वलयाला भेगा पडलेल्या असतात आणि त्यातून लहान मज्जातंतू व दाहाशी संबंधित संकेत आत पसरू लागलेले असतात. ही कल्पना मांडणे सोपे, पण सिद्ध करणे कठीण आहे, कारण MRI वर दिसणाऱ्या अनेक झिजलेल्या डिस्कमुळे अजिबात वेदना होत नाहीत. केवळ स्कॅनवरून कोणती डिस्क कारणीभूत आहे हे ओळखता येत नाही.

म्हणूनच येथे चर्चिलेल्या दोन्ही चाचण्यांची सुरुवात वेदना उद्दीपित करणाऱ्या डिस्कोग्राफीने झाली. फ्लुओरोस्कोपीच्या मार्गदर्शनाखाली संशयित डिस्कच्या मध्यभागी असलेल्या न्यूक्लियसमध्ये सुई घातली जाते, नियंत्रित दाबाखाली कॉन्ट्रास्ट द्रव्य दिले जाते आणि डॉक्टर एक साधा प्रश्न विचारतात: या डिस्कमध्ये दाब वाढवल्यावर तुम्हाला नेहमी होतात तशाच वेदना होतात का? नियंत्रण म्हणून शेजारची किमान एक डिस्क तपासली जाते आणि तिच्यात वेदना होऊ नयेत अशी अपेक्षा असते. नेहमीच्या वेदनांशी जुळणाऱ्या वेदना निर्माण करणारी डिस्क आणि वेदना न निर्माण करणारी नियंत्रण डिस्क असलेले रुग्णच पुढील टप्प्यात जातात. निवडीच्या या टप्प्यात शरीरात सुई घालावी लागते आणि त्यानंतरच्या सर्व गोष्टींवर त्याचा प्रभाव पडतो.

मेथिलीन ब्लू रासायनिक पातळीवर काय आहे याची नवीनच माहिती घेणाऱ्या वाचकांना कधीकधी वाटते की या चाचण्यांमध्ये अभ्यासलेले इंजेक्शन निळे द्रव पिण्याशी संबंधित आहे. तसे नाही. डिस्कमधील मेथिलीन ब्लू इंजेक्शनमध्ये वेदनादायक म्हणून आधीच ओळखलेल्या एका डिस्कमध्ये सुमारे 10 mg रंगद्रव्य थेट दिले जाते. गृहितक स्थानिक परिणामाचे होते: हे रंगद्रव्य अॅन्युलसमधील भेगांमध्ये असलेल्या लहान मज्जातंतूंच्या टोकांना नष्ट करू शकते किंवा त्यांची क्रियाशीलता कमी करू शकते आणि स्थानिक दाह कमी करू शकते. अशी क्रिया अस्तित्वात असेल, तर ती त्या डिस्कच्या आत थेट संपर्क होण्यावर अवलंबून असते.

दोन्ही चाचण्यांमागील प्रक्रिया

हे समजून घेण्यासाठी एकच प्रवेशबिंदू असलेल्या बंद कप्प्याची कल्पना उपयुक्त ठरते. तो कप्पा म्हणजे डिस्क. प्रवेशासाठी फ्लुओरोस्कोपीच्या मार्गदर्शनाखाली सुई वापरली जाते, सहसा मागील बाजूच्या पार्श्वमार्गाने. सुईची जागा निश्चित झाल्यानंतर अभ्यासातील द्रव हळूहळू न्यूक्लियसमध्ये दिला जातो.

दोन्ही चाचण्यांमध्ये डिस्कच्या आत आणखी काहीही दिले गेले. सुरुवातीच्या चाचणीत 1 mL 1 percent मेथिलीन ब्लूनंतर 1 mL 2 percent लिडोकेन दिले गेले. नंतरच्या चाचणीत प्रति mL 10 mg प्रमाणात मेथिलीन ब्लूचे 1 mL, तसेच 0.5 mL 2 percent लिडोकेन आणि 0.5 mL कॉन्ट्रास्ट द्रव्य दिले गेले. त्यामुळे तुलना कधीही इंजेक्शन विरुद्ध कोणतीही प्रक्रिया न करणे अशी नव्हती. दोन्ही गटांमध्ये सुई घालणे, डिस्कमध्ये दाब वाढवणे आणि डिस्कच्या आत स्थानिक भूल देणारे औषध देणे या गोष्टी झाल्या. नियोजित फरक फक्त मेथिलीन ब्लू विरुद्ध सलाईन इतकाच होता. मेथिलीन ब्लू पेशींमध्ये कसे कार्य करते याचे तपशील संशोधकांना स्थानिक परिणाम शक्य का वाटला हे समजावतात, पण शक्यता म्हणजे पुरावा नाही.

नियंत्रण गटाचा प्रतिसाद वाचताना हे महत्त्वाचे ठरते. येथे नियंत्रण गटातील कोणत्याही सुधारणेत मणक्यावरील प्रक्रियेचा अनुभव, लिडोकेन, वेदनांचा नैसर्गिक प्रवास आणि आराम मिळण्याची अपेक्षा या सर्वांचा वाटा असतो.

सुरुवातीची सकारात्मक चाचणी

Peng आणि सहकाऱ्यांच्या 2010 मधील यादृच्छिक वाटप केलेल्या चाचणीत 72 प्रौढांचा समावेश होता. त्यांना पायातील मज्जातंतूंशी संबंधित वेदना नसलेली दीर्घकालीन अक्षीय कंबरदुखी होती; फिजिओथेरपीसोबत दाहविरोधी किंवा ओपिऑइड उपचार करूनही लक्षणे 6 महिन्यांपेक्षा अधिक काळ टिकली होती; MRI वर डिस्कची झीज दिसत होती, पण डिस्कची उंची टिकून होती; पूर्वी कंबरेच्या मणक्याची शस्त्रक्रिया झालेली नव्हती; आणि शेजारची नियंत्रण डिस्क नकारात्मक असताना वेदनादायक डिस्कचा डिस्कोग्राम सकारात्मक होता. छत्तीस जणांना डिस्कमध्ये मेथिलीन ब्लू आणि लिडोकेन दिले गेले. छत्तीस जणांना सलाईन आणि लिडोकेन दिले गेले. रुग्ण आणि परिणामांचे मूल्यमापन करणाऱ्यांना गटवाटपाची माहिती नव्हती. रंगद्रव्य निळे असल्यामुळे इंजेक्शन देणाऱ्यापासून गटवाटप लपवणे शक्य नव्हते.

पाठपुरावा दीर्घकाळ चालला: 6, 12 आणि 24 महिने. परिणाममापन निकषांमध्ये 0 ते 100 च्या संख्यात्मक मापनश्रेणीवरील वेदना, 0 ते 100 च्या Oswestry Disability Index वरील कार्यक्षमतेतील मर्यादा, तसेच समाधान, वेदनाशामकांचा वापर आणि गुंतागुंत यांचा समावेश होता. प्रकाशित झालेला परिणाम असामान्यपणे मोठा होता. 24 महिन्यांनी मेथिलीन ब्लू गटातील सरासरी वेदनागुण सुमारे 72 वरून सुमारे 20 पर्यंत कमी झाले, तर नियंत्रण गटात ते सुमारे 67 वरून सुमारे 60 पर्यंत कमी झाले. मेथिलीन ब्लू गटातील कार्यक्षमतेच्या मर्यादांचे गुण सुमारे 48 वरून सुमारे 13 पर्यंत कमी झाले; नियंत्रण गटात मात्र जवळजवळ कोणताही बदल झाला नाही. 24 महिन्यांनी उपचार मिळालेल्या 36 पैकी 33 रुग्णांनी समाधानी किंवा पूर्णपणे समाधानी असल्याचे सांगितले, तर नियंत्रण गटातील 35 पैकी 5 रुग्णांनी तसे सांगितले. उपचार मिळालेल्या बहुतेक रुग्णांनी कोणतेही वेदनाशामक वापरत नसल्याचे सांगितले. पाठपुराव्यादरम्यान डिस्कचा संसर्ग किंवा मज्जातंतूंची इजा नोंदवली गेली नाही. लेखकांनी त्यांच्या प्लेसिबो-नियंत्रित अहवालात या उपचाराचे वर्णन सुरक्षित, परिणामकारक आणि शरीरात कमीत कमी हस्तक्षेप करणारे असे केले.

एका केंद्रातील 72 निवडक रुग्णांमध्ये दिसलेला इतका मोठा परिणाम हा स्वतंत्रपणे पुन्हा पडताळून पाहण्याची गरज असलेलाच परिणाम आहे.

बहुकेंद्रीय पुनरावृत्ती चाचणी

Kallewaard आणि सहकाऱ्यांचा IMBI अभ्यास नेदरलँड्समधील चार केंद्रांवर पुनरावृत्ती चाचणी म्हणून आखण्यात आला होता. चौऱ्याऐंशी रुग्णांचा समावेश झाला आणि 81 जणांकडून विश्लेषणयोग्य यादृच्छिक वाटपाची माहिती मिळाली: 40 मेथिलीन ब्लू गटात, 41 प्लेसिबो गटात. निवडीसाठी पुन्हा डिस्कमधून उद्भवणाऱ्या वेदनांशी सुसंगत दीर्घकालीन अक्षीय वेदना आवश्यक होत्या. यावेळी किमान 6 महिने वेदना असणे, शस्त्रक्रियाविरहित उपचारांनी पुरेसा लाभ न मिळणे, बसलेल्या स्थितीतील वेदना 10 पैकी किमान 5 असणे आणि मागील वर्षात केलेल्या MRI मध्ये डिस्कच्या उंचीत 50 percent पेक्षा अधिक गंभीर घट नसणे हे निकष होते. फॅसेट सांध्यातील वेदना वगळण्यासाठी रुग्णांना आधी फॅसेट ब्लॉक दिला गेला. त्यानंतर शेजारची नियंत्रण डिस्क आणि स्पष्ट दाबमर्यादा वापरून प्रमाणित, दाब-नियंत्रित डिस्कोग्राफी करण्यात आली. प्रक्रिया शस्त्रक्रियागृहात, प्रतिबंधात्मक प्रतिजैविकांसह आणि इंजेक्शनचा वेग कमी व नियंत्रित ठेवून केली गेली. नियंत्रण गटाला पुन्हा सलाईन, लिडोकेन आणि कॉन्ट्रास्ट द्रव्य दिले गेले.

प्राथमिक परिणाममापन निकष 6 महिन्यांवरील उपचाराचे यश हा होता. त्याची व्याख्या चार दिवसांत गोळा केलेल्या सरासरी वेदनागुणांमध्ये किमान 30 percent घट आणि बदलाबद्दलची एकंदर धारणा अशी होती. दुय्यम मापनांमध्ये Oswestry वरील कार्यक्षमतेच्या मर्यादा, जीवनमानाच्या मापनश्रेणी, वेदनांचे स्वरूप, वेदनाशामकांचा वापर आणि प्रतिकूल घटना यांचा समावेश होता. प्लेसिबो गटात अजूनही वेदना असलेल्या रुग्णांना 6 महिन्यांनंतर मेथिलीन ब्लू मिळू शकत होते. त्यामुळे स्पष्ट यादृच्छिक तुलना 12 किंवा 24 महिन्यांपर्यंत न चालता 6 महिन्यांवरच संपते.

6 महिन्यांनी 0 ते 10 च्या मापनश्रेणीवर मेथिलीन ब्लूमुळे सरासरी वेदनागुण 1.4 गुणांनी, तर नियंत्रण उपचारामुळे 1.2 गुणांनी कमी झाले; गटांमधील फरकाचे p मूल्य 0.671 होते. प्रतिसाद देणाऱ्यांचे प्रमाण अनुक्रमे 35.0 percent आणि 26.8 percent होते, p मूल्य 0.426 होते. कार्यक्षमतेच्या मर्यादांच्या गुणांमध्ये अनुक्रमे 7.8 आणि 5.5 गुणांची सुधारणा झाली, p मूल्य 0.459 होते. एकंदर सुधारणेचे प्रमाण जवळजवळ सारखेच होते. तात्पुरती वेदनावाढ किंवा इतर भागांत पसरणाऱ्या वेदना यांसारख्या क्षणिक घटना दोन्ही गटांत घडल्या; गटांमध्ये लक्षणीय फरक नव्हता. लेखकांनी त्यांच्या बहुकेंद्रीय चाचणीच्या अहवालात असा निष्कर्ष काढला की ही माहिती दीर्घकालीन डिस्कोजेनिक वेदनांसाठी डिस्कमध्ये मेथिलीन ब्लू देण्याची शिफारस करण्यास आधार देत नाही.

चाचण्यांची तुलना

आणखी एक तपशील गोंधळ टाळतो. काही सारांशांमध्ये या चाचण्यांना Pfirrmann श्रेणीची मर्यादा जोडली जाते. ती मर्यादा एका लहान डच प्राथमिक अभ्यासातून आली होती; वर सारांश दिलेल्या दोन्ही यादृच्छिक चाचण्यांपैकी कोणत्याही चाचणीच्या पात्रतेच्या नियमांमधून नव्हे.

या विरोधाभासाचा अर्थ कसा लावावा

दोन्ही चाचण्या प्रामाणिकपणे केल्या असल्या, तरी त्यांचे निष्कर्ष वेगळे असू शकतात; त्यासाठी कोणतीही चाचणी फसवी असण्याची गरज नाही. महत्त्वाचे फरक म्हणजे निवडीतील अचूकता, प्रक्रियेचे प्रमाणितीकरण, गटवाटपाची माहिती लपवण्याच्या मर्यादा, नमुन्याचा आकार आणि परिणाममापन निकषाची व्याख्या.

Peng यांनी एकाच केंद्रातील विशिष्ट निकषांनुसार निवडलेला गट घेतला आणि गटांतील उपचार बदलू न देता दोन वर्षे त्यांचा पाठपुरावा केला. यामुळे मोठा परिणाम सहज दिसू शकतो, पण रुग्णांची निवड, सोबतचे उपचार किंवा अपेक्षा यांत गटांदरम्यान अहवालात नोंद न झालेले फरक असतील, तर तो परिणाम सहज अतिशयोक्तीने मांडलाही जाऊ शकतो. इंजेक्शन देणाऱ्याला गटवाटप माहीत होते; निळ्या रंगद्रव्यामुळे हे टाळता येत नसले, तरी ती एक मर्यादा आहे. IMBI मध्ये अनेक केंद्रे, दाबाचे अधिक कडक निकष, फॅसेट सांध्यांची तपासणी, इंजेक्शनचा प्रमाणित वेग आणि 6 महिन्यांनी प्रतिसाद देणारा रुग्ण कोणाला म्हणायचे याची आधीच निश्चित केलेली व्याख्या वापरली गेली. अशा रचनेत योगायोगाने फार मोठा परिणाम दिसण्याची शक्यता कमी असते, पण त्यातून कमी कालावधीच्या प्रश्नाचे उत्तरही मिळते. नियंत्रण गटाला 6 महिन्यांनंतर दुसऱ्या गटातील उपचार घेण्याची परवानगी होती, त्यामुळे 24 महिन्यांच्या यादृच्छिक परिणामांबद्दल या अभ्यासातून काटेकोर निष्कर्ष काढता येत नाही.

रुग्ण किंवा चिकित्सकासाठी याचा व्यावहारिक अर्थ सावधपणे लावायला हवा. सुरुवातीच्या एका लहान चाचणीत अतिशय मोठा आणि टिकणारा लाभ आढळला. अधिक मोठ्या आणि प्रमाणित पुनरावृत्ती चाचणीत, आधीच लिडोकेन समाविष्ट असलेल्या प्रक्रियात्मक नियंत्रणाच्या तुलनेत, केवळ लहान आणि सांख्यिकीयदृष्ट्या लक्षणीय नसलेला अतिरिक्त लाभ आढळला. हा नमुना परिणामकारकता पुष्टी करण्याऐवजी तिच्याबद्दलचा विश्वास कमी करतो. डिस्कमध्ये मेथिलीन ब्लूचे इंजेक्शन देण्याचा प्रस्ताव मिळालेल्या कोणत्याही व्यक्तीने दवाखाना कोणते निवडनिकष वापरतो, डिस्कोग्राफी आणि नियंत्रण डिस्क आवश्यक आहेत का, सोबत काय दिले जाते, आधीच निश्चित केलेल्या वेदनांच्या व्याख्येनुसार 6 महिन्यांनी दवाखाना किती यशदराचा दावा करतो आणि गुंतागुंत व पाठपुराव्याची नोंद कशी ठेवली जाते हे विचारावे. शरीरात हस्तक्षेप करणाऱ्या कोणत्याही प्रक्रियेची योजना करण्यापूर्वी मेथिलीन ब्लूच्या वापराशी संबंधित सुरक्षिततेच्या प्रश्नांची पार्श्वभूमी वाचणे उपयुक्त ठरते. त्याचप्रमाणे मेथिलीन ब्लूवरील चिकित्सीय संशोधनाने काय दाखवले आहे आणि काय दाखवलेले नाही, याचा व्यापक संदर्भही वाचायला हवा.

यावरून तोंडावाटे घेण्याच्या थेंबांना किंवा गमींना आधार का मिळत नाही

देण्याचा मार्ग हा उपचाराचा एक भाग असतो. या चाचण्यांमध्ये निवडलेल्या डिस्कच्या आत दिलेल्या रंगद्रव्याची चाचणी झाली. गिळलेले मेथिलीन ब्लू आतड्यांतून शरीरभरच्या रक्ताभिसरणात जाते आणि ऊतींपर्यंत पोहोचते तेव्हा त्याची सांद्रता खूप कमी आणि विशिष्ट भागाला कमी लक्ष्यित असते. तोंडावाटे घेतलेली मात्रा कंबरेच्या एका डिस्कमधील सांद्रता किंवा तिथे टिकून राहण्याचा कालावधी तसाच निर्माण करते, असे या चाचण्यांतील कोणतेही मापन दाखवत नाही. डिस्कमधील परिणाम पुनरावृत्ती चाचणीत स्पष्टपणे दिसला असता, तरीही तो त्याच मार्गाने, त्याच मात्रेत आणि त्याच प्रकारच्या वेदना असलेल्या रुग्णांमध्ये स्वतंत्र चाचणी केल्याशिवाय पेय, थेंब किंवा गमीला लागू झाला नसता.

सुरक्षिततेचे निष्कर्षही तसेच लागू होत नाहीत. शरीरभर औषध पोहोचल्याने शरीरव्यापी आंतरक्रिया होतात, त्यात सेरोटोनिनशी संबंधित औषधांसोबतची चांगल्या प्रकारे नोंदवलेली आंतरक्रियाही येते. डिस्कवरील स्थानिक प्रक्रिया आणि रोजचा तोंडावाटे वापर यांमध्ये शरीराचा औषधाशी होणारा संपर्क वेगळा असतो आणि जोखमींचे स्वरूपही वेगळे असते. हा मुद्दा मेथिलीन ब्लूच्या औषध-आंतरक्रियांवरील पुराव्यांमध्ये अधिक सविस्तरपणे मांडला आहे.

मुख्य निष्कर्ष मर्यादित आहे. डिस्कमध्ये मेथिलीन ब्लूचे इंजेक्शन देण्याच्या सुरुवातीच्या चाचणीत दोन वर्षांपर्यंत उल्लेखनीय आराम नोंदवला गेला. नंतरच्या बहुकेंद्रीय प्लेसिबो-नियंत्रित पुनरावृत्ती चाचणीत सहा महिन्यांनी तसा परिणाम पुन्हा दिसला नाही. यांपैकी कोणताही परिणाम तोंडावाटे घेतलेले मेथिलीन ब्लू पाठदुखी कमी करते याचा पुरावा नाही.