Litun av kinnkyknum við metylenbláum: hvat skal eygleiðast

Ein næmingur leggur ein dropa av eini blanding við kinnkyknum á eitt sýnisglas, hyggur í smásjánna og sær næstan einki. Nakrar fáar bleikar skuggamyndir reka tvørtur um eitt ljóst sjónøki. Hon stillar skerpuna, síðani ljósið, og kemur so til ta niðurstøðu, at sýnisglasið er tómt. Sýnisglasið er ikki tómt. Kyknurnar eru har. Tær eru næstan gjøgnumskygdar, og júst hetta er trupulleikin, sum litunin skal loysa.

Tað er vert at nevna henda munin millum væntan og mynd, áðrenn farið verður undir mannagongdina. Byrjarar vænta, at ein smásjá vísir smálutir á sama hátt sum zoomið á einum myndatóli ger eitt fjart skelti sjónligt. Ein ljósfeltssmásjá ger nakað meira avmarkað: hon vísir munir í ljósupptøku. Ein ólitað kinnkykna tekur næstan einki ljós upp og skapar tí næstan ongan mun. Metylenblátt skapar munin. Tað bindur seg ójavnt inni í kyknuni og ger bygnað til andstøðu millum ljóst og myrkt. Tá ið næmingarnir hava skilt hetta, verður hvørt stig eftir hetta ein avleiðing heldur enn bara ein uppskrift.

Bakgrundarvitan um, hvussu einføld litun skapar andstøðu í skúlastarvsstovuni, er gagnlig her, og ein endurtøka av hvussu ein ljósfeltssmásjá verður sett upp áðrenn litun kann fyribyrgja helvtini av miseydnaðu sýnunum. Evnafrøðin aftan fyri litin verður lýst í einari innleiðing til metylenblátt í smásjákanningum, sum greiðir frá, hví júst hetta litevnið ferð eftir ferð verður brúkt á starvsstovuni.

Mannagongdin í undirvísingini

Vátpreparatið niðanfyri er tann einfalda grundloysnin til vanliga undirvísing. Tað krevur hvørki loga ella nakra fiksering. Í útgávuni við fikseraðum stroksýni, sum verður brúkt í summum handbókum til hægri útbúgving, verður sýnið fyrst luftturkað og síðan stutt hitafikserað, sum í kinnstroksroyndini hjá North Central Texas College, útgivnari á Biology LibreTexts. Hitafiksering er tó ein vanlig mannagongd í mikrobiologi, ikki ein treyt fyri at síggja epitelkyknur.

Hetta hevur tú brúk fyri: rein sýnisgløs og dekkgløs, steril strýkipinnar til einnýtslu (helst) ella nýggjar flatar tannsteytar, eina dropafløsku við 0.5 til 1 prosent metylenbláum í vatnloysn, destillerað ella avjónað vatn, uppsúgvingarpappír, handskar og eina samansetta smásjá við 100x og 400x samlaðari støkking.

1. Skola munnin við vanligum vatni. Hetta tekur matleivdir burtur, sum annars verða nógv litaðar og draga uppmerksemið burtur frá kyknunum.
2. Hvør næmingur tekur bara sýni av síni egnu kinn. Gníggja varliga innan á kinnini við einum nýggjum sterilum strýkipinni. Trýst, men skava ikki. Steðga í góðari tíð, áðrenn tað kennist óbehagiligt ella fer at bløða.
3. Rulla strýkipinnin tvørtur um miðjuna á einum reinum sýnisglasi, so eitt tunt lag verður lagt eftir. Eitt tunt lag er tann einstaki tátturin, sum hevur størstan týdning fyri, um sýnið kann greinast. Eitt tjúkt hvítt lag verður við litun til ein bláan massa, sum ikki ber til at greina.
4. Legg ein dropa av metylenbláum á stroksýnið. Lat tað standa í 1 til 3 minuttir. Ein minuttur er nóg mikið í nógvum starvslýsingum til hægri útbúgving; starvsstovuhandbókin í náttúruvísindum hjá NCERT til flokk IX brúkar umleið 3 minuttir til eitt fyribils preparat. Longri tíð er ikki betri, og ov nógv litun er tann vanligasti feilurin í tíðarstýringini.
5. Skola varliga við destilleraðum vatni ella súgv avlopslitevnið upp við uppsúgvingarpappíri sambært mannagongdini á staðnum. Bakgrundin skal verða ljósablá, ikki djúpt myrkablá.
6. Lækka eitt dekkglas á skák, so annar kanturin nemur fyrst, og lat tað síðan falla spakuliga niður. Hetta forðar fyri luftbløðrum.
7. Byrja við lítlari støkking fyri at finna kyknurnar, kanna at myndin er skørp og miðsett, og far síðan til 100x og at enda 400x. Við 400x skalt tú bara brúka fínstillingina.

Styrkin á litevninum krevur eina nágreinandi setning. Skúlamannagongdir brúka vanliga umleið 1 prosent metylenblátt í vatnloysn. Ein sterkari goymsluloysn ella longri litun ger bakgrundina myrkari skjótari enn kjarnan, og tað vendir við tí andstøðu, sum royndin byggir á.

Trygg handfaring av kinnsýnum

Við kinnsýnum fylgja spýtt og vanligar smáverur úr munninum. Tí skal hvørt nýtt stroksýni handfarast sum møguliga smittuberandi tilfar, hóast sýnisgevararnir eru frískir floksfelagar. Leiðreglurnar hjá American Society for Microbiology um lívfrøðiliga trygd í undirvísingarstarvsstovum lýsa meginreglurnar: met um váðan áðrenn tíman, brúka handskar, ver eygu, har vandi er fyri slettum, vaska hendur aftaná, sóttreinsa arbeiðsborðini og burturbein dálkað einnýtslutilfar eftir góðkendu mannagongdini fyri lívfrøðiligt burturkast.

Fýra reglur í flokkinum taka hædd fyri meginpartinum av váðanum. Ein sýnisgevari til hvønn strýkipinn og hvørt sýnisglas; tey verða ongantíð deild. Tak bara sýni av tær sjálvum, ongantíð av síðufelagnum. Strýkipinnar og tannsteytar til einnýtslu skulu beint í ávísta burturkastílatið, ongantíð aftur á arbeiðsborðið. Metylenblátt sjálvt litar húð og klæði og ertir eygu, so brúka handskar og fylg vanligum reinførisreglum fyri litevni. Far ikki víðari við hesi royndini til at dyrka nakað úr stroksýninum, og hitafiksera ikki nýtt menniskjatilfar eftir egnum hugskotum uttan fyri trygdarmannagongdina hjá skúlanum.

Hvat skal eygleiðast, og hví tað sær soleiðis út

Við 100x skalt tú leita eftir breiðum, fløtum, ljósabláum kyknum við óregluligum ovalum ella marghyrntum útlínum. Tær liggja einsæris ella í leysum løgum, sum lutvíst liggja oman á hvørjum øðrum. Í hvørjari kyknu er vanliga ein myrkari bláur blettur. Hesin bletturin er kjarnin. Legg eisini merki til, hvussu kyknurnar liggja: flatar epitelkyknur líkjast tunnum flísum, ikki kúlum. Tí líkjast kantarnir sprungnum glasuri heldur enn rundum ballónum.

Við 400x síggjast trý eyðkenni týðiliga. Kyknukanturin sæst sum ein tunn, myrkari strika rundan um kyknuna. Kyknuplasma fyllir innaru kyknuna við einum ljósum, jøvnum bláum liti. Kjarnin er myrkari og meira tættur, ofta ovalur og vanliga nær miðjuni, men ikki altíð. Bið næmingarnar skráseta øll trý eyðkennini umframt skap og støkking, tí tað er júst hetta, næmingaarkið biður um.

Ein nágreining er týdningarmikil her, og nógv næmingaørk fara skeiv á hesum økinum. Sjónligi kanturin samsvarar við økið, har kyknuhinnan er, men sjálv hinnan, eitt tvílag av lipidum, sum er umleið 7 til 10 nanometrar tjúkt, er langt niðan fyri tað, sum ein skúlasmásjá kann greina. Tað, næmingarnir síggja, er optiski kanturin á kyknuni saman við litevni, sum hevur savnað seg har. Sama fyrivarni er galdandi fyri kyknulutir. Mitokondriur, endoplasmatisk net, Golgi-likam og ribosom síggjast ikki í hesum preparatinum. Ein vanlig ljóssmásjá kann undir góðum umstøðum greina smálutir niður til umleið 0.2 mikrometrar, sum bakgrundartilfarið hjá NCBI um smásjáramboð í kyknulívfrøði greiðir frá, og meginparturin av fínbygnaðinum er undir ella nær hesum markinum. Hægri tóm støkking ger myndina størri uttan at vísa fleiri smálutir.

Hví verður kjarnin myrkast litaður? Metylenblátt er eitt katióniskt litevni, positivt løtt í loysn, og tað knýtir seg at negativt løddum tilfari í kyknuni, serliga kjarnasýrum. Kromatin savnar DNA í kjarnanum, so kjarnin savnar mest litevni. Kyknuplasma inniheldur RNA og aðrar løddar sameindir og verður tí eisini litað, men meira spjatt og ljósari. Tað týdningarmikla fyrivarnið er, at metylenblátt ikki er eitt litevni, sum er serstakt fyri DNA. Gransking um býtið av metylenbláum við myndatøku av kyknukjarnum lýsir, hvussu katiónin knýtir seg at økjum við nógvum kjarnasýrum, og eldri kvantitativ gransking um binding av metylenbláum í kyknupreparatum fann, at meginparturin av bundna litevninum var knýttur at kjarnasýrum. Ein myrkur kjarni og ljóst kyknuplasma eru tí eitt mynstur av ljósari og myrkari litun, ikki ein sameindakanning.

Feilir, sum næmingar fara at gera, og hvussu teir kunnu greinast

Næstan øll miseydnað sýni falla í ein av fimm bólkum. Lær næmingarnar at greina trupulleikan við sýninum heldur enn bara at endurtaka royndina í blindum.

Ov nógv litun ger bæði kyknur og bakgrund javnt myrkar, so kjarnin hvørvur í sjónøkinum. Rætta tað við styttri litunartíð ella grundigari skoling. Ov lítil litun gevur bleikar skuggamyndir, sum hvørva, tá ið ljósið verður økt; leing litunartíðina við tríati sekundum í senn. Tjúkk stroksýni geva tættar massar av kyknum oman á hvørjum øðrum, har eingin útlína kann fylgjast; loysnin er mekanisk: breið sýnið tynri út næstu ferð, tí eingin skoling kann bjarga einum kyknudunga. Luftbløðrur síggjast sum fullkomnir ringar við skørpum, myrkum rondum og órógva byrjarar, sum taka tær fyri kyknubygnaðir; legg dekkglasið av nýggjum spakuliga niður á skák. Smáir myrkir prikkar, spjaddir á ella kring kyknurnar, eru vanliga vanligar bakteríur úr munninum, sum skúlamannagongdir á borð við kinnkyknumannagongdina hjá Ingrid Science nevna. Teir staðfesta, at munnurin hevur íbúgvar, og tað kann næmingunum vera minnilig vitan. Men teir kunnu ikki greinast til slag í hesi royndini og eiga ikki at verða teknaðir sum partar av kyknuni. Matleivdir og slímtræðrir verða ójavnt og kraftiga litað; skolingin frammanundan skal minka um tey.

Hvat henda royndin ikki kann gera

Hetta er ein eygleiðing til undirvísing, ikki ein sjúkugreinandi kanning. Einki við útsjóndini á kyknum í einari litun í undirvísing kann staðfesta smittu, krabbamein ella nakra aðra sjúku, og greinin eigur ikki at verða lisin sum ein ábending um annað. Preparatið vísir skap, kant, kyknuplasma og kjarna við tveimum støkkingum. Tað vísir ikki fínbygnaðin í kyknuhinnuni, smálutir í kyknulutum ella samleikan hjá sameindum. At siga avmarkingina týðiliga verjir bæði vísindini og næmingarnar: eitt gott úrslit er ein rætt merkt tekning, har støkking og litevni eru skrásett, ikki ein niðurstøða um heilsu.

Næmingaark og smásjámyndir við merkingum

Tey bæði tilfarini til hesa síðuna eru smásjámyndin við merkingum omanfyri og næmingaarkið niðanfyri. Prenta eitt ark til hvønn næming, ella varpa tað upp og lat næmingarnar avrita kassarnar í skrivibøkur.

Soleiðis kann tað brúkast í einum 45 minutta tíma: tíggju minuttir til trygdarkunning og sýnistøku, tíggju minuttir til litun og uppseting av preparatinum, fimtan minuttir til eygleiðing og tekning við báðum støkkingunum og tíggju minuttir til eftirlitslistan og samanbering við smásjámyndina við merkingum. Punktini á eftirlitslistanum eru við vilja heilt ítøkilig. Tunt stroksýni, røtt litunartíð, kjarni myrkari enn kyknuplasma, støkking skrásett. Ein næmingur, sum kann seta flugubein við øll fýra, hevur skilt ta hugsanina, sum tímin skal læra: smásjár vísa munir, og litevni skapa teir munirnar, sum eru verdir at vísa.