Grein
Hví royndir við metýlenbláum eru torførar at blinda

Trettan sjálvboðin svølgja hvør sítt ógjøgnumskygda hylki, leggja seg í ein skannara og loysa minnissuppgávur. Eingin í rúminum veit, hvør fekk heilivágin. Í royndarfrágreiðingini verður sniðið kallað tvíblint, og í teirri løtuni er lýsingin røtt. Síðan fara øll heim, og hvør luttakari, sum fekk metýlenblátt, letur blátt land. Var royndin blind? Tað erliga svarið er avmarkaðari enn heitið: hon var blind, tá ið summar mátingar vórðu gjørdar, og ikki blind, tá ið aðrar vórðu gjørdar. Hesin munurin er sjálvt evnið í blinding av kliniskum royndum við metýlenbláum.
At fjala býtið við skamtan er ikki tað sama sum blinding í allari uppfylgingini
Blinding, sum háttafrøðingar í vaksandi mun eisini nevna dyljing, merkir, at tey, sum kunnu skeikla eitt úrslit, ikki vita, hvørja viðgerð luttakararnir hava fingið tillutaða. Tríggir bólkar hava týdning: luttakararnir, starvsfólkini, sum hava samband við teir, og tey, sum meta um úrslitini. Tilvildarbýti saman við einum ógjøgnumskygdum hylki fjalir býtið í teirri løtuni, skamturin verður givin. Har gevast flestu lesarar at hugsa víðari, og tað er mistakið.
Eitt blátt litevni letur upplýsingar út við tíðini, og hvør avdúking røkkur einum øðrum bólki á einum øðrum tíðspunkti. Hylkið fjalir litin, tá ið tað verður svølgt. Nakrar tímar seinni avdúkar landið hann fyri luttakaranum. Yvirvakingartól kunnu avdúka hann fyri starvsfólkum fyrr. Tí er rætti spurningurin um eina og hvørja samanbering millum metýlenblátt og placebo ikki, um royndin sum heild var blind. Hann er, hvør visti hvat, og nær, í mun til hvørja einstaka máting.
Hvat avdúkar býtið
Teknini eru kropslig, skamtaheft og væl skjalfest:
Blátt ella blágrønt land. Hetta er høvuðsteknið við lágum skamtum tiknum um munnin. Tað kemur innan fáar tímar eftir inntøku og varir vanliga umleið eitt samdøgur. Í royndini við funktionellari myndatøku í San Antonio søgdu allir luttakarar, sum fingu metýlenblátt, at teir høvdu latið blátt land eftir at vera farnir av myndatøkudeplinum, meðan eingin í placebo-bólkinum segði frá nakrari litbroyting. Litbroytingin í landinum kom eftir skanningina, og tað hevur týdning, sum verður greitt niðanfyri.
Blátt skarn og ein blá tunga. Hesi tekin síggjast í stutta tíð eftir skamtan um munnin og eru sjónlig fyri luttakararnar og øll, sum kanna teir.
Liting av húð og eygnahvítum. Við hægri skamtum givnum í æðr litar litevnið sjónliga húðina og tað hvíta í eygunum. Hetta teknið røkkur starvsfólkunum undir vitjanini, ikki bara luttakaranum aftaná.
Órógv í skynjarum. Metýlenblátt tekur í seg ljósið, sum pulsoximetur brúka, so mátingar av súrevnismettan verða óálítandi undir innrenningini. Í kanningini hjá King's College av blóðrensli í heilanum kundi toymið ikki fylgja súrevnismettanini av júst hesi orsøk. Tað merkir, at starvsfólkini við sjúklingin fingu eitt tekin frá tólunum um, at okkurt var øðrvísi.
Legg merki til ósamsvarið: alt, sum litevnið avdúkar, peikar í eina ætt. Ein luttakari við bláum landi fær at vita, at hann fekk heilivágin. Ein luttakari við vanligum landi fær bara at vita, at hann helst fekk placebo í staðin fyri metýlenblátt, uttan so at sjálvt placeboið var gjørt til at lita landið. Tað gera tey, sum higartil eru roynd, ikki.
Hvat royndir í veruleikanum hava roynt
Háttapartar í myndatøkuroyndunum eru bestu dømini, tí teir lýsa móttiltøkini óvanliga nágreiniliga. Lesarar, sum fylgja próvtilfarinum um lágar skamtir, kenna hesar kanningar úr granskingini í minni.
Í teimum báðum San Antonio-royndunum vórðu frísk vaksin við tilvild býtt til 280 mg av metýlenbláum av USP-góðsku um munnin (umleið 4 mg/kg) ella placebo við matlitinum FD&C Blue No. 2, pakkað í ógjøgnumskygd hylki við skjótari frígeving. Tað litaða placeboið líktist innihaldinum í hylkinum við skamtan, men litaði ikki landið, so eftirgerðin miseydnaðist júst har, ið tað hevði týdning. Toymið aftan fyri Radiology-royndina visti hetta og legði tí afturat eina atferðarreglu: luttakararnir vórðu bidnir um at lata land, áðrenn teir tóku hylkið, og ikki aftur fyrr enn eftir myndatøkuna, beinleiðis fyri at forða fyri, at litbroyting í landinum setti blindingina í vanda. Ein serstakur granskingarsjúkrarøktarfrøðingur hevði lykilin til tilvildarbýtið í íløtum merktum í raðfylgju og tók ikki annan lut í kanningini. Sambært frágreiðingini um fleirhátta myndatøku varð blindingin varðveitt fyri luttakarar, sjúkrarøktarfrøðingar og úrslitsmetarar, til greiningin var liðug. Tann tilhoyrandi kanningin av sambondum í heilanum brúkti sama snið og lýsti somu hendingar aftaná: bert bólkurin, sum fekk metýlenblátt, legði til merkis eina fyribils litbroyting í landinum eftir at vera farin av deplinum.
Kanningin hjá King's College valdi eina aðra og meira opinskára leið. Átta frísk sjálvboðin fingu hvør sína innrenning við glukosu sum placebo og tveir skamtir av metýlenbláum í æðr (0.5 og 1 mg/kg) á ymiskum døgum í tilvildarligari raðfylgju. Sniðið verður lýst sum einblint, við samanbering innan fyri hvønn luttakara: granskararnir vistu, hvat varð latið renna inn, og hvør luttakari var sítt egna samanberingargrundarlag tvørtur um kanningargongdirnar, sum lýst í greinini um blóðrensl og evnaskifti. Við einum bláum litevni givnum í æðr varð ikki latið sum um, at luttakararnir kundu vera blindir tvørtur um vitjanirnar.
Eldri sálarlæknaligar bókmentir vísa ein triðja hátt: ein lágan skamt sum virkið samanberingargrundarlag. Ein tvey ára víxlroynd við metýlenbláum fyri maniodepressiva psykosu brúkti 15 mg um dagin sum samanbering móti umleið 300 mg um dagin. Hetta verður endurgivið í umrøðuni í greinini um blóðrensl og evnaskifti. Seinni arbeiði við einum avleiddum evni av metýlenbláum fyri Alzheimers sjúku brúkti ein lágan skamt, sum upprunaliga var ætlaður sum samanberingargrundarlag, og kom fram til, at hann bar seg at sum ein viðgerð. Ein lágur samanberingarskamtur líkist hjáárinum og sjónligum teknum nógv betur enn eitt óvirkið hylki, men við honum verður viðgingið nakað týdningarmikið: royndin kann bara meta um munin millum skamtir, ongantíð ávirkanina av heilivágnum samanborið við ongan heilivág.
Strangasta royndin av hugskotinum um litað placebo kemur úr eini PTSD-roynd, sum samanbar 260 mg av metýlenbláum um munnin við placebo við indigokarmini í hylkjum, sum sóu eins út. Luttakararnir vórðu enntá eggjaðir til at drekka vatn fyri at tynna litin. Kortini søgdu 95.6 prosent í metýlenbláa bólkinum frá litbroyting í landinum móti 21.1 prosentum í placebo-bólkinum í útsløkkingarroyndini hjá Telch og starvsfeløgum. Eitt litevni í hylkinum samsvarar við útsjóndina á heilivágsforminum. Tað samsvarar ikki við upplivingina hjá luttakaranum.
Samanbering av royndarháttum: hvat hvør partur kundi eygleiða
Henda talvan er greinin í stuttum. Les hvørja røð sum eina tíðarrøð, ikki sum eitt ummæli.
| Roynd | Skamtur og inntøkuleið | Upplýst snið | Placebo | Hvat luttakararnir kundu eygleiða | Hvat metararnir kundu eygleiða | Var kannað, um blindingin eydnaðist? |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Rodriguez et al., Radiology 2016 (n=26) | 280 mg av USP-metýlenbláum um munnin, ein einstakur skamtur | Tilvildarbýtt, tvíblind, placebo-stýrd | FD&C Blue No. 2 í ógjøgnumskygdum hylkjum | Blátt land eftir at vera farin av deplinum (øll, sum fingu heilivágin); einki undir skanningini, við hjálp frá regluni um ikki at lata land | Einki undir skanningini; úrslitsgreiningin var blind, til hon var liðug | Eingin gitikanning; fráboðanir um land savnaðar sum eitt seinkað tekin um heilivágin |
| Rodriguez et al., Brain Imaging Behav 2017 (n=28) | 280 mg av USP-metýlenbláum um munnin, ein einstakur skamtur | Tilvildarbýtt, tvíblind, placebo-stýrd | FD&C Blue No. 2 í ógjøgnumskygdum hylkjum | Fyribils litbroyting í landinum eftir at vera farin av deplinum, bert í heilivágsbólkinum | Einki undir skanningini; luttakarar og granskarar blindir, til greiningin var liðug | Eingin gitikanning fráboðað |
| Singh et al., J Cereb Blood Flow Metab 2023 (n=8) | 0.5 og 1 mg/kg í æðr, umframt glukosu-placebo, víxlroynd | Einblind, samanbering innan fyri hvønn luttakara, tilvildarlig raðfylgja | 50 mL glukosuloysn | Blátt land og sansingar knýttar at innrenningini tvørtur um kanningargongdirnar; blinding tvørtur um vitjanir lítið trúlig | Granskarar ikki blindir sambært sniðinum; úrslitsmát frá myndatøku talfest við telduútrokningum | Eingin gitikanning; subjektivar metingar av orku, hýri og pínu fráboðaðar fyri hvørja kanningargongd |
Tvey mynstur skara framúr. Í fyrsta lagi gjørdi eingin av teimum trimum eina formliga kanning av, um blindingin eydnaðist, til dømis við at biðja luttakararnar gita, hvørjum bólki teir hoyrdu til, tá ið teir fóru. Upplýst blinding er ein lýsing av mannagongdini; ein gitikanning er prógv um úrslitið, og tað prógvið vantar. Gloppið er alment og ikki serstakt fyri hetta litevnið: ein gjøgnumgongd av 191 placebo-stýrdum royndum fann, at bert umleið 2 prosent kannaðu, um blindingin eydnaðist bæði hjá luttakarum og granskarum ella metarum, sambært Fergusson og starvsfeløgum. Í øðrum lagi bjargar tíðarsetingin einum parti av pástandinum í royndunum við inntøku um munnin: teknið kom eftir, at skannaratilfarið var savnað. Úrslitsmátini frá myndatøkuni vórðu tí mátað, meðan blindingin trúliga helt, men alt, sum varð mett seinni, varð ikki mett undir somu treytum.
Tað ber til at kanna gitingar, og ein roynd við metýlenbláum vísir hvussu. Í royndini við innspræning í millumryggjarskivu fyri pínu frá skivuni vórðu sjúklingarnir forðaðir í at síggja loysnina, sum varð sprænd inn, og vórðu aftaná spurdir, hvørja viðgerð teir hildu seg hava fingið. Umleið tríggir fjórðingar í hvørjum bólki svaraðu, at teir ikki vistu tað, og eingin hagfrøðiliga týðandi munur var millum bólkarnar, sambært royndarfrágreiðingini hjá Kallewaard. Hetta er í grundini nakað annað enn at skriva tvíblind í ein háttapart. Formlig vísitøl eru til júst hetta endamálið, serliga Bang-blindingarvísitalið, sum Bang og starvsfelagar hava lýst.
Hví væntanir og metarar hava ymiskan týdning
Tá ið ein luttakari hevur funnið út av, hvørja viðgerð hann fekk, savna væntanarávirkanir seg um subjektiv úrslitsmát: metingar av orku og hýri, eyðkenniskalar og uppgávur, sum eru heftar at innsatsi. Tær subjektivu metingarnar hjá King's College vísa vandan. Luttakararnir mettu um orku, hýr og pínu eftir hvørja innrenning, á einum tíðspunkti, tá ið øll, sum fingu litevnið, høvdu góða orsøk til at vita tað. Greinin sigur frá hægri orkumetingum við lægra skamtinum og pín umetingum, sum hækkaðu við skamtinum. Hesar metingar kunnu stava frá heilivágsávirkan, væntanum ella báðum, og sniðið kann ikki skilja tey bæði sundur.
Objektiv úrslitsmát standa ímóti væntanum á annan hátt. Ein luttakari kann ikki við viljanum skapa eitt mynstur av súrevnismettan í blóðinum í einum skannara. Tað er ein orsøk til, at myndatøkuúrslitini varðveita nógv av sínum virði, hóast blindingin ikki er fullkomin. Men objektivitetur er ikki ónæmi. Greiningargongdir fevna um val av økjum, markvirðum og modellum, og ein greinari, sum ikki er blindur, kann stýra hesum valum móti einum úrsliti, hann ynskir. Toymini í San Antonio lótu hetta gloppið aftur við at varðveita blindingina gjøgnum greiningarstigin. Henda eina setningin í háttalýsing teirra hevur størri týdning enn orðið tvíblind í samandráttunum.
Vanligu amboðini til viðgerðir við litevnum og líknandi fylgja beinleiðis av hesum: halt tey, sum meta um úrslitini, atskild frá teimum, sum geva heilivágin, brúka staðlað samskiftisrit í sambandinum við luttakarar, vel høvuðsúrslitsmát, sum verða mátað áðrenn avdúkandi teknið, har tað ber til, og lat luttakararnar svara einum gitingarspurnablaði við endan, við einum hóskandi vísitali, heldur enn at pástanda, at blindingin helt. Úrslitini úr minnisroyndunum krevja júst hesa lesingina, har hvørt úrslitsmát verður viðgjørt sær.
Hvussu tú lesur ein pástand um blinding upp á fimm minuttir
Brúka henda kanningarlistan til eina og hvørja roynd við metýlenbláum, og lat svarini broyta metingina av hvørjum úrslitsmáti sær heldur enn at góðkenna ella vraka alla greinina:
- Hvat var samanberingargrundarlagið nágreiniliga: eitt óvirkið hylki, litað placebo ella ein lágur skamtur? Eitt litað hylki, sum ikki litar landið, samsvarar bert í útsjónd við skamtan.
- Var býtið fjalt við skamtan: ógjøgnumskygd hylki, fjaldar innrenningar, óheft tilvildarbýti?
- Viðurkendu høvundarnir tey avdúkandi teknini frá litevninum, og løgdu teir nakra mannagongd afturat fyri at mótvirka teimum, til dømis ásettar tíðir at lata land ella atskildar starvsfólkauppgávur?
- Hvør varð sagdur at vera blindur, og hvussu leingi: til skamtan, meting ella greining? Blinding, sum endar áðrenn greiningina, er veikari enn blinding, sum heldur gjøgnum hana.
- Var høvuðsúrslitsmátið subjektivt ella objektivt, og varð tað mátað áðrenn ella eftir avdúkandi teknið? Dátur frá skannaranum og metingar eftir vitjanina eru hvør sínumegin tað markið.
- Kannaði nakar, um blindingin eydnaðist: parturin av røttum gitingum, eitt blindingarvísital ella okkurt annað enn heitið á sniðinum?
Litevnið ger ikki rættvísar royndir ómøguligar. Tað ger einsamalla orðið blind ófullfíggjað sum samandrátt. Hátturin, sum litevnið ber seg at í kroppinum, tryggjar, at upplýsingar verða avdúkaðar, og bókmentirnar um trygd staðfesta, at teknini eru vanlig heilivágsávirkan heldur enn óhapp. Les tí háttapartin sum eina tíðarrøð av, hvør kundi síggja hvat og nær. Har mátingin kom áðrenn tað bláa landið, kanst tú hava størri álit á henni. Har hon kom aftaná, skalt tú meta hana við samsvarandi fyrivarni og krevja endurtøku við úrslitsmátum, sum litevnið ikki kann ávirka.