Hormesis methylene blue: àlàyé àwọn ìlà ìwọ̀n

A fún eku kan ní methylene blue ní 4 milligrams per kilogram lẹ́yìn tí ó kọ́ bí a ṣe ń dá ohun kan mọ̀, ó sì rántí rẹ̀ ní ọjọ́ kejì. A fún eku mìíràn ní 50, ó sì fẹ́rẹ̀ẹ́ má lè yí àgbá ìsáré rẹ̀. Molékùlù kan náà ni. Ṣùgbọ́n ìtọ́sọ́nà ipa rẹ̀ kò rí bákan náà. Ẹnikẹ́ni tí ó ti ka ju àwọn ìwé ìwádìí methylene blue díẹ̀ lọ ti rí ìyípadà yìí, ó sì ní orúkọ: hormesis, ìdáhùn alápá méjì nínú èyí tí ìfarahàn kékeré àti gíga ń darí ohun tí a ń díwọ̀n kan náà sí àwọn ìtọ́sọ́nà tí ó tako ara wọn.

Orúkọ náà wúlò bí o bá mọ ohun tí ó ṣèlérí àti ohun tí kò ṣèlérí nìkan. Àpilẹ̀kọ yìí ṣàlàyé àwọn àkójọpọ̀ dátà methylene blue mẹ́rin tí a ti tẹ̀ jáde, tí ọ̀kọ̀ọ̀kan ní ohun tí a ń díwọ̀n, ààlà ìpọ̀n àti ètò àdánwò tirẹ̀, ó sì fi ìdí tí kẹ́mísírì àwọ̀ náà fi mú kí irú ìyípadà bẹ́ẹ̀ ṣeé ṣe hàn. Ó parí pẹ̀lú ìkìlọ̀ tí dátà náà tẹnumọ́: ìlà tí ó dé góńgó nínú àdánwò kan jẹ́ àpèjúwe àdánwò yẹn, kì í ṣe ọ̀nà láti yan ìwọ̀n fún ẹnì kọ̀ọ̀kan.

Àpẹẹrẹ náà ní orúkọ, ìtumọ̀ orúkọ náà sì ní ààlà ju bí ó ṣe ń dún lọ

Southam àti Ehrlich dá ọ̀rọ̀ hormesis sílẹ̀ ní 1943, Calabrese àti Baldwin sì fún un ní ìtumọ̀ òde òní tí ó dá lórí ìwọ̀n: ìdáhùn alápá méjì tí ó ń mú ara bá ipò mu, tí ó ń wá tààrà tàbí nípasẹ̀ ìṣàtúnṣe lẹ́yìn tí ìwọ̀ntúnwọ̀nsì inú ara bá dàrú. Ṣàkíyèsí ohun tí kò sí nínú ìtumọ̀ yẹn. Ọ̀rọ̀ pé ó ṣàǹfààní kò sí níbẹ̀. Hormesis sọ pé ìlà náà yí ìtọ́sọ́nà padà, kò sọ ju bẹ́ẹ̀ lọ.

Ìrísí tí o rí sinmi lórí ohun tí a ń díwọ̀n tí ó wà lórí ọ̀pá inárọ̀. Bí ohun tí a ń díwọ̀n bá jẹ́ iṣẹ́ rere bí iṣẹ́ ensáímù, lílo ọ́ksíjìn tàbí àmì ìrántí, ìmúṣẹ́ pọ̀ sí i ní ìwọ̀n kékeré tí ìdènà ní ìwọ̀n gíga tẹ̀ lé ń ya U tí a yí padà. Bí ohun tí a ń díwọ̀n bá jẹ́ ohun búburú, bí ìṣẹ̀lẹ̀ àrùn, ìdínkù ní ìwọ̀n kékeré tí ìbísí ní ìwọ̀n gíga tẹ̀ lé ń ya J tàbí U. Ìbáṣepọ̀ kan náà ni, ṣùgbọ́n ohun tí a fi sí ọ̀pá inárọ̀ yàtọ̀. Ọ̀pọ̀ ìwádìí methylene blue ń díwọ̀n àwọn iṣẹ́ rere, nítorí náà àpilẹ̀kọ yìí ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn ìlà U tí a yí padà, pẹ̀lú òye pé yíyan lẹ́tà alífábẹ́ẹ̀tì náà jẹ́ yíyan bí a ṣe fẹ́ ya àwòrán dátà.

Àtúnyẹ̀wò 2008 tí ó kó àwọn ìdáhùn hormesis methylene blue jọ mú kí ìwọ̀n náà ṣe kedere. Nínú ìhùwàsí, iṣẹ́ ara àti kẹ́mísírì inú ẹ̀dá, àwọn ìdáhùn nínú agbègbè ìmúṣẹ́ pọ̀ sí i dé bí 130 sí 160 percent ti àkójọpọ̀ ìṣàkóso, pẹ̀lú ìpíndọ́gba tó sún mọ́ 140, kí wọ́n tó sọ̀kalẹ̀ padà sí ipele ìṣàkóso, lẹ́yìn náà sì lọ sí ìsàlẹ̀ rẹ̀ bí ìwọ̀n ṣe ń pọ̀ sí i. Ààlà yẹn jẹ́ àkótán ọ̀pọ̀ àdánwò, kì í ṣe àbùdá molékùlù náà. Ìlà kọ̀ọ̀kan ní ìsàlẹ̀ ní góńgó tirẹ̀ nínú àwọn ẹyọ ìwọ̀n tirẹ̀.

Ìdí tí molékùlù yìí ní pàtó fi lè yí ìtọ́sọ́nà padà

Methylene blue kì í ṣe ohun tí ó kàn ń fi ẹlẹ́ktrọ́nì sílẹ̀. Ó jẹ́ atóní ẹlẹ́ktrọ́nì tí ó lè ṣiṣẹ́ sí ìhà méjèèjì. Ìrísí aláwọ̀ búlúù tí a ti ṣe oxidation rẹ̀ ń gba àwọn ẹlẹ́ktrọ́nì, ó sì ń di ìrísí tí kò ní àwọ̀ tí a ti ṣe reduction rẹ̀; ìrísí tí a ti ṣe reduction rẹ̀ sì lè fi àwọn ẹlẹ́ktrọ́nì wọ̀nyẹn ránṣẹ́ sí apá tó tẹ̀ lé. A ṣàpèjúwe ìgbékalẹ̀ ẹlẹ́ktrọ́nì tí ó wà lẹ́yìn àwọn ìlà wọ̀nyí nínú àlàyé bí methylene blue ṣe ń gbé àwọn ẹlẹ́ktrọ́nì, iṣẹ́ atóní yìí sì ni kókó ọ̀rọ̀ níbí.

Ní àwọn ìpọ̀n kékeré, ìyípo yẹn ń pèsè ọ̀nà mìíràn fún mímí inú sẹ́ẹ̀lì. A lè ṣe oxidation àwọ̀ tí a ti ṣe reduction rẹ̀ ní cytochrome oxidase, ensáímù tí ó wà ní òpin ẹ̀wọ̀n gbígbé ẹlẹ́ktrọ́nì, tí yóò sì mú kí iṣẹ́ rẹ̀ yára sí i pẹ̀lú lílo ọ́ksíjìn àti agbára mímí inú sẹ́ẹ̀lì. Ní àwọn ìpọ̀n gíga, kẹ́mísírì kan náà tí ó ń fẹ́ gba ẹlẹ́ktrọ́nì bẹ̀rẹ̀ sí í bá ẹ̀wọ̀n déédéé díje dípò kí ó ràn án lọ́wọ́: ó ń yí àwọn ẹlẹ́ktrọ́nì kúrò ní ọ̀nà tí wọ́n máa ń gbà, ó ń lo ọ́ksíjìn tààrà, ó sì ń ṣe àwọn ẹ̀yà ọ́ksíjìn tí ó ń fèsì gidigidi dípò agbára tí ó wúlò. Atóní kékeré tí ó ń mú ìfèsì kẹ́míkà rọrùn mú ìṣàn pọ̀ sí i; ibi gbígba ẹlẹ́ktrọ́nì tó pọ̀ jù tí ó ń díje mú un dín kù. Kẹ́mísírì náà mú kí ìyípadà ìtọ́sọ́nà ṣeé ṣe, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé kò fi ìdánilójú kankan múlẹ̀ nípa ibi tí ohun pàtó kan tí a ń díwọ̀n yóò dé góńgó.

Ẹ̀rí òmìnira pé ipa náà sinmi lórí ìpọ̀n wá láti àwọn sẹ́ẹ̀lì tí kò ní mitochondria rárá. Nínú àwọn àdánwò sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa ti 1976, ìpọ̀n kékeré ti 1 micromolar mú iṣẹ́ ọ̀nà àyíká hexose monophosphate pọ̀ sí i nípasẹ̀ ọ̀nà tí ó gbára lé oxyhemoglobin gidigidi, nígbà tí ìpọ̀n ti 0.1 millimolar, tí ó ga ní ìlọ́po ọgọ́rùn-ún, kò fi bẹ́ẹ̀ sinmi lórí bóyá oxyhemoglobin wà, ó sì ṣe hydrogen peroxide gẹ́gẹ́ bí gbogbo ọ̀nà àyẹ̀wò mẹ́ta tí a lò ṣe fi hàn. Àwọ̀ kan náà ni, ṣùgbọ́n ọ̀nà iṣẹ́ méjì ni, tí ìpọ̀n ya sọ́tọ̀. Àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa kò lè ṣe mímí inú sẹ́ẹ̀lì, nítorí náà èyí kì í ṣe ìlà mitochondria, ṣùgbọ́n ó fi hàn pé kẹ́mísírì redox àwọ̀ náà ń yí ìwà padà bí ìpọ̀n ṣe ń ga, èyí sì ni ohun tí àlàyé mitochondria nílò gan-an.

Àwọn ìlà mẹ́rin, àwọn ètò mẹ́rin

Àwòrán ní ìsàlẹ̀ tún àwọn àkójọpọ̀ dátà mẹ́rin náà yà lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara wọn. Pánẹ́ẹ̀lì kọ̀ọ̀kan pa àwọn ọ̀pá àti àwọn ipò tirẹ̀ mọ́, nítorí pé kíkó wọn jọ sórí ìwọ̀n kan ṣoṣo yóò jẹ́ irọ́ àkọ́kọ́ tí àpilẹ̀kọ yìí lè pa. Àwòrán náà jẹ́ àpèjúwe ṣókí; àwọn iye àti ipò pàtó wà nínú ọ̀rọ̀ náà.

Pánẹ́ẹ̀lì A: cytochrome oxidase nínú àdàpọ̀ ọpọlọ eku tí a ti lọ dáradára. Ìlà mitochondria tí ó ṣe kedere jù wá láti orísun kejì, tí a yà nínú àtúnyẹ̀wò náà láti dátà àdàpọ̀ ọpọlọ eku tí a ti lọ dáradára: bí 138 percent ti iṣẹ́ ìṣàkóso ní 0.5 micromolar, padà sí ìṣàkóso ní bí 5 micromolar, sí ìsàlẹ̀ ipele ìbẹ̀rẹ̀ ní bí 10 micromolar, níbi tí àwọn òǹkọ̀wé ti dábàá pé àwọ̀ náà ń gba àwọn ẹlẹ́ktrọ́nì kúrò lọ́wọ́ àwọn àkójọpọ̀ déédéé inú ẹ̀wọ̀n náà. Àdàpọ̀ àsopọ̀ tí a ti lọ dáradára, micromolar, àyẹ̀wò fífi ìmọ́lẹ̀ díwọ̀n. Gbólóhùn yẹn ni gbogbo àyíká ọ̀rọ̀ náà, ìlà náà kò sì ní ìtumọ̀ níta rẹ̀.

Pánẹ́ẹ̀lì B: ìrántí eku àti ìsáré àgbá. Nínú ìwádìí ìrántí eku, a dán ipa abẹ́rẹ́ kan ṣoṣo tí a fún lẹ́yìn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ wò lẹ́yìn 24 hours. Àwọn ìwọ̀n 1 sí 10 milligrams per kilogram kò mú kí ìrìn àti jíjẹun yàtọ̀ sí ti omi iyọ̀, nígbà tí 50 sí 100 milligrams per kilogram dín ìsáré àgbá kù gidigidi (iye àárín 35 ní ìfiwéra pẹ̀lú 279 ìyípo), ìwọ̀n tó ga jù sì fa ríru irun sókè, ìṣípò tí kò bára mu àti ikú kan. Ìwọ̀n 4 milligram per kilogram mú mímú ara mọ́ ohun tí a ti rí tẹ́lẹ̀ àti dídá ohun mọ̀ sunwọ̀n sí i: àwọn eku tí a fún ní nkan náà lo àkókò tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ 10 seconds sí i lórí ohun tuntun náà. Lílo ọ́ksíjìn ọpọlọ pọ̀ sí i nínú àdàpọ̀ àsopọ̀ tí a ti lọ dáradára tí a fi sí àwọ̀ tí a ti ṣe reduction rẹ̀ ní ìpọ̀n micromolar kékeré, àti nínú àwọn ọpọlọ tí a mú lẹ́yìn 24 hours tí a fún eku alààyè ní 1 milligram per kilogram. Ṣàkíyèsí ìyàtọ̀ náà: ìhùwàsí lo àwọn ìwọ̀n tí a fún gbogbo ara lẹ́yìn ìdánilẹ́kọ̀ọ́, lílo ọ́ksíjìn sì lo àwọn ìpọ̀n nínú àdàpọ̀ àsopọ̀ tí a ti lọ dáradára pẹ̀lú ìwọ̀n kan tí a fún ẹ̀dá alààyè; àdánwò méjì ni wọ́n, kì í ṣe ìlà kan.

Pánẹ́ẹ̀lì C: ọ̀nà ìdánwò T zebrafish. Ìwádìí zebrafish fi àwọn ẹja tí a ti kọ́ sínú omi fún 12 hours lẹ́yìn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn ìpọ̀n omi tí a pinnu ti 0.1, 0.5, 5.0 tàbí 10.0 micromolar, ní ìfiwéra pẹ̀lú ìṣàkóso àwọ̀ oúnjẹ búlúù. Ẹgbẹ́ 0.5 micromolar ṣe dáadáa jù, ẹgbẹ́ 5.0 ṣe bí ìṣàkóso, ẹgbẹ́ 10.0 sì ṣe búburú ju àwọn ẹgbẹ́ ìwọ̀n kékeré lọ. Ìkìlọ̀ méjì wà pẹ̀lú pánẹ́ẹ̀lì náà. Micromolar inú omi kì í ṣe micromolar inú ẹ̀jẹ̀ tàbí ọpọlọ; ìpínkiri àti ìkójọpọ̀ wà láàárín omi inú tánkì àti àsopọ̀. Àwọn ẹ̀rí ìṣirò náà sì rọ̀ ju ohun tí ìrísí ìlà náà ń fi hàn lọ: ìwọ̀n gíga yàtọ̀ sí àwọn ẹgbẹ́ ìwọ̀n kékeré, láìsí ìyàtọ̀ mìíràn láàárín àwọn ẹgbẹ́ tí a ròyìn pé ó ṣe pàtàkì nípa ìṣirò. Ìlà náà wà ní tòótọ́, ṣùgbọ́n kò ṣe déédéé.

Pánẹ́ẹ̀lì D: ọ̀nà àyíká sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa. Metz àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ fi 1 micromolar wé 0.1 millimolar nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa ènìyàn lábẹ́ afẹ́fẹ́, carbon monoxide, àti àdàpọ̀ tí ó mú kí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ gbogbo hemoglobin di carboxyhemoglobin ní ìfúnpá ọ́ksíjìn tí ó bá iṣẹ́ ara mu. Ìmúṣẹ́ pọ̀ sí i ní ìwọ̀n kékeré ṣubú nígbà tí oxyhemoglobin kò sí; ìmúṣẹ́ pọ̀ sí i ní ìwọ̀n gíga kò fi bẹ́ẹ̀ yí padà. Peroxide farahàn ní ìwọ̀n gíga nìkan. Pánẹ́ẹ̀lì yìí yẹ kí ó wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn yòókù gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí kẹ́mísírì, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí àmì kẹrin lórí ìlà àkójọpọ̀ kan: kò sí mitochondria, ìyàtọ̀ ìpọ̀n jẹ́ ìlọ́po ọgọ́rùn-ún, a sì ṣàtúnṣe àwọn àdàpọ̀ gáàsì.

Ìdí tí àwọn góńgó náà kò fi bá ara wọn mu, tí kò sì yẹ kí wọ́n bá ara wọn mu

Àwọn góńgó mẹ́rin náà wà ní 0.5 micromolar nínú àdàpọ̀ àsopọ̀ tí a ti lọ dáradára, 4 milligrams per kilogram tí a fi abẹ́rẹ́ fún lẹ́yìn ìdánilẹ́kọ̀ọ́, 0.5 micromolar nínú omi tánkì, àti àfiwé ìwọ̀n kékeré àti gíga tí ìlọ́po ọgọ́rùn-ún yà sọ́tọ̀ nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa. Kí a ka méjì èyíkéyìí sí iye kan náà jẹ́ àṣìṣe fífi àwọn ohun tí kò jẹ́ irú kan náà wé ara wọn. Ohun tí a ń díwọ̀n kọ̀ọ̀kan ní ìlà tirẹ̀: ibi tó dára jù fún ìrántí kò pọn dandan kí ó bá ibi tó dára jù fún iṣẹ́ oxidase, lílo ọ́ksíjìn, ìrìn tàbí ṣíṣe peroxide mu. Ẹyọ ìwọ̀n ìpọ̀n kọ̀ọ̀kan túmọ̀ sí ohun tó yàtọ̀: micromolar nínú àdàpọ̀ àsopọ̀ tí a ti lọ dáradára, micromolar omi tí a pinnu, milligrams per kilogram fún gbogbo ara, àti àwọn ìpọ̀n nínú pilásímà, ọpọlọ àti mitochondria jẹ́ àwọn iye tó yàtọ̀; ìtẹ̀sí methylene blue láti kójọpọ̀ nínú mitochondria àti ọpọlọ sì ń pa ìyàtọ̀ wọn mọ́. Àwòṣe kọ̀ọ̀kan ní ọ̀nà tirẹ̀ tí ara ń gbà gba nkan náà, pín in, yí i padà àti yọ ọ́ jáde: irú ẹ̀dá, ọ̀nà fífún àti àkókò ló pinnu àsopọ̀ tí yóò pàdé iye àwọ̀ tó pọ̀ tó àti bí ìpàdé náà yóò ṣe pé tó.

Èyí tún ni ibi tí ipa ìwọ̀n àti ọ̀nà fífún nínú ààbò methylene blue ti ṣe pàtàkì, nítorí àwọn ipa ìwọ̀n gíga nínú àwọn ìwé ìwádìí wọ̀nyí—ìdínkù ìṣípò, ìṣípò tí kò bára mu, eku kan tí ó kú, ṣíṣe peroxide—jẹ́ àwọn àmì májèlé nínú ètò àdánwò wọn, kì í ṣe ààlà ààbò fún ẹlòmíràn. Ẹnikẹ́ni tí ó bá fẹ́ yí 4 milligrams per kilogram nínú eku padà sí ètò fífún ènìyàn yẹ kí ó kọ́kọ́ ka bí àwọn àbájáde ẹranko ṣe ní í ṣe pẹ̀lú ẹ̀rí ènìyàn: yíyí milligram-per-kilogram padà lọ́nà rírọrùn láti irú ẹ̀dá kan sí òmíràn kò pé.

Àṣìṣe tí a gbọ́dọ̀ yẹra fún

U tí a yí padà ń fa ènìyàn mọ́ra nítorí ó dà bí ohun ìṣàtúnṣe ìwọ̀n tí a ti sàmì sí ibi tó dára jù lórí rẹ̀. Kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Hormesis ṣàpèjúwe ohun tí ó ṣẹlẹ̀ sí ohun kan tí a ń díwọ̀n nínú ètò kan. Bí o bá kó irú àwọn àpèjúwe bẹ́ẹ̀ mẹ́rin jọ, o ní àwọn góńgó mẹ́rin nínú àwọn ètò ẹyọ ìwọ̀n mẹ́rin, èyí tí ó lòdì sí ohun ìṣàtúnṣe kan. Lílo àwọn ìlà wọ̀nyí lọ́nà òtítọ́ jẹ́ fún ìfiwéra àti ìkìlọ̀: retí kí àwọn ipa yí ìtọ́sọ́nà padà bí ìpọ̀n ṣe ń yí padà, retí kí ohun tí a ń díwọ̀n kọ̀ọ̀kan yí ìtọ́sọ́nà padà ní ibi tirẹ̀, má sì gbẹ́kẹ̀ lé ìsọ̀rí èyíkéyìí tí ó ń ya góńgó àdánwò kan láti fi dá ìwọ̀n kan láre fún irú ẹ̀dá, ọ̀nà fífún, àsopọ̀ tàbí ète tó yàtọ̀. Ìyàtọ̀ láàárín àwọn àpẹẹrẹ àdánwò àti àwọn ìpinnu ìwọ̀n fún ẹnì kọ̀ọ̀kan ni kókó gbogbo àpilẹ̀kọ yìí, a sì tún sọ ọ́ kí a má bàa gbójú fo ó.

Bí a ṣe lè ka ìwé ìwádìí ìwọ̀n–ìdáhùn tó tẹ̀ lé

Ìbéèrè mẹ́rin bá ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ gbogbo ìlà methylene blue tí o lè pàdé mu. Ohun wo ni a ń díwọ̀n lórí ọ̀pá inárọ̀, ṣé ìyípadà ìtọ́sọ́nà rẹ̀ yóò sì ya U tàbí J? Ìpọ̀n wo gan-an ni ọ̀pá petele ń ròyìn: omi tí a pinnu, àdàpọ̀ àsopọ̀ tí a ti lọ dáradára, pilásímà, ìfojúdíwọ̀n inú ọpọlọ, tàbí ìwọ̀n tí a fún gbogbo ara? Àwòṣe àti àkókò wo ló mú un jáde: àdàpọ̀ àsopọ̀ tí a ti lọ dáradára, àwọn sẹ́ẹ̀lì tí a ń tọ́ nínú yàrá pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀ títàn tàbí pípa, àwọn ẹranko tí a kọ́ tí a fún ní nkan náà ṣáájú tàbí lẹ́yìn ìdánilẹ́kọ̀ọ́, ìgbà wo ni a sì dán wọn wò? Kí sì ni ìṣàkóso náà: omi iyọ̀, àwọ̀ oúnjẹ búlúù, ohun tí a fi gbé nkan náà wọ ara, ṣé ìṣirò ìwé ìwádìí náà sì ṣe àtìlẹ́yìn fún ìsọ̀rí ìfiwéra tọkọtaya kọ̀ọ̀kan tàbí fún ìrísí gbogbo ìlà nìkan? Ìwé ìwádìí tí ó dá gbogbo mẹ́rin lóhùn tọ́ sí àkókò rẹ. Èyí tí ó ròyìn góńgó kan láìsí wọn ti fún ọ ní nọ́mbà tí kò ní àdírẹ́sì.