Meetiiliin Buluu fi Vitaamin C: Maaliif Bulbulichi Halluu Dhabuu Danda'a

Kiniinii vitaamin C tokko geelaasa bulbula meetiiliin buluu halluu cuquliisaa qabuutti dabaluudhaan, walitti maktee, halluun cuquliisaan akka badu ilaalaa jirta. Daqiiqaa tokko booda dhangala'aan sun akka bishaanumaatti mul'ata. Kana irraa vitaamin C halluu sana balleesseera ykn hojii dhabsiiseera jedhanii xumuruun nama hawwachuu danda'a.

Garuu hubannoon kun dogoggora; dogoggorichis barbaachisummaa qaba. Wanti ati ilaalaa jirtu jijjiirama haala oksideeshinii duubatti deebi'uu danda'u malee badiisa miti. Wantichi halluu kennu ammas achuma jira. Haalawwan mijatoo keessatti halluun isaa deebi'a.

Haalawwan lama kan wanta halluu kennuu

Meetiiliin buluu haalawwan lama amala isaanii sirriitti beekaman qaba. Bifti oksidaayizii ta'e, yeroo baay'ee MB+ jedhamee barreeffamu, sirna qubeelaa konjugeetii bal'ate kan ifa naannoo 664 nm irratti cimsee xuuxu qaba. Xuuxamni sun halluu cuquliisaa uuma. Bifti ridukshinii ta'e, luukomeetiiliin buluu (LMB), baandii cimaa ifa mul'atu xuuxu sana dhabeera; kanaaf bulbulichi yeroo qallatu halluu hin qabne fakkaata.

Wanta halluu kennu kana akka kuusaa elektiroonii xiqqaa irra deebi'amee guutamuu danda'uutti yaadi. Elektiroonotaa fi pirootoonii itti guutuun halluu isaa dhabsiisa. Elektiroonota sana keessaa baasuun halluu deebisa:

MB+ + H+ + 2e- to LMB (halluu hin qabu)

Vitaamin C chaarjii sana dhiyeessa. Askorbeetiin gara deehayidirooaskorbeetiitti oksidaayizii ta'ee, ikwiivaalentii ridukshinii lama kenna; kanaaf herrega salphifame keessatti mooliin askorbeetii tokko gara moolii MB+ tokkootti ridukshinii taasisa. Bulbuloota dhugaa laaboraatorii keessatti garuu herregichi walxaxaa dha, sababni isaas oksijiiniin bulbulame elektiroonota wal fakkaatan sanaaf dorgoma. Kanaaf bulbulichi halluu malee akka turuuf yeroo baay'ee askorbeetii hamma barbaachisu caalu qabaachuun barbaachisa.

Malli adeemsa kanaa tarkaanfii elektiroonii lamaa tokko qofa, walxaxina hin qabne ta'uun dirqama miti. Raadikaalonnii fi wantoonni gidduu adeemsaa gartokkoon ridukshinii ta'an keessatti hirmaatu; karaan sirrii adeemsichaa immoo solventii, asiidummaa fi konsantireeshinii irratti hundaa'ee jijjiirama. Haa ta'u malee, bu'aan dhumaa tokko. MB+ cuquliisaan gara LMB halluu hin qabneetti jijjiirama; vitaamin C immoo adeemsicha keessatti ni dhumata.

Maaliif raasuun halluu cuquliisaa deebisa

Bifa beekamaa yaalii kanaa daree barnootaa keessatti agarsiifamu keessatti kutaan lammaffaan jira. Qaruuraa xiqqaa halluu hin qabne sana osoo hin tuqin dhiisi; halluu malee tura. Raasi; halluun cuquliisaan deebi'a. Eegi; ammas halluun bada.

Wanti halluu deebisu oksijiinii dha. O2 bulbulame LMB gara MB+tti deebisuuf oksidaayizii taasisa; kanaaf raasuun wanta halluu kennu sana hojii hin jalqabsiisu. Qilleensa bakka dhangala'aa gubbaa jiru dhangala'ichatti makuudhaan oksijiinii bulbulame haaromsa; kunis walnyaatinsa duubatti deebi'uu saffisiisa. Hanga askorbeetiin hafaa jirutti, MB+ irra deebi'ee uumame ammas ridukshinii ta'a. Kun marsaa beekamaa sana uuma: boqonnaan halluu dhabsiisa, raasuun cuquliisaa taasisa, eeguun immoo ammas halluu dhabsiisa. Askorbeetiin erga dhumee booda, oksijiiniin yeroo hunda mo'ata; bulbulichis cuquliisaa ta'ee hafa.

Kanaaf agarsiisni meetiiliin buluu fi vitaamin C boca qaruuraa irratti baay'ee hundaa'a. Kiiveetiin cufame kan bakka qilleensaa dhangala'aa gubbaa xiqqaa qabu, biikarii afaan bal'aa qabu caalaa yeroo dheeraaf halluu malee tura. Qilleensa cimsee itti galchuun yeroo halluu malee turu gabaabsa. Kanaaf namni yaalii kana gabaasu kamiyyuu hamma ri'eejentootaa qofa osoo hin taane, haala oksijiiniis ibsuu qaba.

Agarsiisa to'atame fi haalawwan isaa

Suuraan fuula jalqabaa barruu kanaa walbira qabuu yaadame agarsiisa: saamuda to'annoo MB+ cuquliisaa cinaatti saamuda LMB askorbeetiidhaan ridukshinii ta'e, ifa wal fakkaatu jalatti. Bu'aan kun irra deebi'amee argamuu akka danda'uuf, jijjiiramaa saffisa adeemsichaa jijjiiru hunda haala murtaa'e irratti eegi:

Qaruuraawwan lamaan yeroo murtaa'e irratti suuraa kaasi; fakkeenyaaf daqiiqaa 0, 1, 5, fi 15 irratti. Sana booda raasiitii ammas suuraa kaasi. Qaruuraan naayitiroojiiniin oksijiinii keessaa baafame yeroo dheeraa halluu malee turuu qaba. Qaruuraan qilleensi itti galfame erga raafamee booda saffisaan gara cuquliisaatti deebi'uu qaba. Saamudni tokko raasuu fi qilleensa itti galchuunillee gonkumaa gara cuquliisaatti yoo hin deebine, ridukshinii salphaa osoo hin taane diigama duubatti hin deebine ta'uu isaa shakki.

Warri makaa qopheessan yaada wal fakkaatu kana sadarkaa guddaa irratti fayyadamu. Amalli meetiiliin buluu makaa keessatti agarsiisu haala reedoksii fi qophii makaa guutuu irratti hundaa'a. Qorannoon tasgabbiis ilaalcha halluu cinatti pH, oksijiinii bulbulame, hamma ifaaf saaxilamuu fi sibiilota hamma xixiqqaan jiran galmeessuu qaba.

pH, ifaa fi konsantireeshiniin kallattii adda addaatti harkisu

Namoonni haaraa ta'an yeroo baay'ee asiidiin moo beesiin walnyaatinsa saffisiisa jedhanii gaafatu. Deebiin sirriin pH kutaa marsichaa lama irratti karaa adda addaatiin hojjetu jechuu dha. Haala bishaanii asiidummaa qabu keessatti, argamuun pirootoonii tarkaanfii askorbeetiin MB+ ridukshinii itti taasisu saffisiisuu danda'a. Garuu LMB mataan isaa asiidii keessatti qilleensaan oksidaayizii ta'uu baay'ee dandamata; pH ol ka'aa yeroo deemu immoo saffisaan irra deebi'ee oksidaayizii ta'a. Kanaaf saamudni asiidummaa qabu saffisaan halluu dhabee sana booda halluu malee turuu danda'a; saamudni alkaalaayinii ta'e immoo saffisaan halluu dhabee gara cuquliisaatti deebi'a. Ilaalchawwan lamaan haalawwan mataa isaanii keessatti sirrii dha.

Ifni karaa adeemsaa adda ta'e dabala. Meetiiliin buluu ifaan kakaafame haala tiripileetii yeroo dheeraa turu keessa seena; haalli kun askorbeetii fi oksijiinii wajjin dabarsa elektiroonii raawwata. Keemistiriin ifaa sun dheerina dambalii, sadarkaa oksijiinii fi konsantireeshinii irratti hundaa'ee halluu dhabsiisuu saffisiisuu, halluu deebisuu ykn gosoota oksijiinii walnyaatinsaaf qophaa'an uumuu danda'a. Ifa akka jijjiiramaa yaaliitti ilaaliitii galmeessi.

Konsantireeshiniin kallattii kam akka mo'atu murteessa. Askorbeetiin baay'achuun halluu saffisaan dhabsiisuu fi marsaawwan raasuu fi halluu baduu baay'achuu jechuu dha. Wanti halluu kennu baay'achuun ikwiivaalentii ridukshinii hamma isaa wajjin walmadaaluun caalu gaafata. Oksijiiniin bulbulame baay'achuun cuquliisaa ta'uu jajjabeessa. Konsantireeshinii wanta halluu kennuu ol'aanaa irratti walxaxinni dabalataa mul'ata: meetiiliin buluu ofumaan walitti qabamee daayimerootaa fi tuuta ispeektiraan isaanii jijjiirame uuma. Kanaaf hamma wanta halluu kennu dachaa lama gochuun amala wal fakkaatu sana dachaa lama hin godhu.

Vitaamin C meetiiliin buluu hojii dhabsiisaa?

Kun gaaffii barbaacha meetiiliin buluu fi vitaamin C baay'ee duuba jiru dha; deebii sirrii barbaada. Lakki, halluu dhabuun hojii dhabsiifamuu miti. Kiroomofooriin haala isaa jijjiireera, garuu wiirtuun feenoothaayaziinii fi sochiin reedoksii isaa bulbula keessatti ni hafu. Walnyaatinsi kun qilleensaan duubatti deebi'uu danda'a; bifti ridukshinii ta'es mataan isaa walnyaatinsa raawwata: LMB, MB+ wajjin yeroo walbira qabamu, chaarjii hin qabu, coomattis caalaatti makama. Qorannoo seelii keessatti meembraanota ce'ee erga keessa seenee booda irra deebi'ee oksidaayizii ta'a.

Qorannoowwan seelii irratti barreeffaman yaada kana ifatti agarsiisu. Seelota endooteliyaalii laaboraatorii keessatti guddataniif, meetiiliin buluu konsantireeshinii micromolar gadi aanaa qabu NADPH fi NADH oksidaayizii taasisaa sochii pentoosii foosfeetii kakaasa. Hanga gara 5 micromolar olitti immoo, deeggarsi guluukoosii yeroo hin jirre mallattoolee oksidaantii seelii keessaa dabala. Akkuma qorannoo reedoksii wanta halluu kennu kanaa seelota endooteliyaalii irratti gaggeeffame keessatti gabaafametti, seelonni askorbeetiin guutaman wanta halluu kennu kanaaf yeroo saaxilaman askorbeetii sana suuta suuta oksidaayizii taasisu; askorbeetiin kuufames mallattoo oksidaantii gartokkoon qofa gadi qaba. Jecha biraatiin, askorbeetiin sochii reedoksii keessatti hirmaata. Wanta halluu kennu sana hojii hin dhaabsisu.

Ifni dhimma kana caalaatti ifa godha. Ifa jalatti, makaan meetiiliin buluu, askorbeetii fi oksijiinii oksijiinii fayyadamee fixaa, hayidiroojiin peeroksaayidii kuusa. Ayiraniin kataalistiin yeroo jiru immoo, akkuma yaalii raadikaalota qabuu fi oksijiinii fudhatamuu keessatti agarsiifametti, karaa keemistirii Fenton raadikaalii hayidirooksilii uuma. Raadikaalonni hayidirooksilii molakiyuulota lubbuu miidhaa duubatti hin deebineen miidhuu fi wanta halluu kennu mataa isaa diiguu danda'u. Kanaaf saamudni ifa fi faalama ayiranii jalatti halluu isaa dhaabbataan dhabe ridukshinii qulqulluu agarsiisaa hin jiru. Badiisa walnyaatinsa keemikaalaa cinaatiin uumame agarsiisaa jiraachuu danda'a.

Wanti bulbulichi halluu hin qabne ragaa hin taane

Xumura yaadaa beekamoo sadii ragaa jiru caalu; isaanis yaadannoo laaboraatorii, asxaa fi islaayidii barnootaa keessatti hambifamuu qabu.

Tokkoffaa, halluu dhabuun miidhaa hin qabne jechuu miti. LMB, oksijiinii fi sibiilonni hamma xixiqqaan jiran walitti dabalamuun, keessumaa ifa jalatti, karaalee peeroksaayidii fi raadikaalota uumuu deeggaruu danda'u. Miidhaa dhabuu mirkaneessuuf qorannoo summummaa barbaachisa malee safara halluu miti.

Lammaffaa, halluu dhabuun faalamni keessaa haqame jechuu miti. Wanti halluu kennu fi wantoonni reedoksii keessatti isa wajjin hirmaatan ammas jiru. Wanti dhangala'e, bishaan gadi lakkifamuu fi meeshaaleen halluun irratti hafe askorbeetii itti dabaluun hin qulqulleeffaman. Mirkaneessi xiinxalaa barbaachisa; kunis dhimma shaakala qorannoo haftee fi faalama haquu keessatti ilaalamu dha.

Sadaffaa, halluu dhabuun mala wantoota lamaan walitti fayyadamuu faayidaa qabu hin murteessu. Walnyaatinsi ujummoo yaalii keessa jiru waa'ee qaamaan xuuxamuu, tishuu keessatti raabsamuu, hamma fayyadamaa ykn nageenya walnyaatinsa isaanii namoota keessatti homaa hin ibsu. Namni kaayyoo fayyaatiif wantoota lamaan walitti fayyadamuuf yaadu kamiyyuu, bu'aa qaruuraa xiqqaa keessaa irraa tilmaama bal'aa baasuu mannaa, jalqaba qorannoowwan walnyaatinsaa fi nageenyaa dubbisee maddoota ogummaa qaban mariisisuu qaba.

Hiikni sirriin daangaa dhiphaa qaba, garuu caalaatti faayidaa qaba. Meetiiliin buluu fi askorbeetiin moodeela gabaabaa marsaa reedoksii ti: vitaamin C elektiroonota kenna, wanti halluu kennu halluu dhaba, oksijiiniin elektiroonota deebisee fudhata, halluun deebi'a; ifni, pH, konsantireeshiniin fi ayiraniin immoo saffisaa fi oomishaalee cinaa murteessu. Yaadni kun erga ifa ta'ee booda, agarsiisichi mala nama ajaa'ibsiisu qofa ta'uu dhiisee meeshaa haala adda baasuu ta'a. Saamudni kee amala adda ta'e yoo agarsiise, wanta halluu kennu sana shakkuun dura argama oksijiinii, hamma ifaaf saaxilamuu, pH fi faalama sibiilaa qoradhu.