Jajjaboo fi Kiristaalota Meetiiliin Bulbula Keessaa: Rakkoo Adda Baasuu

Bulbulli tokko Wiixata ifa ta'ee Jimaata kiristaalota qaba. Yookaan daakuun tokko cimaa ta'ee walitti makamus guutumaan guutuutti hin bulbulamu. Yookaan dhangala'oonni ifa ta'an lama yeroo wal tuqanitti duumessa'u. Tokkoon tokkoon isaanii meetiiliin buluu jajjaboo ta'ee bulbula keessaa bu'e jedhamee waamama; garuu isaan rakkoolee adda addaa, sababoota adda addaa fi furmaata adda addaa qabanidha.

Dogoggorri bifa mul'atu akka sababni rakkoo adda baafameetti fudhachuudha. Jajjaboon mul'atan gaaffii tokko qofa deebisu: faaziin jajjaboo adda ta'e jira. Wanti hafan hundi—jajjaboon sun maal akka ta'e, maaliif akka uumame, fi maal gochuu akka qabnu—yeroo, qophii bulbulaa, bulbulessaa fi ulaagaalee qabannaa asxaa oomisha fuuldura kee jiru irratti barreeffaman irraa adda baafamuu qabu.

Bulbulamummaan daangaa ol'aanaa murteessa

Yeroo rakkoo adda baasuuf qorannoon gaggeeffamu hundatti sakatta'iinsa wal fakkaatuun jalqabamuu qaba: qophiin kun bulbulessaa kana keessatti, ho'a kana irratti, daangaa bulbulamummaatti hammam dhihaata?

Soogidda kloorayidii bishaan qulqulluu keessatti ilaallatee, galmeen PubChem waa'ee meetiiliin buluu bulbulamummaa gara 43.6 mg/mL ta'e, ho'a 25 C irratti walitti qaba. Tuutni daataa yaalii biraa ho'a walfakkaatu irratti 43.2 g/L fi entaalpii bulbulamuu baay'ee poozatiivii ta'e safare; kunis bulbulamummaan yeroo ho'u saffisaan akka dabalu, yeroo qabbanaa'u immoo saffisaan akka hir'atu agarsiisa. Tuuta daataa sana keessatti, cunqinni quufaa gara 19 g/L ho'a 5 C irratti, 43 g/L ho'a 25 C irratti, fi 84 g/L ho'a 45 C irratti ture.

Namni kamiyyuu lakkoofsota kana akka ulaagaatti caqasuu dura ibsi lama barbaachisaadha. Tokkoffaa, galmeen PubChem bifa tiraayhaayidireetii lakkoofsa walitti qabame kan biraa, ho'a kutaa naannoo irratti yoo xiqqaate 100 mg/mL, madda biraa fi jajjaboo maqaan isaa adda ta'e irraa kenna. Lakkoofsota lamaan gatii dhugaa tokko godhanii walitti makuun hin qabu. Lammaffaa, qorannoon caasaa kiristaalaa faazii haayidireetii meetiiliin buluu adda addaa shan argate; faazii tiraayhaayidireetii qulqulluu tokko illee hin arganne, tiraayhaayidireetiin maqaa kitaabota istaandaardii qorichaa fi oomishaa keessatti beekamu ta'ee itti fufus. Jecha salphaatti, jajjaboon ati madaaltu jajjaboo asxaa irratti maqaan isaa barreeffame sana waliin sirriitti tokko ta'uu dhiisuu danda'a; bulbulamummaan isaa qabatamaan bifa jajjaboo fi bulbulessaa dhugumaan jiran irratti hundaa'a, maqaa qofa irratti miti. Bifawwan jajjaboo maqaa haayidireetii duuba jiran maaliif maqaan kitaabota istaandaardii qorichaa fi caasaan kiristaalaa adda ta'uu akka danda'an ibsu.

Walbira qabuuf, oomishni qorichaa xumurame PROVAYBLUE bulbula 5 mg/mL ti; kun daangaa ol'aanaa bishaan qulqulluu irraa baay'ee gadi jira. Cunqina kana irratti, kuusaa sirrii keessatti, kiristaalonni meetiiliin buluu bulbula keessa mul'atan quufama madaallii salphaan ibsamuu hin danda'an. Wanti biraa—seenaa ho'aa, qaama itti dabalame, yookaan madda xixiqqoo jajjaboo halluu kennituu sanaan alaa—tarree sababoota shakkamanii keessatti ilaalamuu qaba.

Yeroon mallattoo adda baasuu jalqabaati

Ibsa barbaaduu dura, jajjaboon yeroo itti mul'atan taateewwan sadii wajjin walbira qabii galmeessi: yeroo daakuun bulbulessaa jalqaba tuqe, yeroo kamiyyuu itti utuu hin socho'in ture yookaan qabbanaa'e, fi yeroo qaamni lammaffaan itti dabalame. Tartiibni yeroo tokko kun rakkoolee baay'ee adda baasa.

Wanta mul'ate fi yeroo isaa	Haala qophii bulbulaa fi bulbulessaa	Mala uumama rakkoo ta'uu danda'u	Sakatta'iinsa asxaa yookaan qabannaa	Tarkaanfii itti aanu
Jajjaboon jalqabumaa jira; daakuun guutumaan hin bulbulamu	Cunqinni daangaa bulbulamummaa qabatamaatti dhihaata yookaan isa caala; bulbulessaan bifa jajjaboo sanaaf hin malle; yeroon bulbulamuu gahaa miti	Bulbulamuu guutuu hin taane, rakkoo kuusaa miti	Bifa jajjaboo madaalame, cunqina barbaadame fi bulbulessaa adeemsa mirkanaa'e wajjin walbira qabii mirkaneessi	Akka adeemsa mirkanaa'eetti cunqina hir'isi yookaan bulbulessaa jijjiiri; qooda bulbulame ijaan osoo hin taane qorannoo safartuu qabiyyeetiin mirkaneessi
Jalqaba ifa ture, erga turee yookaan qabbanaa'ee booda kiristaalonni yookaan dimimmisni mul'atan	Bulbula bu'uuraa bishaan keessaa cunqina guddaa qabu; kutaa qabbanaa'aa yookaan firijii keessatti kuufame	Quufama ol ta'uu, itti aansuun uumama wiirtuu kiristaalaa harkifate	Ho'a kuusaa asxaa irratti ilaali; ulaagaaleen kuusaa fi qabannaa oomisha qorichaa asxaa irratti barreeffaman 20 hanga 25 C, firijii keessa kaa'uu yookaan qorruu malee, kaa'u	Adeemsi yoo hayyame qofa ho'isi; yoo kana hin taane cunqina gadi aanaatiin haaraa qopheessi, ho'a asxaa irratti ibsame irrattis eegi
Dhangala'oonni lama yeroo walitti makaman duumessa'uun yookaan xixiqqoon jajjaboo mul'atu	Dhangala'aa qallisuuf itti dabalamuu fi kloorayidii qabu, keessumaa saline 0.9%; oomisha qorichaa biraa wajjin makuu	Wal hin simne yookaan soogiddi akka jajjaboo ta'ee bulbula keessaa bahu gochuu	Odeeffannoon ajaja qorichaa PROVAYBLUE yeroo qallisuun barbaachisu deektiroosii 5% keessatti qallisuuf ajaja, kloorayidiin bulbulamummaa akka hir'isu akeekkachiisa; xixiqqoo jajjaboo jiraachuu sakatta'i	Dhaabi, makaa sanas adda baasi; qoricha lilmoon kennamu kan xixiqqoo jajjaboo agarsiisu calaltee hin fayyadamin; tartiiba itti daballii adeemsa qallisuufi wal simsiisuu keessatti irra deebi'ii ilaali
Halluun buluu ni bada, garuu jajjaboon gadi taa'e hin jiru	Wanti ridakshinii uumu, kan akka asiidii askorbikii, jira; oksijiiniin duraan ittifamee booda deebi'ee seene	Jijjiirama redox gara bifa leewukoo halluu hin qabneetti, jajjaboo ta'ee bulbula keessaa bu'uu miti	Tarree qaamolee keessatti wantoota ridakshinii yookaan oksideeshinii uuman ilaali	Xiinxala xixiqqoo jajjaboo irra spektirooskooppiin mirkaneessi (baandii meetiiliin buluu mul'ataa baduu); akka rakkoo keemikaalaa malee akka rakkoo bulbulamummaatti hin ilaaliin
Qaruuraa qorichaa hin banamin, sirriitti kuufame keessatti xixiqqoon jajjaboo jiru	Oomisha xumurame 5 mg/mL, yeroo tajaajilaa isaa keessa jiru, kan hin qallifamne	Xixiqqoo jajjaboo alagaa yookaan qaruuraa irraa dhufan, yookaan hanqina oomishaa; quufama salphaa miti	Fayyadama dura xixiqqoo jajjaboo fi jijjiirama halluu sakatta'uuf ajaja asxaa hordofi	Qaruuraa sana adda baasii tursiisi, adeemsa komii oomishaa hordofi; akkuma sakatta'iinsi xiinxalaa eenyummaa wantaa bifa mul'atu irraa adda baasuu keessatti ibsametti, bifa qofa irraa xixiqqoo jajjaboo adda baasuun hin danda'amu

Dogoggora qophii: jajjaboo daqiiqaa jalqabaa irraa jiran

Daakuun matumaa hin bulbulamne gara qophii agarsiisa, gara kuusaa miti. Sababoonni yeroo baay'ee mul'atan cunqina daangaa bulbulamummaa qabatamaa bulbulessaa filatame keessatti caalu, bulbulessaa walqixa jedhamee fudhatame garuu walqixa hin taane, fi ariifachuudha.

Etaanooliin kiyyeessa bulbulessaa kana ibsa. Ibsoonni meetiiliin buluu etaanoolii keessatti ni bulbulama jedhan garaagarummaa guddaa bu'aa yaalii keessatti jiru dhoksu; wabiiwwan durii tiraayhaayidireetiin alkoolii keessatti baay'ee xiqqoo qofa akka bulbulamu ibsu. Tuuta daataa ho'aa armaan olitti caqasame keessatti, etaanooliin ho'a 25 C irratti gara 37 g/L, bishaan immoo 43 g/L qabate; lamaan isaanii iyyuu ho'a wajjin baay'ee jijjiiraman. Adeemsi hojii bulbulessaa tokko irraa gara biraatti yookaan ho'a tokko irraa gara biraatti utuu irra deebi'amee hin mirkanaa'in ce'e, osoo hin hubatamin daangaa ol'aanaa darbu danda'a.

Walitti qabamuun kiyyeessa hubachuun isaa caalaatti rakkisaa ta'e dabala. Meetiiliin buluu bishaan keessatti ofumaan walitti qabamee daayimaroota fi tuutaalee caalaatti guguddoo uuma; moonomeriin ifa naannoo 665 nm irratti xuuxa, tuutaaleen immoo naannoo 605 hanga 612 nm irratti gumaacha qabu. Kanaaf bulbulli cunqina guddaa qabu qaamaan ifa ta'ee utuu jiruu halluu yookaan ispeektiramii isaa jijjiiruu danda'a. Daayimaroonni meetiiliin buluu jajjaboo ta'ee bulbula keessaa bu'uu miti. Jijjiirama ispeektiramii hunda akka kiristaalotni uumamuu jalqabuuf jiraniitti fudhachuun furmaata akka calallii cimaa, kan rakkoo dogoggoraa irratti xiyyeeffatu, fida.

Jijjiirama kuusaa: jalqaba ifa, boodarra kiristaalota

Bulbulli ifa turee booda kiristaalota gadi kaa'u mallattoo quufama ol ta'uuti. Dhangala'aan ho'aan halluu kennituu bulbulame dhangala'aa qabbanaa'aa caalaa baata. Bulbulli bu'uuraa cunqina guddaa qabu ho'aa ta'ee qophaa'ee, booda gara kutaa qabbanaa'aatti yookaan firijiitti geeffame, wiirtuun kiristaalaa uumamuu jalqabuu dura sa'aatii hedduuf haala ifa, tasgabbii yeroo gabaabaa qabu keessa turuu danda'a. Wiirtuun jalqabaa erga uumamee booda, kiristaalotni saffisaan uumamuu danda'u; jijjiiramichi akka tasa ta'e kan fakkaatu kanaafi.

Asitti qajeelfamni qabannaa asxaa irratti barreeffame barbaachisummaa isaa agarsiisa. Oomishni qorichaa ho'a 20 hanga 25 C irratti kuufamuuf asxaa qaba; jijjiiramni yeroo gabaabaa 15 fi 30 C gidduu hayyamama, ifa irraa eeguun barbaachisa, firijii keessa kaa'uu fi qorruun immoo ifatti dhorkameera. Kanaaf qorannoon xixiqqoo jajjaboo oomisha akkasii irratti gaggeeffamu, qorannoo keemikaalaa kamiyyuu dura seenaa ho'aa gaafachuu qaba. Oomisha kuusaa qabbanaa'aa dhorku haala qabbanaa'aa keessatti kuusuun qajeelfama qabannaa irraa maqee hojjechuudha; furmaanni isaa adeemsa sirreessuu malee tarkaanfii qaruuraa sana baraaruuf fudhatamu miti.

Amalli haayidireetii jijjiirama kuusaa suuta uumamu dabaluu danda'a. Jajjaboon faazii haayidireetii hedduu keessatti jiraachuu waan danda'uuf, qophiin xixiqqoo jajjaboo dhangala'aa keessa tursiisu yookaan qophiin hamma xiqqoo dabalataan jajjaboo ta'uu danda'u, yeroo taa'utti bifa jajjaboo tokko irraa gara biraatti jijjiiramuu danda'a; kunis hamma bulbulamee turu jijjiira. Kun oomisha xumurame qallaa caalaa, bulbula bu'uuraa laaboraatorii quufamatti dhihaatee qophaa'ee torban hedduuf kuufame irratti barbaachisaadha.

Wal hin simne: jajjaboo makuu hordofanii uumaman

Duumessa'uun wal tuquu qaamolee lamaa booda yoo dhufe, halluu kennituu qofa osoo hin taane walitti makaa sana shakki. Fakkeenyi ragaan isaa sirriitti galmaa'e kloorayidiidha. Odeeffannoon ajaja qorichaa bulbula soodiyem kloorayidii akka dhangala'aa qallisuuf fayyadamu irraa fagaata, sababni isaas kloorayidiin bulbulamummaa hir'isa; odeeffannoon oomishaa Awustiraaliyaa immoo saline 0.9% wajjin jajjaboon akka uumamu gabaasa. Qorannoon mala uumamaa walitti tuutamuu kloorayidii irratti hundaa'uu fi soogiddaan jajjaboo ta'anii bulbula keessaa bahuu deeggera: soogiddi dabalame madaallii walitti qabamuu gara tuutaalee guguddootti dhiiba; kloorayidiin baay'ee yeroo ta'u tuutaaleen bulbula keessaa bahu. Kanaaf saline bishaan ayoonii spectator qabu qofa miti. Bulbulessaa adda ta'ee daangaa ol'aanaa gadi aanaa qabuudha.

Wal hin simneen biroo afoola laaboraatorii keessatti osoo hin taane odeeffannoo oomishaa keessatti galmaa'aniiru: alkaaliiwwan nyaatan, aayoodayidota, daayikroomaatota, fi wantoota oksideeshinii fi ridakshinii uuman; soogidda inorgaanikii hedduu wajjinis soogiddi dachaa akka uumamu ibsameera. Haalli alkaalii cimaa jajjaboo uumuu caalaa hojjeta; alkaalii 0.1 M keessatti halluu kennituun keemikaalaan jijjiirama, baay'inaan gara meetiiliin vaayoleetiitti. Kun diigamuu keemikaalaati; tarkaanfiin bulbulamummaa fooyyessu kamiyyuu kompaawundii jalqabaa hin deebisu.

Kiyyeessa asiidii askorbikii: halluun baduun jajjaboo ta'ee bu'uu miti

Fakkeenyi tokko adda baafamee ilaalamuu qaba, sababni isaas sababni rakkoo dogoggoraan garuu amanannaa guddaadhaan akka murtaa'u taasisa. Asiidii askorbikiin meetiiliin buluu halluu buluu qabu ridakshinii gochuun gara bifa leewukoo halluu hin qabnetti jijjiira; oksijiiniin immoo jijjiirama kana duubatti deebisuu danda'a. Maloonni xiinxalaa halluu baduu kana fayyadamuun hamma askorbeetii sadarkaa maaykiroomoolaariitti safaru. Bulbulli buluu wanta ridakshinii uumu biratti halluun isaa laafee, jajjaboo gadi taa'e hin qabne, jijjiirama redox keessa darbeera. Kana kiristaalota meetiiliin buluu bulbula keessa jiran jechuun qorannicha gara calaltuu fi bulbulessaatti geessa; meeshaan sirriin garuu spektiroofootomeetirii fi tarree qaamolee irra deebi'anii ilaaluudha.

Faallaan isaas dhugaadha. Xixiqqoon jajjaboo dhugaa halluu buluu isaanii eegatan, xiinxalli faallaa isaa yoo hin mirkaneessin, rakkoo faazii qaamaati. Amalli halluu filannoowwan narrowsa; garuu dhimma sana guutumaan guutuutti hin murteessu.

Wanta bifa mul'atu irraa beekuun hin danda'amne

Daangaawwan lama qajeelfama kana amanamaa godhu. Tokkoffaa, xixiqqoo jajjaboo oomisha qorichaa keessatti mul'atan ilaaluu qofaan kiristaalota halluu kennituu sanaa ta'uu isaanii adda baasuun hin danda'amu. Wantoonni qaruuraa irraa dhufan fi xixiqqoon jajjaboo alagaa sababoota shakkaman keessaa hin bahan; kanaaf asxaan bakka tajaajilaa irratti eenyummaa isaanii adda baasuu osoo hin taane sakatta'uu fi fudhatama dhabsiisuu ajaja. Lammaffaa, qajeelfamni kun ajaja qoricha lilmoon kennamu walitti makanii qopheessuu hin kennu. Dhangala'oonni qallisuuf itti dabalamanii, tartiibni itti daballii, fi gaaffileen yeroo itti fayyadamni hayyamamuun walqabatan asxaa oomishaa, adeemsa hojii mana qorichaa fi istaandaardiiwwan qophii walitti makuu hojiirra oolan keessatti murtaa'u; barruu rakkoo adda baasuu keessatti miti.

Yaada hojii kana al tokkoon ibsuuf: bulbulamummaan daangaa ol'aanaa murteessa; cunqinni fi ho'i balaa quufama ol ta'uu murteessu; kloorayidii fi ciminni ayoonii walitti qabamuu gara soogiddaan jajjaboo ta'anii bulbula keessaa bahuutti dhiibu; daayimaroonni jajjaboo ta'anii bu'uu malee uumamu; wantoonni ridakshinii uuman immoo jajjaboo tokko illee utuu hin uumin halluu buluu balleessuu danda'u. Wanta mul'ate tartiiba yeroo gabatee keessa jiru wajjin walitti firoomsii, qophii bulbulaa fi asxaa sakatta'i; sana booda meetiiliin buluu jajjaboo ta'ee bulbula keessaa bu'uun yeroo baay'ee iccitii ta'uu dhiisa.